Chương 5: Mười hai chiếc áo, một cái tên
Chương 5: Mười hai chiếc áo, một cái tên
Nhà dì Mai ở một con ngõ nhỏ trên đường Đà Nẵng, Hải Phòng. Ngôi nhà hai tầng, sân trước có một cây roi và một cái chậu sứ đựng nước mưa. Dì Mai năm mươi tám tuổi, người dong dỏng, tóc búi sau gáy, mặc áo len màu rêu.
Dì mở cổng, thấy Hạo Hiên, rồi thấy Vĩ Đan đứng sau.
“Vào đi.” Dì nói. “Cơm còn nóng.”
Họ ăn cơm trong im lặng. Cá kho, canh bí, một đĩa rau muống luộc. Hạo Hiên ăn hai bát. Vĩ Đan ăn nửa bát. Dì Mai ngồi nhìn, không ăn, tay đặt trên mặt bàn.
Đến khi dọn mâm, dì mới nói:
“Con muốn hỏi gì thì hỏi.”
Hạo Hiên đặt bát xuống.
“Dì đốt mấy lá thư?”
Dì Mai không trả lời ngay. Dì đứng dậy, rửa tay ở chậu nước, lau khô, rồi quay lại ngồi.
“Sáu lá.” Dì nói.
“Sáu.”
“Sáu lá, từ năm 2007 đến năm 2011.” Dì nói. “Tem Pháp. Người gửi ghi tên một người đàn bà mà dì không biết. Nhưng chữ bên trong là chữ của mẹ con.”
Vĩ Đan để yên. Cô biết có những chỗ trong câu chuyện người ta phải để người khác tự đi vào.
“Lá đầu tiên, mẹ con viết: em đi rồi, chị đừng tìm. Lá thứ hai: em có việc làm, may trong xưởng, trả tiền theo tuần. Lá thứ ba: em nhớ thằng Hiên, nhưng em chưa về được.” Dì Mai nói, giọng đều. “Lá thứ tư, mẹ con hỏi thăm sức khỏe dì. Lá thứ năm, mẹ con nói em đã đổi tên.”
“Đổi tên?”
“Sang tên khác. Em ghi trong thư: từ giờ em là Nguyễn Thị Lan. Em nói em phải làm thế, vì nếu người ta biết em ở đâu, em sẽ mất việc, và có thể mất nhiều hơn.”
Hạo Hiên ngồi im.
“Vì sao dì đốt?”
“Vì lá thứ năm có một câu.” Dì Mai nói. “Mẹ con viết: chị Mai ơi, chị đừng đưa thư cho thằng Hiên. Nếu nó biết em còn sống, nó sẽ đi tìm em, và nó sẽ gặp người không nên gặp.”
“Dì tin câu ấy?”
“Dì tin.” Dì Mai nói. “Rồi dì hối hận hai mươi năm.”
Dì đứng dậy, đi vào buồng trong. Một lúc sau dì trở ra, trên tay cầm một cái hộp sắt đựng bánh, đã gỉ mép.
“Dì đốt thư, nhưng dì không đốt hết.” Dì nói. “Dì giữ lại một lá. Lá cuối cùng. Dì giữ vì trong ấy có số điện thoại.”
Dì mở hộp.
Bên trong là một phong bì đã bóc, tem Pháp, dấu bưu điện mờ. Và một tờ giấy mỏng, gấp ba, chữ viết bằng bút bi xanh, nét nghiêng.
Vĩ Đan cầm lên đọc.
“Chị Mai.
Em gửi chị tấm ảnh này. Nó chụp năm 2006, ở nhà chị Hạnh, trước khi mọi chuyện xảy ra. Em giữ nó qua bốn nước, giờ em gửi lại, vì em không biết mình còn giữ được bao lâu.
Em không dám về. Không phải vì em có lỗi. Vì em biết nếu em về, em sẽ nói, và nếu em nói, sẽ có người mất tất cả, và người ấy có một đứa con đang học lớp bốn.
Hiên lớn rồi chị nhỉ. Em không biết mặt nó bây giờ. Em chỉ mong nó đừng giống em ở cái tính không chịu im.
Nếu có một ngày chị thấy trên báo một bộ sưu tập được trả về đúng tên, chị hãy nói với nó rằng mẹ nó đã cố.
Chị đừng gọi số dưới đây. Số này của xưởng, không phải của em.”
Dưới cùng là một dãy số, mười chữ số, và một mã vùng bốn số.
Hạo Hiên cầm tờ giấy. Anh đọc chậm, từng dòng, như người ta đọc một văn bản pháp luật.
“Bà ấy còn sống.” Anh nói.
“Dì không biết.” Dì Mai nói. “Dì chưa gọi. Hai mươi năm dì chưa gọi.”
“Vì sao?”
“Vì dì hèn.” Dì Mai nói, và lần đầu tiên trong buổi tối, giọng dì run. “Vì nếu dì gọi, dì phải nói với con rằng dì đã giấu. Mà dì thì không dám nhìn con.”
Hạo Hiên ngồi rất lâu. Rồi anh gấp tờ giấy, đặt lại vào hộp, đậy nắp.
“Con không giận dì.” Anh nói. “Con giận con đã không hỏi.”
Họ về Hà Nội lúc mười một giờ đêm. Xe chạy vào vành đai, đèn đường vàng vọt, sương xuống. Vĩ Đan ngồi im, tay đặt trên hộp các-tông đựng cổ áo.
“Anh có định gọi số ấy không?”
“Không phải bây giờ.” Anh nói. “Bây giờ tôi còn một việc.”
Về đến Hàng Bồ, cô mở cửa xưởng. Đèn trong nhà vẫn sáng — cô nhớ mình đã tắt.
Có người ngồi ở bàn cắt.
Đỗ Khánh Linh đứng dậy. Cô mặc áo khoác ngoài, tóc rối, mặt không trang điểm, trông trẻ hơn nhiều so với buổi chiều ở tầng mười chín.
“Tôi xin lỗi.” Cô nói. “Tôi có chìa khóa. Bà Lam giữ một chìa của tất cả các xưởng đối tác.”
“Cô vào đây làm gì?”
“Để trả.” Khánh Linh đặt lên bàn cắt ba thứ.
Thứ nhất: một tờ giấy can, cuộn tròn, buộc dây.
Thứ hai: hai chiếc thước dây bằng đồng, đặt cạnh nhau.
Thứ ba: một chiếc phong bì dán kín.
“Trang bốn mươi bảy.” Cô nói. “Tôi cắt nó ngày mùng ba tháng Mười Một. Bà Lam bảo tôi cắt, bảo tôi xóa bản chụp trong máy, bảo tôi mang túi vải vào kho. Hai chiếc thước thì tôi lấy tối hôm kia. Bà Lam dặn đập nát rồi vứt xuống sông.”
“Cô không đập.”
“Tôi không đập.” Khánh Linh nói. “Tôi đem về nhà, lau, cất trong ngăn kéo đựng tất.”
Vĩ Đan mở tờ giấy can.
Đó là trang bốn mươi bảy, nguyên vẹn phần rập: thân trước, thân sau, tay, cổ. Nhưng dải giấy phía dưới đã bị cắt mất. Chỗ có hai dòng chữ ký.
“Còn dải giấy ấy?”
“Tôi không biết.” Khánh Linh nói. “Tôi cắt xong thì đưa cho bà ấy. Bà ấy cho vào túi xách.”
“Vậy là bằng chứng mạnh nhất nằm trong túi bà ấy.”
“Không hẳn.” Khánh Linh mở phong bì, lấy ra một tờ giấy A4.
Đó là một bản sao chụp. Bản sao chụp dải giấy bị cắt. Hai dòng chữ hiện ra rõ: “Hạnh vẽ – Nga cắt rập. Đông 2005.”
“Tôi sao chụp trước khi đưa.” Cô nói. “Tôi không biết mình định làm gì với nó. Tôi chỉ biết là tôi không muốn nó biến mất.”
Vĩ Đan nhìn cô trợ lý rất lâu.
“Vì sao cô làm thế?”
Khánh Linh im. Rồi cô nói, giọng nhỏ:
“Mẹ tôi làm thợ vắt sổ ở xưởng ấy năm 2005.”
Vĩ Đan ngồi xuống.
“Tên gì?”
“Nguyễn Thị Huệ.” Cô nói. “Mẹ tôi mất năm 2019. Trước khi mất, mẹ tôi kể có một mùa đông bà ấy vắt sổ cho mười hai chiếc áo, làm ba tháng, không được ghi tên vào đâu cả. Mẹ tôi không buồn. Mẹ tôi nói: bọn tôi làm áo, không làm tên.”
“Vậy tại sao cô làm?”
“Vì tôi làm tên.” Khánh Linh nói, và lần đầu tiên cô nhìn thẳng vào mắt Vĩ Đan. “Tôi hai mươi chín tuổi khi vào Lam Các. Tôi làm trợ lý bảy năm. Tôi biết bà ấy đã làm gì, và tôi vẫn ở lại, vì ở lại thì có lương. Bây giờ tôi ba mươi mốt. Tôi không muốn đợi đến lúc mẹ tôi gọi tôi từ dưới đất lên và hỏi tôi đã làm gì.”
Ba người im lặng trong căn xưởng nhỏ, dưới ánh đèn vàng, giữa những cuộn chỉ xếp theo màu.
“Cô có biết,” Vĩ Đan nói, “rằng ngày mai tôi phải trả lời bà Lam?”
“Tôi biết.”
“Và cô sẽ mất việc.”
“Tôi đã mất việc từ lúc tôi sao chụp tờ giấy này.” Khánh Linh nói. “Tôi chỉ chưa nói với bà ấy thôi.”
Hai mươi ngày sau, buổi chiều ngày mùng năm tháng Chạp, trời Hà Nội trở lạnh đúng như người ta dự báo.
Bảo tàng Thiết kế mở triển lãm hồi cố “Mùa Đông Trắng – hai mươi mốt năm” ở tầng hai, phòng lớn, trần cao, đèn rọi từ trên xuống từng chiếc áo. Chín chiếc áo gốc đứng trên chín bệ, mỗi bệ có một tấm bảng nhỏ ghi năm, chất liệu, người phục dựng.
Chiếc thứ mười hai đứng ở cuối phòng, trên một bệ cao hơn, sau một tấm màn che bằng vải trắng.
Bảy giờ tối, khách đã kín phòng. Có nhà báo, có người trong nghề, có vài người mẫu cũ của bộ sưu tập năm ấy, tóc đã bạc. Bà Cẩm đứng ở cửa, mặc áo dài màu mận, tay cầm micro.
Trịnh Bảo Lam đến lúc bảy giờ mười lăm, mặc áo dài đen, đi cùng hai người của phòng truyền thông. Bà đi qua chín chiếc áo, chậm, dừng ở mỗi bệ đúng hai giây, và khi đến chiếc thứ chín, bà dừng lại lâu hơn.
Rồi bà nhìn về phía tấm màn trắng.
Vĩ Đan đứng sau cánh gà, mặc bộ đồ đen, tay đeo găng trắng. Tim cô đập nhanh, và cô ghét điều đó — cô đã may hàng nghìn chiếc áo, cô chưa bao giờ sợ một căn phòng.
Hạo Hiên đứng cạnh cô, mặc bộ vest số 4 mà cô đã sửa vai nửa phân.
“Cô run à?”
“Không.”
“Tay cô lạnh.”
“Vì trời lạnh.”
Anh không nói gì thêm. Nhưng anh đứng sát hơn một bước, đủ để vai anh gần vai cô, và cô thấy ấm hơn một chút.
Bà Cẩm lên tiếng, giọng bà vang trong phòng nhờ micro:
“Thưa quý vị. Bộ sưu tập Mùa Đông Trắng ra đời mùa đông năm 2005, gồm mười hai chiếc áo. Chín chiếc còn lại đến hôm nay. Chiếc thứ mười hai mất tích từ đêm diễn cuối, và trong hai mươi mốt năm, nó chỉ tồn tại trong ký ức của những người đã nhìn thấy nó.”
Bà ngừng một nhịp.
“Tối nay, nó tồn tại trở lại.”
Bà ra hiệu. Nhạc nổi. Tấm màn trắng từ từ kéo lên.
Chiếc áo số 12 đứng trên bệ, dưới ánh đèn hẹp.
Nó trắng. Không phải trắng tinh — trắng ngà, màu của dạ mỏng để lâu, màu của sữa đặc. Thân sau liền, tay rời, ve ép phẳng. Cổ áo thêu kín một nhánh lan, ba sắc trắng xếp lớp, và khi ánh đèn chiếu vào, cánh hoa có bóng.
Bảy chiếc cúc xà cừ khắc hình sóng, đính dọc thân trước, mỗi chiếc cách nhau đúng bảy phân.
Căn phòng im như tờ.
Rồi có người vỗ tay. Rồi nhiều người vỗ tay. Rồi cả phòng vỗ tay, và tiếng vỗ tay kéo dài hơn mức lịch sự, thành một thứ âm thanh khác — như tiếng thở ra của một căn phòng đã nín quá lâu.
Vĩ Đan bước ra.
Cô đi đến bên bệ, đứng nghiêng, đúng cách mẹ cô vẫn đứng.
“Tôi là Yến Vĩ Đan, người phục dựng.” Cô nói. Giọng cô ban đầu hơi nhỏ, rồi vững. “Chiếc áo này không phải do tôi phục dựng. Nó là bản gốc.”
Tiếng xì xào.
“Nó được giữ trong một cái thùng gỗ dưới gầm bàn cắt của xưởng tôi, hai mươi mốt năm, bởi mẹ tôi — bà Yến Tố Hạnh. Bà giữ nó vì bà tin nó không phải tài sản của một người.”
Cô đưa tay, lật nhẹ cổ áo, để lộ mặt trong.
“Ở đây có hai hàng lỗ kim. Hàng ngoài là mũi máy, khâu năm 2005, khi nhãn áo được đính vào trước giờ diễn. Hàng trong là mũi chữ V, khâu tay. Hai hàng lệch nhau ba ly.” Cô nói. “Mũi chữ V ấy là của bà Bạch Tố Nga, thợ cắt rập của bộ sưu tập.”
Cô rút từ túi ra một tấm vải nhỏ, đặt lên bệ cạnh chiếc áo.
“Và đây là nhãn áo.”
Tấm nhãn được đặt lộn mặt trong. Trên đó, thêu bằng chỉ đỏ, hai cái tên xếp trên hai dòng:
“YẾN TỐ HẠNH — BẠCH TỐ NGA”
Căn phòng im ba giây. Rồi tiếng máy ảnh nổ như mưa đá.
“Tôi xin nói rõ.” Vĩ Đan nói, và lần này cô phải nâng giọng. “Đây không phải một buổi công bố để hạ bệ ai. Đây là một việc đính chính. Chín chiếc áo trong phòng này được vẽ bởi mẹ tôi. Chúng được cắt rập bởi bà Nga. Chúng được vắt sổ bởi bà Nguyễn Thị Huệ và ba người thợ khác, mà tên các bà không có trên bất kỳ tấm bảng nào trong phòng này. Tôi đã bổ sung bốn cái tên ấy vào bảng. Bảng mới in từ sáng nay.”
Bà Cẩm bước lên, cầm micro.
“Bảo tàng xác nhận.” Bà nói. “Chúng tôi đã nhận được bản phác thảo gốc của chiếc áo số mười hai, có hai dòng chữ ký ở cuối trang, do bà Trần Thị Sáu ở Văn Lâm lưu giữ. Chúng tôi cũng nhận được bản chụp trang bốn mươi bảy của sổ rập, thực hiện năm 2019, trước khi trang giấy bị cắt. Chúng tôi đang tiến hành thủ tục xem xét lại toàn bộ hồ sơ tác quyền của bộ sưu tập.”
Trịnh Bảo Lam đi lên.
Căn phòng tự động lùi ra hai bên. Bà đi chậm, áo dài đen, tay không cầm gì. Bà dừng trước bệ chiếc áo số mười hai.
Bà nhìn rất lâu. Rồi bà đưa tay lên, và ngón tay bà dừng cách nhánh lan thêu ba phân.
“Cái cổ này.” Bà nói, giọng nhỏ, chỉ đủ cho người đứng gần nghe. “Tôi chưa từng nhìn thấy nó.”
Vĩ Đan đứng bên kia bệ.
“Vì nó chưa từng ở trong tay bà.”
Bà Lam quay sang. Mắt bà không giận. Có một thứ khác trong đó, già hơn giận.
“Cô nghĩ tôi chưa từng muốn nó hoàn chỉnh à?” Bà nói. “Tôi đã trả ba mươi triệu cho một bộ rập không có chiếc áo cuối cùng. Tôi đã đi tìm nó mười năm. Cô tưởng tôi không biết nó đẹp đến mức nào sao?”
“Tôi nghĩ bà biết.” Vĩ Đan nói. “Nhưng bà biết nó đẹp, không có nghĩa là bà có quyền giữ nó.”
Bà Lam im.
Rồi bà nói một câu, rất khẽ, và bà không nhìn ai:
“Mẹ cô ký tờ giấy ấy trước mặt tôi. Bà ấy không khóc. Bà ấy chỉ hỏi tôi một câu: chị có để cho Nga đi không.”
Vĩ Đan cảm thấy máu mình chậm lại.
“Bà trả lời thế nào?”
“Tôi nói có.” Bà Lam nói. “Và tôi giữ lời. Tôi không báo ai. Tôi không cho ai tìm. Hai mươi năm tôi không nhắc tên bà ấy với một người nào ngoài kia.”
“Bà giữ lời với một người mà bà đã lấy hết tên.”
“Phải.” Bà Lam nói. “Đó là toàn bộ con người tôi, cô ạ. Tôi giữ những lời hứa nhỏ để khỏi phải nhìn cái lời hứa lớn.”
Bà quay đi. Đến cửa, bà dừng, nói với phòng truyền thông một câu ngắn — sẽ có thông cáo, sẽ có làm việc với bảo tàng, sẽ trả lại phần tác quyền. Rồi bà ra khỏi phòng.
Căn phòng vỡ ra thành tiếng nói.
Vĩ Đan đứng nguyên bên bệ, hai tay buông, và cô nhận ra mình đang run — không phải run vì sợ, mà run vì cái thứ vừa chảy hết khỏi người cô sau hai mươi ngày nín.
Hạo Hiên đến bên cạnh.
“Xong rồi.” Anh nói.
“Chưa.” Cô nói. “Còn một cái tên.”
Cô nhìn về phía cửa. Khánh Linh đứng đó, áo khoác ngoài, tay cầm một tập hồ sơ. Cô ấy không bước vào. Cô ấy chỉ gật đầu một cái, rồi quay đi, và Vĩ Đan hiểu rằng người ta có những cách trả nợ không cần ai nhìn thấy.
Sau sân khấu có một hành lang hẹp, hai bên là thùng đèn và giá để micro. Hạo Hiên đứng dựa vào tường, áo vest đã cởi, cầm trên tay.
“Anh diễn được không?” Cô hỏi.
“Tôi đi có bốn mươi giây.” Anh nói. “Bộ số 4.”
“Và?”
“Và tôi quên mất là mình đang đi cho ai.” Anh nói. “Tôi chỉ nhìn cô đứng đó, tay cô đặt trên cổ áo, và tôi nghĩ: mẹ tôi đã thêu cái cổ ấy. Bà ấy thêu xong rồi bỏ đi, và hai mươi năm sau con trai bà ấy mặc vest đi ngang qua nó.”
Vĩ Đan cười. Lần đầu tiên trong hai mươi ngày.
“Anh nói nhiều quá.”
“Tôi biết.” Anh nói. “Tôi chỉ nói nhiều với một người.”
Rồi anh đưa tay ra.
Không phải để bắt tay. Anh đưa tay ra, lòng bàn tay ngửa, và chờ.
Vĩ Đan nhìn bàn tay ấy. Ngón giữa không có vết chai. Ngón trỏ dài, đốt giữa hơi dày — bàn tay của người cầm kéo.
Cô đặt tay mình vào.
Anh nắm, không chặt. Ấm. Và cô đứng đó, trong hành lang hẹp sau một buổi triển lãm, tay trong tay một người cô mới biết hai mươi ngày, và cô thấy mình không cần nói gì.
“Ngày mai,” anh nói, “tôi sẽ gọi số ấy.”
“Tôi biết.”
“Cô có đợi không?”
“Tôi đợi.” Cô nói. “Nhưng anh gọi ở đâu? Xưởng tôi không có máy bàn.”
Anh cười, và đó là lần đầu tiên cô thấy anh cười thật.
Mười một giờ đêm, cô về xưởng. Cô treo chiếc áo số 12 lên giá trong góc, phủ một tấm vải trắng, rồi ngồi xuống bàn cắt, mở sổ ghi việc.
Điện thoại bàn trên tường reo.
Cô ngạc nhiên — cái máy ấy gần như không ai gọi, chỉ có khách quen và vài người giao vải. Cô nhấc lên.
“A-lô.”
Đầu dây bên kia có tiếng ồn của một nơi rất xa: tiếng xe, tiếng người, và một thứ âm thanh như sóng.
Rồi một giọng nữ. Người lớn tuổi. Pha một âm rất nhẹ, không phải giọng Hà Nội, cũng không hẳn là giọng ngoại.
“Cho tôi hỏi. Đây có phải xưởng của cô Vĩ Đan không?”
“Vâng. Tôi là Vĩ Đan.”
Một nhịp im.
“Tôi xem tin tức.” Người phụ nữ nói. “Tôi thấy cái cổ áo.”
Vĩ Đan đứng dậy, tay siết ống nghe.
“Bà là ai?”
“Tôi tên Lan.” Người phụ nữ nói. “Nhưng trước kia tên tôi là Bạch Tố Nga.”
Ngoài ngõ, một chiếc xe máy chạy qua, ánh đèn quét ngang cửa cuốn rồi tắt.
“Cho tôi gặp Hạo Hiên.” Người phụ nữ nói, và giọng bà bắt đầu vỡ. “Nó còn ở đó không? Nó có chịu nghe tôi không?”
Emberdeck
Strykon
Snail Clicker
Italian Brainrot Extreme Driver
Kobadoo Shapes
Garden Master
Superstar Family Dress Up Game
Two Cups