Chương 18: Tờ báo cũ tháng Sáu
Chương 18: Tờ báo cũ tháng Sáu
Đồng hồ trên tay cô chỉ mười một giờ bốn mươi phút.
Cô cầm điện thoại, và cô gọi lại cho Nguyễn Hữu Bằng, vì ông ta đã nói ông ta thức đến mười hai giờ, và cô nghĩ một người như ông ta không nói đùa về chuyện thức khuya.
Ông ta bắt máy ngay ở hồi chuông thứ hai.
"Cô Đỗ." Ông ta nói. "Cô đọc trang thứ hai rồi."
"Tôi đọc rồi."
"Thì cô thấy đấy. Cái tên ấy không phải tên tôi. Và tôi không phải là người nói nó ra." Ông ta ngừng một chút, và cô nghe tiếng nước trong ly, tiếng một người già uống nước vào ban đêm. "Tôi đã sáu mươi tám tuổi, cô Đỗ. Tôi đã bán ông bạn cũ của tôi cho cô rồi, tức là tôi đã bán nửa đời còn lại của tôi rồi. Còn cái tên thứ ba ấy thì tôi không bán. Tôi chỉ cho cô chỗ để tìm nó."
"Chỗ nào?"
"Tháng Sáu năm chín mươi tám." Ông ta nói. "Ngày hai mươi lăm tháng Sáu. Có một tờ báo của tỉnh. Trên tờ báo ấy có ba tấm ảnh, và có một cuộc họp báo. Người chủ trì cuộc họp báo ấy chính là người đã gọi điện cho ông Cảnh Đình. Tôi không nói tên. Tờ báo sẽ nói tên giúp tôi."
"Ông đã xem tờ báo ấy?"
"Tôi giữ nó hai mươi tám năm." Ông ta nói. "Tôi không giữ nó để đọc. Tôi giữ nó để biết rằng tôi đã không đi báo. Cô hiểu không, cô Đỗ. Có hai kiểu người im lặng: kiểu im lặng vì sợ, và kiểu im lặng vì chờ. Tôi thuộc kiểu thứ nhất. Bác Ba nhà cô thuộc kiểu thứ hai. Bây giờ thì cả hai kiểu đều hết việc để im lặng rồi."
Ông ta cúp máy trước cả khi cô kịp hỏi thêm một chữ.
Cô ngồi tại bàn làm việc của bố cô, và cô nhìn ba trang bản photo cái đơn của Cảnh Đình, và cô nhìn dòng chữ cuối trang thứ hai: người ấy gọi ông Hòa là em.
Cô lấy cuốn sổ mới của cô, và cô viết:
"17/11, 23 giờ 47 — ông B. chỉ chỗ tìm tên: báo tỉnh, 25/6/1998. Không có tên. Chỉ có chỗ."
Rồi cô gọi cho Cảnh Thụ, dù đã gần nửa đêm.
"Anh ngủ chưa?"
"Chưa." Anh nói. "Anh đang đọc trang thứ hai lần thứ sáu."
"Anh biết chuyện tờ báo không?"
"Chưa. Em nói đi."
"Năm mươi tư tuổi của tờ báo ấy chỉ còn kém hai ngày." Cô nói. "Ngày hai mươi lăm tháng Sáu. Tờ báo của tỉnh. Ông B. bảo người chủ trì cuộc họp báo ngày ấy chính là người đã gọi điện cho chú Cảnh Đình, bảo chú ký."
Đầu bên kia im lặng bốn giây. Rồi anh nói:
"Sáng mai tám giờ. Em đến nhà bà nội em trước. Anh nghi là nhà em có tờ báo ấy rồi, từ hai mươi tám năm trước, mà nhà em không biết."
"Sao anh nghĩ vậy?"
"Vì vụ án ấy đã đập vào cửa nhà em trước." Anh nói. "Mà nhà em là nhà giữ giấy. Từ thời ông nội em đến giờ, nhà em chưa từng vứt một tờ giấy nào có liên quan đến cây cầu ấy. Em thử nghĩ lại mà xem: cuốn sổ của bố em. Ba tấm giấy tính tay của ông Cẩn. Cái đơn năm hai ngàn không ai gửi. Nhà em giữ hết. Nhà em chỉ không biết mình đang giữ."
Cô cúp máy, và cô ngồi im rất lâu.
Vì anh nói đúng. Nhà cô là nhà giữ giấy. Nhà cô giữ mọi thứ, trừ sự thật.
---
Sáng hôm sau, tám giờ kém, cô đứng trước cửa nhà bà nội.
Mùa đông đã đến thật rồi. Sương xuống trắng cả hàng cau trước nhà, và bà cụ ngồi trong bếp, đun nước, như thể bà đã biết sáng nay sẽ có ai đó về.
"Bà ơi." Cô gọi.
"Bà biết." Bà cụ nói, không quay đầu lại. "Con ngồi xuống kia. Bà pha nước rồi con kể. Mà kể ngắn thôi, già rồi, nghe chuyện dài hỏi nhiều quá chết."
Cô ngồi xuống cái ghế gỗ cạnh bếp, và cô kể ngắn: có một tờ báo cũ, ngày hai mươi lăm tháng Sáu năm chín mươi tám, trên tờ báo ấy có một cuộc họp báo, trong cuộc họp báo ấy có một người, và người ấy chính là người đã gọi điện bảo chú Cảnh Đình ký vào cái đơn mà không được ký.
Bà cụ rót nước, và tay bà cụ run, và nước tràn ra ngoài miệng ấm một chút, và bà cụ không lau.
"Con nói ngày nào?" Bà cụ hỏi.
"Hai mươi lăm tháng Sáu chín mươi tám."
Bà cụ đặt ấm nước xuống, và bà cụ đứng dậy, và bà cụ đi thẳng vào trong, không nói một lời nào nữa.
Cô ngồi chờ. Cô nghe tiếng mở tủ. Cô nghe tiếng kéo một cái gì rất nặng. Cô nghe tiếng khóa sắt. Tất cả những tiếng ấy cô đã nghe một lần rồi, cách đây mấy tuần, khi bà cụ mở cái vali sắt để lấy ba tấm giấy tính tay của ông Cẩn.
Bà cụ trở ra, ôm một gói.
Gói giấy được bọc trong hai lớp túi ni-lông, và hai lớp túi ni-lông được buộc bằng dây cao su, và dây cao su đã mục, để lại vết đen trên cổ tay bà cụ. Bà cụ đặt gói xuống mặt bàn, và bà cụ mở nó ra như mở một vết thương cũ: chậm, và cẩn thận, và không dám nhìn thẳng vào.
Trong gói là một tờ báo.
Tờ báo đã vàng như lá cau khô. Mép giấy đã vỡ. Nếp gấp đã in thành vết đen, chia tờ báo thành tám ô. Mực in đã bạc, nhưng còn đọc được. Ở trang nhất, trên cùng, góc phải, có dòng số xuất bản: số ra ngày 25/6/1998.
Và ở trang nhất, chiếm nửa trang, có một tấm ảnh lớn: một cây cầu đang xây, giàn giáo sụp xuống, và dưới chân cầu là đoàn người.
"Bà giữ tờ báo này bao lâu rồi?" Cô hỏi, và cô nghe giọng mình nghẹn lại.
"Từ ngày nó in ra." Bà cụ nói. "Bà đi mua ngay sáng hôm ấy. Bà mua ba tờ. Một tờ bà đọc đến rách. Một tờ bà đốt trước giường ông chú con vào hôm đó bảy ngày. Còn tờ này bà giữ."
"Vì sao bà giữ nó?"
Bà cụ nhìn cô, và lần đầu tiên trong đời cô, cô thấy mắt bà cụ có một điều mà cô không thể gọi tên, vì nó vừa giống căm vừa giống mệt, vừa giống hận vừa giống buồn.
"Vì nó chửi nhà mình." Bà cụ nói. "Con đọc đi. Con đọc cái đoạn in đậm ấy đi. Nó viết nguyên thế này: nguyên nhân sơ bộ là do khâu tập kết vật liệu của nhà cung cấp không bảo đảm chất lượng. Nhà cung cấp, con hiểu không. Nhà cung cấp là ai? Là ông chú con. Là người chết. Nó để người chết đứng ra chịu, cho người sống ngồi xuống yên. Bà cầm tờ báo ấy, bà muốn xé. Mà bà không xé. Bà không xé được, vì bà nghĩ: một ngày nào đó, mình phải cầm chính tờ báo này đi tận nơi, chỉ vào cái dòng này, và hỏi rằng: các người nói vậy, bằng chứng đâu?"
Bà cụ đặt tay lên tờ báo.
"Hai mươi tám năm, con ạ." Bà cụ nói. "Hai mươi tám năm bà giữ một tờ báo người ta chửi chồng mình chưa kịp chôn. Không ai trong nhà biết. Mẹ con không biết. Bố con không biết. Bà không cho ai biết, vì nếu cho biết, thì người ta sẽ bắt bà vứt nó đi, để quên cho nhanh. Mà bà không muốn quên cho nhanh. Bà muốn nhớ cho lâu. Nhớ cho đến ngày dùng được."
"Bà ơi." Cô nói. "Hôm nay dùng được rồi."
"Thì để bà xem nó làm được gì." Bà cụ nói. "Đọc đi, con. Đọc đi cho bà nghe."
---
Cô mở tờ báo ra trên mặt bàn, và cô đọc.
Tin chính nằm ở trang nhất, dưới tấm ảnh lớn. Tiêu đề in đậm: Sập giàn giáo công trình cầu Vĩnh Phúc: một người chết, hai người bị thương. Dưới tiêu đề là ba cột chữ nhỏ, và cô đọc từng dòng, và mỗi dòng cô đọc, bà cụ gật đầu một cái, như thể bà cụ đã đọc nó một nghìn lần trong hai mươi tám năm qua.
Tin viết: tối ngày 23/6, giàn giáo khoang thứ ba của công trình cầu đang thi công sụp xuống lúc hai giờ sáng. Một công nhân tử vong tại chỗ. Nguyên nhân sơ bộ, theo thông tin phát đi tại cuộc họp báo sáng ngày 24/6 do Ban quản lý dự án chủ trì, là do khâu tập kết vật liệu của nhà cung cấp không bảo đảm chất lượng, dẫn đến kết cấu hỗ trợ không đủ cường độ.
Rồi cô đọc đến đoạn cuối, đoạn dẫn lời, và cô đọc chậm lại.
Đoạn viết: Phát biểu tại cuộc họp báo, ông Trương Đăng Quang, Phó trưởng Ban quản lý dự án, khẳng định cơ quan sẽ rà soát toàn bộ khối lượng vật liệu đã tập kết tại hiện trường. Ông Quang cảm ơn các đơn vị thi công đã phản ứng nhanh trong đêm, đặc biệt là nhóm nghiệm thu của kỹ sư Lê Bá Hòa, như em Hòa đã báo cáo ngay trong đêm, hai mươi phút sau khi sự cố xảy ra, hệ thống khoanh vùng đã có mặt đầy đủ.
Cô đọc lại đoạn ấy ba lần.
Không phải vì cô không hiểu. Mà vì cô không tin rằng nó lại nằm ngay đấy, in trắng trên đen, trong hai mươi tám năm, trong nhà bà cô, không ai đọc ra.
"Em Hòa." Cô đọc to hai chữ ấy. "Bà ơi, nó in nguyên hai chữ này. Em Hòa. Trong một cuộc họp báo. Trước mặt báo chí. Ông ấy nói hớ."
"Ừ." Bà cụ nói. "Bà đã thấy hai chữ ấy từ ngày ấy. Mà bà không hiểu nó nghĩa là gì. Bà chỉ thấy nó kỳ. Người ta phát biểu với báo chí, người ta gọi cấp dưới là anh Hòa, là ông Hòa, là kỹ sư Hòa. Không ai gọi em Hòa. Hai chữ ấy nó là tiếng nhà. Tiếng người trong nhà."
Cô lấy điện thoại ra, và cô chụp từng trang của tờ báo, chụp cả tám ô theo nếp gấp, chụp cả dòng số xuất bản, chụp cả tấm ảnh lớn ở trang nhất.
Rồi cô gửi cho Cảnh Thụ, kèm một dòng: Người chủ trì họp báo tên là Trương Đăng Quang, Phó trưởng Ban quản lý dự án. Trong bài viết, ông ta gọi ông Hòa là em Hòa. Chú Đình nói người gọi điện gọi ông Hòa là em. Chú ấy nhớ đúng.
Ba phút sau, điện thoại cô rung. Không phải tin nhắn. Là cuộc gọi.
"Em nhìn kỹ tấm ảnh lớn ở trang nhất." Cảnh Thụ nói. "Bốn người đứng trước giàn giáo sụp. Nhìn người đứng thứ ba từ bên trái."
Cô nhìn. Trong tấm ảnh, bốn người đứng hàng ngang. Người thứ nhất bà cô nhận ra: ông Hòa, trẻ hơn bây giờ hai mươi tám tuổi, tóc còn dày. Người thứ hai cô không biết. Người thứ ba, người đàn ông cao, đeo kính trắng, tay cầm tập hồ sơ, mặt nghiêng về phía ông Hòa, đang nói gì đó mà từ chụp ảnh thì trông như đang mỉm cười.
Người thứ tư là Cảnh Đình? Không — cô nhìn kỹ: người thứ tư thấp hơn, đứng hơi lệch ra sau, và đó chính là chú Cảnh Đình, lúc ấy bốn mươi tuổi, tay cầm mũ bảo hộ, đứng như người không thuộc hàng.
"Người thứ ba." Cô nói. "Đó là ông Quang?"
"Chú Hải vừa xác nhận xong." Cảnh Thụ nói. "Anh gọi chú Hải từ sáu rưỡi sáng. Chú bảo: ông Trương Đăng Quang, quê Vĩnh Yên, vào ngành từ năm bảy mươi tám, về hưu năm hai ngàn không tám với hàm trưởng ban. Và chú bảo thêm một câu, câu này anh phải nói lại nguyên văn cho em nghe."
"Chú bảo gì?"
"Chú bảo: ông Quang lấy chị gái ruột của ông Hòa." Cảnh Thụ nói. "Hai nhà thông gia từ năm tám mươi chín. Ông Hòa gọi ông Quang bằng anh chồng. Ông Quang gọi ông Hòa bằng em. Người trong cơ quan ai cũng biết, ai cũng cười, vì đi họp mà cũng gọi em."
Cô ngồi im.
Thì ra là vậy. Không cần một cuộc điều tra lớn. Chỉ cần hai chữ in trong báo, và một người già nhớ đúng tiếng nhà của người khác.
"Chú Đình nói người gọi điện cho chú gọi ông Hòa là em." Cô nói. "Giờ chúng ta có người trong cơ quan gọi ông Hòa là em, chủ trì họp báo chửi nhà em, và có quyền chỉ đạo nghiệm thu. Ba cái ấy trùng một người."
"Trùng một người." Anh nói. "Trương Đăng Quang. Bảy mươi sáu tuổi. Về hưu mười tám năm. Anh hỏi chú Hải ông ấy giờ ở đâu. Chú bảo ông ấy còn sống, sống ở phố cũ Vĩnh Yên, ngày ngày trồng lan. Chú Hải còn nói một câu nữa."
"Câu gì?"
"Chú Hải nói: tháng nào cũng có một khoản năm trăm ngàn chuyển vào một tài khoản ở Hải Phòng, chuyển đều từ năm hai ngàn, đúng ngày mười tám." Anh ngừng. "Em còn nhớ khoản tiền hai mươi lăm năm ấy không? Khoản mà hai nhà mình nghĩ là của nhà Cảnh mình gửi?"
Cô đứng bật dậy.
"Trụ..."
"Trụ thứ tư." Cảnh Thụ nói. "Anh cho người tra được ba năm gần đây thôi, trước đó ngân hàng không còn dữ liệu. Nhưng ba năm gần đây, người gửi cùng là một tài khoản, mở tại Vĩnh Yên năm hai ngàn không một, tên người mở là bà Đặng Thị Hằng. Anh gọi sang Vĩnh Yên hỏi quen cũ. Bà Đặng Thị Hằng, sinh năm năm mươi ba, là vợ ông Trương Đăng Quang. Là chị ruột ông Hòa."
Cô nhìn bà cụ.
Bà cụ đang nghe, tuy không nghe được gì từ điện thoại, nhưng bà cụ nhìn mặt cô, và bà cụ hiểu trước cả khi cô mở miệng, như cách các cụ già vẫn hiểu mọi chuyện trước người trẻ.
"Con nói đi." Bà cụ nói. "Tiền ấy của ai?"
"Tiền ấy," cô nói, "của ông Quang, bà ạ. Người chủ trì họp báo chửi ông chú con. Vợ ông ấy là chị ruột của ông Hòa. Suốt hai mươi lăm năm, đúng ngày mười tám, ông ấy gửi năm trăm ngàn vào tài khoản mà mẹ con mở cho con ăn học."
Bà cụ ngồi im rất lâu.
Rồi bà cụ nói một câu, và câu ấy cô sẽ nhớ cả đời:
"Thì ra là trả nợ bằng tiền lẻ." Bà cụ nói. "Người ta đập một cái đời, rồi trả năm trăm ngàn một tháng. Con ơi, bà tính thử rồi: hai trăm chín mươi sáu tháng. Ông ấy nghĩ cái chết của ông chú con giá một trăm bốn mươi tám triệu. Nghĩa là ông ấy rẻ hơn cả con lợn. Mà bà không giận. Bà chỉ thấy buồn cho ông ấy. Người ta sống hai mươi lăm năm mà mang một cái tính năng ấy, thì hai mươi lăm năm ấy ông ấy không sống, ông ấy chịu."
---
Chiều hôm ấy, hai người ngồi trước cổng một căn nhà ở phố cũ Vĩnh Yên.
Căn nhà không lớn. Tường vàng, cột sắt rè. Sân đầy chậu lan, hàng trăm chậu, xếp thành lối đi. Một ông già đang tưới lan, quay lưng về phía cổng, tay áo xắn đến khuỷu, và nước từ vòi phun ra thành tia mảnh, và ông tưới đều, chậu này qua chậu khác, như thể việc duy nhất còn lại trên đời với ông là làm cho lan không chết.
Cảnh Thụ không vội. Anh đứng ở cổng, và anh chờ, và chờ đến khi ông già tưới xong chậu cuối cùng của hàng thứ nhất, quay lại, và thấy hai người.
Ông già nhìn hai người. Ông không giật mình. Ông cũng không hỏi ai đến. Ông chỉ nhìn, rất lâu, rồi ông đặt vòi nước xuống, và ông nói:
"Cô là cháu họ Đỗ Văn Hàn."
Không phải câu hỏi. Là khẳng định.
"Là cháu ruột của Đỗ Văn Toàn." Cô nói. "Đỗ Văn Hàn là bác cháu."
"Cháu giống bố cháu." Ông già nói. "Tôi gặp bố cháu ba lần, năm chín mươi sáu, chín mươi bảy, chín mươi tám. Người đàng hoàng. Người hay đem chuyện sổ sách ra mà cãi với tôi, rằng số của tôi sai. Mà số của tôi sai thật." Ông quay lại nhìn chậu lan. "Còn anh là cháu của cụ Cảnh. Cụ già năm nay còn không?"
"Cụ mất mười một năm rồi." Cảnh Thụ nói. "Cha tôi mất tháng Bảy năm nay. Chú Đình tôi sống, nhưng nằm, không đi lại được."
"Ừ." Ông già nói. "Tôi biết. Người ta đến báo tôi từng chuyện một trong hai mươi tám năm qua, không phải để tôi nghe, mà để tôi đừng quên. Mời hai đứa vào. Ngồi ở kia, cạnh dãy lan đỏ. Cái dãy ấy tôi không bán, dù người ta trả tới ba triệu một chậu."
Họ vào, và họ ngồi cạnh dãy lan đỏ, và ông già kéo một cái ghế nhựa ra, ngồi đối diện, hai tay đặt lên gối, như người ngồi chờ xét xử từ lâu lắm rồi và bây giờ phiên tòa tới tận nhà.
Cô đặt trên mặt bàn ba thứ.
Thứ nhất: tờ báo cũ tháng Sáu, trong túi ni-lông trong suốt.
Thứ hai: bản photo trang thứ hai cái đơn của Cảnh Đình.
Thứ ba: một bản in dòng chuyển khoản, ba năm gần đây nhất, đúng ngày mười tám mỗi tháng, năm trăm ngàn, từ tài khoản bà Đặng Thị Hằng.
Ông già nhìn ba thứ ấy, và ông không chạm vào thứ nào.
"Tôi biết cô tìm gì." Ông nói. "Cô tìm cái giọng. Chú Đình nhà mình ghi đúng: có một người gọi điện cho chú ấy, và người ấy gọi ông Hòa là em. Người ấy là tôi. Cô không cần hỏi. Tôi trả lời trước để cô đỡ mất công, và để tôi đỡ phải nghe câu hỏi, vì nghe câu hỏi là điều khó nhất ở tuổi của tôi."
Ông ngừng một chút, rồi nói tiếp, bằng thứ giọng đều đều của người đã tập nói câu này trong đầu nhiều năm:
"Ngày hai mươi ba tháng Sáu, mười một giờ đêm, tôi gọi điện cho thằng Hòa, em vợ tôi. Tôi bảo: cầu phải có trước ngày ba mươi. Tôi không nói bằng cái giá nào. Tôi chỉ nói: phải có. Tôi nói câu ấy với tất cả mọi người: với thằng Hòa, với ông Bằng, với chú Đình, với công trường, với chính tôi. Phải có. Trước ngày ba mươi tháng Sáu có đoàn kiểm tra mưa, mà nếu cầu chưa xong khoang thứ ba thì dự án bị cắt, ngân sách bị thu, Ban của tôi giải tán, bốn mươi con người mất chỗ. Tôi nói: phải có. Và tôi ngủ ngon, vì tôi nghĩ tôi nói một câu của người quản lý."
Ông nhìn xuống tay mình.
"Mười ba giờ sau, giàn giáo sụp. Một người chết. Và sáng hôm sau, tôi chủ trì họp báo, và tôi nói: nguyên nhân do vật liệu của nhà cung cấp. Tôi nói câu ấy với báo chí, trước mặt ảnh chụp, và tôi biết tôi nói dối, vì đêm hôm trước tôi đã nghe thằng Hòa nói trên điện thoại, giữa tiếng mưa, câu này, nguyên văn: anh ơi, thằng Việt nó báo dưới kho còn mỗi ba mươi bao bốn mươi, lấy mười bao dưới đáy đắp lên trên cho kịp, kịp rồi tính. Tôi nghe. Tôi im. Sáng hôm sau tôi chửi nhà cung cấp trước mặt mười hai phóng viên, trong đó có cô gái đến từ nhà cô, người chụp tấm ảnh in ở trang nhất tờ báo cô đang đặt trên bàn này."
Ông ngẩng lên nhìn cô.
"Cô hỏi tôi vì sao chứ gì. Tôi trả lời trước: vì tôi sợ. Người ta bảo tuổi già hết sợ, là người ta chưa già. Tôi sợ mất Ban. Tôi sợ mất chức. Tôi sợ vào trại. Tôi sợ vợ tôi biết em trai cô ấy giết người. Tôi sợ cô, mặc dù lúc ấy cô mới sanh ra được vài tháng. Tôi sợ hết, nên tôi chọn cách không sợ nhanh nhất: dồn hết vào nhà cung cấp. Nhà cung cấp là người chết. Người chết không cãi. Người chết cũng không có nhà nào đứng ra cãi, vì nhà Cảnh thì mừng thoát, còn nhà cô thì đã xiêu như cây sau bão."
Ông già đứng dậy, đi vào nhà, và hai người ngồi chờ, không ai nói gì.
Bốn phút sau ông trở ra, cầm theo một tập giấy.
Tập giấy dày hai mươi trang, viết tay, có đánh số trang, có ký tên từng trang, và ngày ký ở trang cuối là ngày mười hai tháng Mười Một năm nay, tức là hôm qua.
"Tôi viết cái này từ hồi tháng Tư." Ông nói. "Khi nghe tin cô đi tìm kho số bảy. Tôi nghe từ thằng Hòa. Thằng Hòa nghe từ ông Bằng. Ông Bằng nghe từ người quen ở tòa. Tin trong làng này chạy nhanh hơn công văn. Tôi viết hai mươi trang, tôi sửa bảy lần, tôi viết lại toàn bộ vào tuần trước khi nghe tin hai nhà ngồi xuống với nhau. Tôi định tự đem đến, mà chân già không đi xa được. Thì cô đến trước. Cũng tốt. Cô đem giúp tôi."
Cô nhận tập giấy bằng hai tay.
"Chú viết những gì trong này?"
"Tất cả." Ông nói. "Cuộc gọi mười một giờ đêm. Cái câu tôi chửi nhà cô ở họp báo. Cái điều tôi biết về ba mươi bao xi măng dưới đáy kho. Người tôi gọi, và những người tôi bắt phải nghe. Cả khoản năm trăm ngàn nữa. Cô biết tôi định gửi tiền ấy đến bao giờ không? Tôi định gửi đến khi chết. Tôi tính rồi: nếu tôi sống tới chín mươi, thì tôi trả được hết ba trăm triệu, và tôi chết nhẹ người. Tôi sai rồi. Tôi tính kiểu kế toán, mà cái đó không phải chuyện kế toán. Nó là chuyện một con người. Con người thì không trả dần được."
Ông quay sang Cảnh Thụ.
"Còn cậu, cháu cụ Cảnh. Tôi nói với cậu một điều, cho nhà cậu nghe. Ngày ấy tôi cũng gọi cho bố cậu. Bố cậu không bắt máy. Chú Đình bắt. Chú Đình hỏi lại tôi một câu, và câu ấy tôi nhớ từng chữ: nếu sai thì ai chịu? Tôi trả lời: tôi chịu. Tôi ghi rõ câu ấy trong trang thứ năm. Hai chữ tôi chịu ấy, tôi đã chịu bằng cách nào suốt hai mươi tám năm? Bằng cách trồng lan. Ba trăm chậu lan. Tôi trồng một chậu mỗi khi tôi nhớ. Đó là cách tôi chịu của người hèn. Giờ thì xin hai đứa chuyển giúp tôi cái cách chịu của người không hèn: đưa hai mươi trang giấy này đến đúng nơi."
Cô cầm tập giấy, và cô nói điều duy nhất cô nghĩ ra được:
"Chú không xin lỗi ai à?"
Ông già nhìn cô, và ông lắc đầu.
"Không." Ông nói. "Xin lỗi là nhẹ nhất, con ạ. Xin lỗi xong là người ta thấy mình hết lỗi. Mà tôi thì không hết. Tôi chỉ dừng. Tôi dừng từ trang thứ nhất của hai mươi trang giấy này. Việc còn lại của tôi là ngồi đây, tưới lan, và sống đủ lâu để được gọi lên nói đúng cái điều tôi đã làm, trước mặt đúng những người tôi đã làm hại. Đó không phải xin lỗi. Đó là trả."
Ông già đưa hai người ra đến cổng.
Đến chỗ dãy lan đỏ, ông dừng, và ông bẻ một nhánh lan, và ông đưa cho cô.
"Lan này tôi trồng từ hạt của bó lan người ta để trên quan tài ông bác cô." Ông nói. "Tôi xin trộm một cành hôm đi viếng, mười chín chín tám. Tôi trồng hai mươi tám năm, nó ra hoa đều lắm, mà tôi chưa bao giờ dám tặng ai. Con đem về. Đặt ở chỗ nào con nhìn thấy mỗi sáng. Loài này sống lâu, và nó không nhớ gì cả. Trồng lan lâu rồi tôi hiểu ra một điều: thứ không nhớ là thứ tha thứ nhất, còn người thì phải tự tha lấy sau."
Cô nhận nhánh lan, và cô cầm nó suốt quãng đường về, cẩn thận như cầm một bằng chứng.
---
Tối hôm ấy, họ làm ba việc.
Việc thứ nhất: họ đưa hai mươi trang giấy của ông Quang, tờ báo gốc tháng Sáu, và toàn bộ hồ sơ trước đó đến cơ quan điều tra, đăng ký biên nhận, và được hẹn ngày. Người nhận hồ sơ là một cán bộ trẻ, và khi cán bộ ấy sắp đến trang báo in đậm dòng chửi nhà cung cấp, anh ta dừng lại, đọc lại, và hỏi cô một câu:
"Cô giữ tờ báo này từ bao giờ?"
"Nhà bà tôi giữ từ ngày nó ra." Cô nói. "Hai mươi tám năm. Mười một năm sau ngày bố tôi chết, tôi mới được thấy nó."
Cán bộ ấy im lặng, đóng dấu, và trước khi để họ ra, ông nói một câu mà cô ghi vào sổ: "Hồ sơ đẹp. Hồ sơ đẹp ở chỗ không phải do điều tra mà ra, mà do hai nhà giữ lấy sự thật khi không ai điều tra."
Việc thứ hai: họ đến nhà mẹ cô, và cô nói chuyện với mẹ hai tiếng. Cô kể hết: tờ báo, hai chữ em Hòa, ông già trồng lan, khoản năm trăm ngàn, hai mươi trang giấy. Mẹ cô ngồi nghe, và mẹ cô không khóc, nhưng mẹ cô đứng lên hai lần, và cả hai lần mẹ cô đi vào trong, và cả hai lần mẹ cô trở ra với mắt đỏ.
Cuối cùng mẹ cô hỏi: "Khoản một trăm bốn mươi tám triệu ấy, giờ người ta tính sao?"
"Con đã đề nghị chuyển vào tài khoản tòa chỉ định." Cô nói. "Hôm qua hai nhà đã đồng ý rồi, mẹ ạ. Nay thì biết rõ người gửi là ai, con càng chắc. Tiền ấy không phải tiền cho con. Tiền ấy là tiền con người, mà tiền con người thì không dùng làm học phí được."
Mẹ cô im lặng lâu. Rồi mẹ cô nói câu cuối cùng của buổi tối, câu mà cô biết mẹ đã phải luyện nhiều năm:
"Thì mẹ cũng trả lại một thứ. Cái đơn năm hai ngàn ấy, cái đơn mẹ ký nhận ba mươi triệu và hứa không kiện nữa. Mẹ sẽ viết đơn xin rút lời hứa ấy. Mẹ ký ngay mai. Mẹ sai hai mươi sáu năm rồi, thì ít nhất mẹ sửa được phần của mẹ."
Việc thứ ba: mười một giờ đêm, cô gọi cho Nguyễn Hữu Bằng, lần thứ hai.
Ông ta bắt máy, và ông ta không chào.
"Tôi biết rồi." Ông ta nói. "Ông già lan. Hôm qua người quen ở Vĩnh Yên gọi báo tôi, nói có hai người trẻ đến ngồi cạnh dãy lan đỏ hai tiếng. Ông già ấy, cô biết không, là người duy nhất mà tôi sợ trong vụ này. Không phải vì quyền. Mà vì ông ấy sợ mà vẫn làm. Còn tôi thì mạnh miệng mà im. Hôm nay ông ấy ra tiếng rồi, thì tôi cũng hết cớ im. Ngày mai tôi gửi bản gốc cái lệnh của B. Cho đổ, tôi chịu — đến đúng nơi cô đã nộp. Tôi giữ bản gốc, cô à. Hai mươi tám năm tôi nói mãi với người ta rằng tôi chỉ có bản photo."
"Vậy giờ còn thiếu gì nữa?" Cô hỏi.
"Không thiếu gì nữa." Ông ta nói. "Còn thiếu hai thứ không thuộc về hồ sơ. Thứ nhất: ngày đập trụ thứ tư. Thứ hai: ngày mở phiên. Hai cái ngày ấy, cô nhớ giữ lấy hai ghế. Một ghế cho bà cụ nhà cô. Một ghế cho ông già trồng lan. Người ta dựng chuyện hai mươi tám năm, thì phải để người của hai mươi tám năm ngồi chứng kiến cái kết. Nếu không có họ ngồi đó thì cái kết ấy không tính."
Cô cúp máy, và cô ngồi tại bàn của bố cô, và cô mở cuốn sổ mới, và cô viết dòng cuối cùng trong ngày:
"18/11 — Tờ báo cũ tháng Sáu đã nộp. Kẻ chủ trì họp báo năm chín mươi tám đã tự viết hai mươi trang. Khoản năm trăm ngàn có chủ. Còn lại: đập trụ, và một phiên tòa.
Ghi chú cho chính mình: báo có thể vàng, chữ có thể bạc, mà sự thật thì cứ in một lần là ở lại. Hai mươi tám năm trước người ta nghĩ rằng in một câu dối lên giấy là câu ấy thành thật. Hóa ra giấy chỉ giữ chữ. Chữ ấy thành gì, do người giữ giấy."
Cô gấp sổ lại, và cô ra đầu ngõ.
Cảnh Thụ đứng dưới đèn đường, cạnh chiếc xe máy, và trên tay anh là hai cái mũ bảo hộ.
"Anh tính sao?" Cô hỏi. "Mười một giờ đêm mà."
"Anh tính chở em một vòng." Anh nói. "Quanh phường. Năm phút. Không nói chuyện án. Không nói chuyện hai nhà. Không nói chuyện tiền. Năm phút chỉ để đi."
Cô đội mũ, và cô lên xe, và xe chạy.
Không ai nói gì. Đường vắng. Gió đông. Đèn vàng chạy lùi dần từng cột. Và trong năm phút ấy, cô ngồi sau xe một người đàn ông của nhà Cảnh, tay vòng qua lưng áo anh, và cô nghĩ: tờ báo ấy bà giữ hai mươi tám năm để đi một ngày. Vậy thì hai mươi tám năm kia của bà đã không giữ thừa.
Xe dừng lại trước nhà cô lúc mười một giờ hai mươi lăm phút.
"Ngày đập trụ." Anh nói, khi cô xuống xe. "Chú Đình hỏi anh hôm nay, xem chú có được ra xem không. Anh đang hỏi người ta. Nếu được, anh sẽ đẩy lăn bánh cho chú. Chú nói chú muốn nghe tiếng mình sụp, để biết tiếng năm chín mươi tám của người khác nặng thế nào."
"Phiên tòa thì chắc phải có mặt."
"Có." Anh nói. "Hai ghế rồi. Ông già lan một ghế. Chú Đình một ghế. Còn hai nhà..." anh ngừng, rồi nói nốt, "...hai nhà thì đứng hết sau lưng, vì ngồi thì không đủ ghế, mà hai mươi tám năm nay hai nhà đứng soi lưng nhau, giờ đứng cũng đứng cùng hướng."
Cô gật đầu, và cô đi vào nhà, và trước khi khép cửa, cô nghe tiếng xe anh nổ máy đi khuất.
Trên bàn làm việc của bố cô, nhánh lan đỏ nằm trong lọ nước, và nó đã bung được một bông trong đêm.
Cô nhìn nó, và cô tắt đèn.
Emberdeck
Strykon
Snail Clicker
Italian Brainrot Extreme Driver
Kobadoo Shapes
Garden Master
Superstar Family Dress Up Game
Two Cups