Thư viện tiểu thuyết trực tuyến · Cập nhật mỗi ngày · Đọc miễn phí
Trang chủ / [ BÁCH HỢP ] CÔ GIÁO VÀ BÁN QUỶ / Chương 5: Bài học cuối cùng trước bình minh

Chương 5: Bài học cuối cùng trước bình minh

[ BÁCH HỢP ] CÔ GIÁO VÀ BÁN QUỶ · Chương mới nhất được cập nhật trên Colorir Tiểu thuyết

Chương 5: Bài học cuối cùng trước bình minh

Đêm thứ tám, mười hai giờ khuya, bến nước Vạn An.

Trương Ngọc Nhung đi xuống bến mang theo đúng ba thứ: một cây đèn dầu mượn của bà Tám, quyển sổ da nâu của mẹ, và cuốn sổ dạy học của chính cô — cuốn mà trong tuần qua cô đã ghi lại từng câu hỏi của hai mươi tám học trò, kể cả câu hỏi đầu tiên của thằng bé da sạm: "Cô có sợ sông không?"

Trương Văn Bính đi sau cô, cách ba bước, đúng như ba bước mà hai mươi mấy năm trước ông ta đã từng đứng sau lưng vợ trên cái bến này. Bà Tám Đoan ở lại đầu ngõ, giữ cái lồng đèn thứ hai, và căn dặn lần cuối: trả lời bằng một bài dạy, đừng trả lời bằng một lời nói.

Dòng sông Hàm La đêm nay im lặng khác thường. Không rì rì. Không gợn sóng. Mặt nước phẳng và đen, và trên mặt nước ấy, cái tấm gương cũ đã trở lại: nó phản chiếu bầu trời sao, phản chiếu đèn dầu, phản chiếu cha con Nhung — nhưng không phản chiếu hình ảnh người đàn bà đang đứng giữa bến trước mặt họ.

Người đàn bà ấy không có chân chạm đất. Cao, gầy, tóc buộc lỏng sau gáy kiểu phụ nữ xưa, tay chống một cây gậy treo đã cong vì tuổi. Mẹ của Bạch Nguyệt. Mẹ ru của cô gái tóc trắng mà Nhung giờ đây gọi được bằng một cái tên mới: dì.

— Cô nhìn thấy tôi. — Bóng xám nói. Giọng ấy không rùng rợn như Nhung tưởng. Giọng ấy mỏi mệt. Mỏi mệt như một người đã đứng chờ ở sân ga suốt một đời. — Chín mươi chín năm, đêm nào tôi cũng đứng đây, đợi một câu hát cuối. Cháu biết không, những năm đầu, tôi còn giận. Sau đó tôi không còn giận được nữa. Giận cần sức. Tôi chỉ còn đủ sức để đợi.

Nhung đặt đèn dầu xuống tảng đá. Cô nhìn bóng xám — dì của Bạch Nguyệt, người bà của một thế hệ trẻ con Vạn Lâm chưa từng biết đến — rồi cô làm điều mà suốt một tuần qua, mọi linh cảm trong người cô đều chỉ về một hướng. Cô không mở miệng để hát. Cô mở cuốn sổ dạy học.

— Thưa bà, — cô nói, giọng giáo viên trong lớp học, giọng mà mỗi sáng cô dùng để bắt đầu tiết dạy — cháu không hát ru được. Cháu là giáo viên. Giáo viên không hát ru, giáo viên dạy. Mẹ cháu trước khi mất đã hứa với bà một bài học, nhưng bà chưa kịp dạy. Vậy đêm nay, cháu xin thay mẹ cháu, dạy bà bài học ấy. Nếu bà chấp nhận, xin bà ngồi xuống tảng đá này, như một học trò ngồi vào chỗ.

Cả dòng sông nín thở. Trương Văn Bính phía sau thốt lên một tiếng thì thầm không thành chữ. Bóng xám im lặng rất lâu — lâu đến độ Nhung đếm được mười hai nhịp tim của chính mình. Rồi bóng ấy cử động. Người đàn bà không bóng chân bước tới tảng đá, ngồi xuống, và lần đầu tiên trong một trăm năm, dáng ngồi của bà ta chạm được vào một vật ở thế giới người sống: tảng đá dưới bà ta, rêu trên mặt tảng, khẽ rung lên như một hơi thở.

— Dạy đi. — Bà nói. — Cháu dạy. Tôi học.

Nhung mở cuốn sổ dạy học của mình, trang đầu tuần. Cô đọc câu hỏi của thằng bé da sạm: "Cô có sợ sông không?" Cô đọc câu trả lời của cô: "Cô không sợ sông, vì cô biết bơi. Cô sẽ dạy các em bơi." Rồi cô đọc bài luận của bé Mai: "Ba em say thì em ngủ ở nhà bà ngoại. Ba em tỉnh thì ba em là người tốt nhất thế giới. Em đợi ba tỉnh." Và dòng phê đỏ của cô: "Em đợi đúng rồi. Cô cũng sẽ đợi cùng em."

Cô dạy bài ấy cho người bà của Bạch Nguyệt — một bài học về đợi chờ. Về cái việc mà cả một dòng sông, một thị trấn, một gia đình, và một người đàn bà không bóng chân đã làm suốt một trăm năm mà không ai gọi tên nó là một nghề. Cô dạy chậm, từng câu một, và mỗi câu cô đọc, mặt nước đen giữa đêm khuya ấy sáng lên một chút, như thể từng chữ là những viên đá lát bước chân dưới một con đường tối.

— Bài học thứ nhất: đợi chờ không phải là đứng yên. Đợi chờ là giữ cho một câu hát không đứt giữa chừng, cho dù người hát đã đi xa. — Nhung đọc, và cô nghe thấy tiếng nước bắt đầu rì rì lại, nhè nhẹ, nhịp nhàng, như tiếng một lớp học đang chăm chú. — Bài học thứ hai: trẻ con không cần một thế giới không có mất mát. Trẻ con cần một người lớn dám ngồi cạnh chúng trong đêm mà mất mát đến. Mẹ cháu đã ngồi cạnh em gái bà một trăm năm trước, bằng một câu hứa. Đêm nay cháu ngồi cạnh bà, bằng một bài dạy.

Bóng xám cúi đầu. Và khi bà ngẩng lên lần nữa, trên gương mặt không tuổi ấy, có nước mắt. Một trăm năm không rơi, rơi xuống trong một giây, và mỗi giọt nước mắt ấy rơi xuống mặt sông, mặt sông nổi lên một bong bóng ánh sáng nhỏ, dịu, rồi tan đi — như thể dòng sông đã chờ đợi việc này không kém gì bà.

— Còn bài học cuối cùng? — Bà hỏi, giọng đã khác: giọng của một học trò sắp tốt nghiệp.

Nhung nhắm cuốn sổ. Cô nhìn về phía sau bóng xám — về phía nơi, từ lúc nào, Bạch Nguyệt đã đứng. Cô gái tóc trắng đứng bên mép nước, hai tay đan trước ngực, và mái tóc trắng ấy — Nhung nuốt nước bọt khi nhìn kỹ — đã bắt đầu đổi màu. Không còn trắng như tuyết. Màu xám của sương sớm. Làn sắc của một thứ đang mỏi dần, đang buông dần, như một ngọn nến cháy đến đoạn cuối và bắt đầu ngoan ngoãn chấp nhận đi về.

— Bài học cuối cùng là cho dì, — Nhung nói, quay về phía Bạch Nguyệt, không phải cho bà của dì. — Và nó không phải chữ trong sách. Nó là một câu hỏi mà mẹ cháu viết trong sổ, câu mà cháu đã đọc suốt bảy ngày: "Thầy không bỏ dở bài dạy." Dì ạ, mẹ cháu đã hứa hát cho bà nghe trọn tám câu để bà được đi. Mẹ cháu không làm được. Nhưng dì — người hát câu cuối cùng không phải là người hứa. Bà đã tự hát được sáu câu, một trăm năm nay. Câu còn lại, bà đã đợi. Vậy thì giờ, xin bà cho phép cháu nói điều này: bài học của một người thầy không bao giờ kết thúc bằng câu chữ cuối. Nó kết thúc khi học trò đủ can đảm bước tiếp mà không cần thầy đứng cạnh. Dì đã đợi mẹ cháu để được ra đi. Nhưng mẹ cháu muốn bà ra đi là để bà được sống — sống hết một đời mà bà chưa từng được sống. Nếu bà vẫn còn chưa xong, thì xin bà đừng xong. Giữ lại câu thứ tám. Mang nó theo. Và dạy nó cho ai đó khác — cho một đứa trẻ Vạn Lâm nào đó trong tương lai mà đêm nào cũng nghe thấy tiếng gọi xuống bến. Không phải để chúng sợ. Mà để chúng biết: trong dòng sông này, có một người đàn bà đã yêu một câu hát đến mức một trăm năm vẫn chưa đủ để quên.

Trên mặt sông, bóng xám đứng dậy khỏi tảng đá. Bà bước về phía con gái mình. Hai người — một người không bóng chân, một người bán quỷ nửa đời — đứng cạnh nhau bên bến, và Nhung nghe thấy, lần đầu tiên sau một trăm năm, câu thứ tám của bài hát ru ấy được hát ra. Không phải hát bởi người bà. Câu ấy được hát bởi Bạch Nguyệt — giọng run run, yếu ớt, quen thuộc với những câu hát mà một đứa con gái đã nghe mẹ hát trong ký ức từ trước khi biết ký ức là gì. Câu hát của một người mẹ. Cho một người mẹ.

"Câu tám: Về thôi con, đèn mẹ vẫn chờ,

Sông dài vẫn chảy, thương thì đừng thở,

Hết một bài ru là hết một đêm

Mẹ về với con, con về với mẹ."

Câu hát tắt. Bóng xám quay đầu lại nhìn cha con Nhung lần cuối. Và bà cúi xuống — cúi thấp, chậm, thành một cái cúi đầu trọn vẹn của một học trò trước thầy mình, một trăm năm sau khi bài học được hứa. Rồi bà bước xuống mặt sông, từng bước từng bước, và ở mỗi bước chân bà đi qua, mặt nước sáng lên một vệt ánh sáng mỏng manh rồi tan đi, như thể cả con sông Hàm La đang đứng dậy để tiễn một người.

Khi vệt sáng cuối cùng tan, Bạch Nguyệt vẫn đứng bên bến. Cô quay lại về phía cha con Nhung. Và cô cười — lần đầu tiên Nhung thấy cô ta cười, một nụ cười nhỏ, mỏi, và trong trẻo như nước sau mưa.

— Mẹ đi rồi. — Cô nói. — Về với câu hát, về với đèn chờ. Còn tôi… — cô nhìn xuống hai bàn tay mình, nơi màu trắng tuyết đã nhạt thành màu xám sương, nhưng ngừng nhạt lại ở đó. Không tan. Không mờ thêm. — Còn tôi, thì có lẽ món nợ của tôi đã được trả. Bài học đã dạy trọn. Một trăm năm, một bài học. Không ai bảo tôi phải đi theo mẹ.

Trương Văn Bính quỳ xuống bến, cúi đầu, và nói với con gái của người vợ đã khuất một câu mà ông ta đã mang trong lồng ngực suốt mười lăm năm mà không biết phải nói với ai:

— Xin lỗi em. Cho anh trả nợ chuyến thuyền đó. Cả đời này, nếu em cần ai chèo thuyền, anh ở đây.

Bạch Nguyệt nhìn người đàn ông quỳ gối bến nước, rồi nhìn Nhung. Và cô bước tới — vượt qua ba bước khoảng cách mà suốt từ đêm mưa đầu tiên, cô luôn giữ nguyên như một lề luật của một thứ gì đó giữa người và người không trọn vẹn là người — và cô nắm lấy tay Nhung.

Tay cô không lạnh nữa. Tay cô ấm, ấm như thể một trăm năm đêm đóng băng trên bến nước này đã được trả bằng một bài học trong một đêm.

— Cô Nhung, — Bạch Nguyệt nói, và trong giọng cô có một điều mới mẻ, một điều mà Nhung nhận ra chính là cái giọng của một người vừa được phép sống, — ngày mai cô dạy lớp năm nhì bài gì?

— Bài "Gia đình em". — Nhung đáp. — Và em bé Mai sẽ viết tiếp bài luận của nó.

— Vậy tôi xin cô một việc. — Cô gái tóc trắng nói, và mắt cô, đôi mắt đen sâu nhất thị trấn, lần này không phản chiếu cơn mưa ngược, mà phản chiếu ánh đèn dầu và bình minh đang bắt đầu rìa trời. — Cho tôi ngồi nghe. Từ hôm nay, tôi muốn học. Học như một học trò. Cửa sổ lớp học, hàng ghế cuối, chỗ gần cửa sổ nhìn xuống sông. Tôi đã đợi một trăm năm một bài học. Giờ thì tôi không muốn nữa bài nào bị bỏ dở.

Phía đông, trời bắt đầu sáng. Con đò đầu tiên của ngày neo vào bến, người lái đò — một ông già đã chèo sông này bốn mươi năm — nhìn thấy hai người con gái đứng cạnh nhau bên bến: một người tóc đen buộc cao, một người tóc trắng như sương, hai tay nắm nhau, và ông già không hỏi gì cả. Ở Vạn Lâm, những điều không hỏi được thì người ta để cho nó tự kể. Sông này đã kể nhiều rồi. Nhưng có lẽ, chưa kể hết.

Và ở đầu ngõ Vạn An, bà Tám Đoan thắp lên cây đèn dầu thứ hai của mình, rồi đun một ấm nước trà nóng, đặt thêm một chiếc chén — không phải cho ai đến thăm. Chén ấy là cho một học trò mới, một học trò sẽ đến lớp học mỗi sáng, ngồi hàng ghế cuối, và nghe tiếng gọi từ dưới bến không còn là một lời gọi buông xuống nữa, mà là một câu hỏi mỗi sáng: "Hôm nay thầy dạy gì?"