Chương 16: Lời khai cuối của bác Ba
Chương 16: Lời khai cuối của bác Ba
Bác Ba ở Hải Phòng, và cái nhà ấy nằm trong một cái ngõ mà cái xe ô tô không vào được, nên họ phải gửi xe ở đầu ngõ và đi bộ.
Cô mang theo một cái làn, và trong làn có một hộp bánh và một phích nước. Cảnh Thụ đi cạnh cô, và anh cầm một cái túi giấy đựng thuốc, vì cô nói với anh trên đường: “Bác tôi bị tim. Bác tôi uống thuốc mỗi ngày bốn lần. Bác tôi sẽ không nhận tiền, nhưng bác tôi sẽ nhận thuốc.”
“Sao cô biết?”
“Vì bác tôi là anh ruột của bố tôi.” Cô nói. “Bố tôi cũng thế. Có một lần bố tôi sốt bốn mươi độ, và mẹ tôi bảo đi viện, và bố tôi nói: để mai.”
Anh không nói gì. Nhưng cô để ý thấy, từ hôm ở Vĩnh Phúc về, mỗi lần cô nói một câu về gia đình mình, anh lại im một cái im rất ngắn, cái im của người ta đang ghi lại.
Cái nhà bác Ba có một cái sân nhỏ và một cây ổi, và một cái cửa gỗ mở sẵn.
Bác Ba ngồi ở cái ghế đẩu trong sân, và bác đang têm trầu, và cái tay bác run, và bác têm rất chậm.
“Bác ơi.”
Bác ngẩng lên. Bác bảy mươi chín tuổi, và bác gầy, và cái mặt bác giống mặt bố cô đến mức cô phải đứng lại một giây ở cái cổng.
“Con Yến Linh.” Bác nói. “Con vào đi. Ai đấy?”
“Cháu là Cảnh Thụ ạ.”
Cái tay bác dừng lại giữa miếng trầu.
“Nhà Cảnh.”
“Vâng ạ.”
Bác nhìn anh rất lâu. Rồi bác nói, và bác nói với cô, không nói với anh:
“Con đưa nó đến đây làm gì?”
“Vì bác sắp nói một cái chuyện mà bác sẽ phải nói lại lần nữa, trước người khác.” Cô nói. “Và con muốn bác nói nó lần đầu trước mặt một người nhà Cảnh, để sau này không ai nói được rằng bác nói vì thương con.”
Bác Ba đặt miếng trầu xuống cái lá.
“Con giống bố con.” Bác nói. “Bố con cũng nói câu ấy với tao, hai mươi tám năm trước. Ở cái sân này.”
Bác đứng dậy, và bác đi vào nhà, và bác đi rất chậm, và cô định đỡ nhưng bác gạt tay.
“Tao chưa đến mức ấy.” Bác nói.
Trong nhà có một cái tủ gỗ, và trên tủ có một cái ảnh, và trong cái ảnh ấy có ba người đàn ông trẻ, và người giữa là bố cô, và người bên phải là bác Ba, và người bên trái là cậu Khoa.
“Ba anh em.” Bác nói. “Còn một người nữa, nhưng người ấy mất sớm, không có trong ảnh.”
Bác ngồi xuống cái ghế bành, và bác nói:
“Con hỏi đi.”
“Bác ạ.” Cô nói. “Con không hỏi bác về xi măng. Con đã biết chuyện xi măng. Con hỏi bác một chuyện khác: đêm hai mươi lăm tháng Sáu, ai bảo cậu Khoa sang nhà Cảnh?”
Bác Ba nhìn cô.
“Tao.” Bác nói.
Cái phòng im.
“Tao bảo nó sang.” Bác nói. “Nó không muốn sang. Nó nói: người ta không tiếp em đâu. Tao nói: mày cứ sang, mày đứng ở cổng, mày cầm cái sổ, mày không nói gì, mày đứng hai tiếng. Rồi mày về. Tao nói với nó: người ta không sợ cái đơn, người ta sợ cái sổ. Người ta sợ cái thứ mà người ta không biết mày đã chép cho ai.”
“Vì sao bác bảo cậu ấy làm thế?”
“Vì tao là anh cả.” Bác nói. “Vì trong cái nhà này, tao là người giữ sổ. Bố con bán hàng, cậu con giám sát, còn tao thì giữ sổ. Ba mươi năm, tao giữ sổ của cả cái nhà này. Và tao biết một điều mà hai đứa nó không biết: cái sổ của một cái nhà thì không bao giờ là chứng cứ. Nó chỉ là một cái gậy. Mày cầm cái gậy, mày gõ vào cửa, và người ta phải mở, vì người ta không biết cái gậy ấy dài bao nhiêu.”
Bác ngừng, và bác uống nước.
“Nhưng cái gậy ấy, con ạ, chỉ gõ được một lần. Và đêm ấy, cậu con gõ, và người ta không mở. Và sáng hôm sau thì cái cầu sập. Và từ cái giây ấy, cái gậy ấy không còn là cái gậy nữa. Nó thành một cái tang vật.”
Cô ngồi im, và cô cảm thấy cái gì đó rất lạ trong ngực — không phải giận, mà là cái cảm giác của một người vừa nhận ra rằng cái câu chuyện mà cô kể hai mươi tám năm trong đầu mình thiếu một nhân vật: người anh cả.
“Bác ạ.” Cô nói. “Còn cái giấy nhận ba mươi triệu?”
Bác Ba đặt cốc nước xuống.
“Con biết cái ấy rồi à?”
“Mẹ con nói với con.”
Bác gật, chậm, và bác nói, và cái giọng bác không đổi:
“Tao là người nhận. Không phải mẹ con. Mẹ con ký, nhưng tao là người nhận tiền, và tao là người chia. Tao chia cho mẹ con mười lăm. Tao giữ mười lăm. Và tao lấy mười lăm ấy trả cho cái khoản nợ của nhà mình ở cái chỗ mà không ai biết: tiền thuê kho ba năm, tiền lương của bốn người làm, và tiền một cái xe tải mà bố con đã mua trả góp.”
“Vì sao bác không nói với con?”
“Vì mày lúc ấy chưa sinh.” Bác nói. “Rồi mày sinh ra. Rồi mày lên ba, lên năm, lên mười. Rồi tới một cái ngày mày hỏi bố mày: bố ơi, sao nhà mình không kiện? Và bố mày nói: vì nhà mình không có tiền. Và mày nói: thế sau này con lớn, con kiện. Và bố mày cười, và bố mày nói: ừ, con lớn con kiện.”
Bác nhìn cô.
“Và tao ngồi đó, nghe cái câu ấy, và tao không nói gì. Hai mươi tám năm, tao không nói. Mỗi lần nghĩ tới, tao lại tự nhủ: nếu tao nói, thì cái nhà này sẽ không còn ai tin nhau. Và tao tự nhủ thế nhiều đến mức tao tin nó.”
“Bác ạ.” Cô nói, và cô phải ngừng một giây. “Bác có biết là con đã đi học bằng cái tiền ấy không?”
“Tao biết.”
“Và bác để con đi học bằng cái tiền ấy, và bác để con lớn lên, và bác để con tin rằng nhà mình là người bị hại, và bác để con đi kiểm toán, và bác để con về cái nhà này, và bác để con mở cái vali sắt của bố con ra, và bác ngồi ở cái sân này hai mươi tám năm.”
Bác Ba nhìn ra cái sân.
“Tao biết.” Bác nói.
Cô đứng dậy và cô đi ra cửa, và cô đứng ở cái cửa ấy, và cô nhìn cái cây ổi, và cô nghe cái tiếng xe máy ở đầu ngõ.
Rồi cô quay lại.
“Bác ạ.” Cô nói. “Con không đến để bắt bác nhận tội. Con biết bác có tội. Nhưng bác là người duy nhất trong cái nhà này còn sống mà biết cái sổ ấy có gì. Và con cần bác nói một câu, và con cần bác nói nó trước một người có thẩm quyền, vì nếu bác không nói, thì cái chuyện này sẽ chỉ còn là câu chuyện của một cái cầu, và cái câu chuyện ấy sẽ chết cùng với bác.”
Bác Ba đứng dậy. Bác đi tới cái tủ, và bác mở ngăn dưới, và bác lấy ra một cái phong bì.
Cái phong bì ấy đã ố, và nó dày, và trên mặt nó có chữ viết, và chữ ấy là chữ của bác Ba.
“Con đọc đi.”
Cô mở. Bên trong có ba tờ giấy, viết kín hai mặt, và một cái ảnh nhỏ.
“Cái này là gì ạ?”
“Là đơn tố cáo.” Bác nói. “Tao viết năm hai nghìn lẻ một. Tao viết xong, tao dán, tao dán tem, và tao cầm nó ra cái bưu điện ở đầu ngõ. Tao đứng ở cái cửa ấy hai mươi phút. Rồi tao đi về.”
Cô nhìn ba tờ giấy.
“Bác viết những gì?”
“Tao viết hết.” Bác nói. “Tao viết chuyện ba mươi bao. Tao viết chuyện cái phụ lục thầu. Tao viết tên ông Đình, tên ông Hòa, tên ông Việt. Tao viết cả tên tao. Ở trang thứ ba, tao viết: người viết đơn này đã nhận ba mươi triệu đồng của quỹ thiện nguyện, và đã ký một cái giấy cam kết, và tôi xin khai ra việc ấy trước.”
Cô ngồi xuống.
“Bác viết cái ấy năm hai nghìn lẻ một.”
“Ừ.”
“Và bác không gửi.”
“Tao không gửi.” Bác nói. “Vì tao nghĩ tới mẹ mày. Vì mẹ mày mới hai mươi hai tuổi, và mày mới một tuổi, và nếu tao gửi cái đơn ấy, thì cái chuyện đầu tiên người ta làm là gọi mẹ mày lên, và người ta sẽ hỏi mẹ mày về ba mươi triệu ấy, và mẹ mày sẽ khai, và mẹ mày sẽ khóc, và cái xóm này sẽ biết.”
“Bác ạ.” Cô nói, và giọng cô vỡ. “Bác có biết là bác vừa nói với con một câu rất giống câu ông Cảnh Đình nói không?”
Bác nhìn cô.
“Ông ấy nói gì?”
“Ông ấy nói: tôi biết nó sai, tôi không biết nó sập.” Cô nói. “Và bác nói: con biết nó đúng, nhưng con sợ cái xóm này sẽ biết. Và cả hai cái câu ấy đều là cái câu của người ta để cho cái ngày mai nó tự đến.”
Bác Ba đứng đó, và cái mặt bác co lại, và bác ngồi xuống cái ghế bành, và bác nói, và cái giọng bác lần đầu tiên không còn cái bình thản:
“Tao biết. Mày tưởng tao không biết à. Hai mươi lăm năm, tao sống trong cái nhà này, và tao có một cái ngăn tủ mà tao không mở. Mày biết cái ngăn tủ ấy dạy người ta cái gì không? Nó dạy người ta rằng người ta có thể sống với bất cứ cái gì, miễn là người ta không mở nó ra.”
Cảnh Thụ đứng ở cửa. Anh chưa nói một câu nào từ lúc vào nhà.
Rồi anh nói.
“Bác Ba.”
Bác nhìn anh.
“Cháu xin phép nói một câu, và cháu nói với tư cách người nhà của ông Cảnh Đình. Bác vừa nói với cháu một cái chuyện mà bác chưa từng nói với ai. Cháu không có quyền nhận lời xin lỗi của bác, và cháu cũng không có quyền tha cho bác. Nhưng cháu có một việc có thể làm, và cháu làm nó ngay bây giờ, nếu bác đồng ý: cháu gọi một người đến. Không phải công an. Một luật sư, và một người của cơ quan điều tra cấp tỉnh, và một người làm chứng. Họ đến đây, tại cái nhà này, trong hai tiếng. Bác khai. Có biên bản. Có chữ ký. Và cái đơn năm hai nghìn lẻ một ấy được giao cùng với biên bản ấy, và nó trở thành một cái tài liệu có ngày, có số, và không ai nói được nó là cái đơn viết sau.”
Bác Ba nhìn anh rất lâu.
“Cậu là con ông Đình.”
“Vâng.”
“Ông ấy còn sống không?”
“Còn ạ. Ông ấy nằm liệt, và ông ấy đã khai hôm qua.”
Bác Ba nhắm mắt. Rồi bác mở mắt, và bác nói:
“Thế thì gọi đi. Nhưng tao có một điều kiện.”
“Bác nói ạ.”
“Tao không khai ở cái nhà này.” Bác nói. “Tao khai ở cái chùa đầu ngõ. Có cái sân, có cái bàn đá, và có ông sư. Ông sư ấy biết tao bốn mươi năm. Tao muốn nói cái chuyện này ở chỗ có người biết tao là ai, chứ không phải ở cái nhà mà tao đã giấu nó hai mươi lăm năm.”
Người ta đến lúc bốn giờ chiều.
Một luật sư, một điều tra viên, một cán bộ xã, và ông sư. Và cô, và Cảnh Thụ, và bác Ba.
Họ ngồi ở cái bàn đá trong sân chùa. Cái sân có một cây bồ đề, và dưới cây ấy có một cái miếu nhỏ, và trong miếu có ba cái bát hương.
Bác Ba khai trong một tiếng bốn mươi phút.
Bác khai cái ngày mười lăm tháng Sáu, khi Khoa về nhà và nói với bác: anh ơi, hàng sai, em đã lấy mẫu. Bác khai cái ngày hai mươi lăm, khi bác bảo Khoa sang nhà Cảnh. Bác khai cái đêm hai mươi sáu, khi bác ở nhà và nghe radio, và bác nghe tên em mình, và bác ngồi xuống cái sân này, đúng cái ghế đá này, và bác ngồi đến sáng. Bác khai cái ngày nhận ba mươi triệu, và bác khai cái tên người đưa: một người đàn ông mặc vest, đi xe, và trên cái cặp của ông ta có một cái logo mà bác nhớ, và bác nhớ cái logo ấy vì nó giống cái logo ở cái cổng kho: Hoàng Việt.
Và bác khai cái đơn năm hai nghìn lẻ một, và bác nói câu này, và câu này thì điều tra viên bảo bác nói lại lần thứ hai để ghi cho rõ:
“Tôi viết đơn ấy vì tôi biết chúng tôi đúng. Tôi không gửi đơn ấy vì tôi biết chúng tôi đúng mà chúng tôi không có tiền. Và tôi giữ nó hai mươi lăm năm vì tôi biết có một ngày sẽ có người trong cái nhà này mở cái ngăn tủ ấy ra, và tôi muốn người ấy biết rằng tôi đã viết nó. Tôi không muốn người ấy nghĩ rằng cả cái nhà này đều im.”
Khi người ta đi rồi, trời đã tối. Ông sư thắp ba nén hương, và ông ấy cắm vào cái bát giữa, và ông ấy nói với bác Ba một câu, và câu ấy thì ông ấy nói như người ta nói với một người đã quen:
“Ông Ba. Ông nói ra rồi thì ông ngủ được. Mà ông ngủ được thì ông nhớ: cái việc ông làm thì nó vẫn là cái việc ông làm. Nói ra không phải là xóa.”
“Tôi biết.” Bác Ba nói. “Tôi không xin xóa. Tôi xin cái chỗ để để nó xuống.”
Trên đường ra, bác Ba nắm tay cô, và bác nói:
“Con Yến Linh. Tao còn một cái chuyện, và tao nói nó ở đây, ở cái sân này, vì tao không muốn nói nó trong cái nhà ấy. Cái người mặc vest ấy, hôm đến đưa tiền, ông ta nói với tao một câu. Ông ta nói: ông Ba ạ, cái chuyện này không phải chuyện của một cái cầu. Nó là chuyện của một cái quy hoạch. Cái bãi sông ấy, mười lăm năm nữa, sẽ là đất ở. Mà đất ở thì cần một cái cầu mới. Cho nên cái cầu năm chín tám, người ta không xây để nó đứng. Người ta xây để nó có.”
Cô đứng ở cái cổng chùa.
“Bác nói lại xem.”
“Tao nhớ từng chữ.” Bác nói. “Người ta xây để nó có. Con hiểu không? Cái cầu ấy, nếu nó đứng, thì nó là một cây cầu. Còn nếu nó sập, thì nó là một cái cớ.”
Cái xe chạy về Hà Nội trong im lặng rất lâu.
Rồi cô nói:
“Anh Cảnh. Cái quy hoạch ấy. Anh tra được không?”
“Tra được.” Anh nói. “Nhưng tôi không muốn tra một mình.”
“Vì sao?”
“Vì người ta vừa cho chúng ta một cái giả thuyết rất lớn, và cái giả thuyết ấy rất hợp lý, và cái gì hợp lý quá thì thường là cái người ta muốn chúng ta tin.” Anh nói. “Cho nên tôi muốn tra nó với một người có thể nói với tôi: anh sai rồi.”
“Ai?”
“Cô.” Anh nói. “Và cái cô phóng viên mà chị Hạnh giới thiệu. Cô ấy có cái quyền gọi điện đến cái sở ấy và hỏi một câu mà tôi không có quyền hỏi.”
“Câu gì?”
“Câu này.” Anh nói. “Năm một chín chín tám, cái quy hoạch bãi sông ấy đã có chưa. Nếu nó có trước năm chín tám, thì bác Ba nói đúng. Nếu nó có sau, thì cái câu ấy là một cái câu người ta nói với một người nông dân để ông ấy im.”
Cái xe vào thành phố, và điện thoại cô rung, và lần này là một cái tin nhắn từ chị Hạnh:
“Chị Đỗ. Có một chuyện. Sáng nay, cái cơ quan mà chị gửi đơn ấy gọi điện về cho ủy ban phường, hỏi về hộ kinh doanh của chị. Họ hỏi ba câu: hộ này còn hoạt động không, chủ hộ còn sống không, và có ai đang tranh chấp không. Đó là câu hỏi của một cái hồ sơ đã được mở. Nhưng có một cái nữa, và cái này thì chị phải biết: họ cũng hỏi về một cái đơn khác, nộp trước đơn của chị bốn ngày.”
Cô đọc lại tin nhắn ấy hai lần.
“Bốn ngày.” Cô nói.
“Sao?” Anh hỏi.
“Có một cái đơn khác.” Cô nói, và cô đưa điện thoại cho anh. “Nộp trước đơn của tôi bốn ngày. Nghĩa là trước khi tôi mở cái tủ ở phòng kỹ thuật. Trước khi tôi tới Vĩnh Phúc. Trước khi tôi biết chú Tám còn sống.”
Anh đọc tin nhắn, và anh cho xe vào lề, và anh ngồi im.
“Ai nộp?” Anh nói, và câu ấy không phải câu hỏi dành cho cô.
Rồi điện thoại anh rung. Anh nhìn màn hình, và cái mặt anh đổi, và anh nghe máy, và anh nói một câu duy nhất:
“Bố ạ.”
Cô ngồi im.
Anh nghe. Rất lâu. Rồi anh nói:
“Vâng. Con hiểu. Nhưng con cần bố nói rõ một chữ: ai viết cái đơn ấy?”
Im.
“Bố.” Anh nói, và giọng anh khác hẳn. “Bố vừa nói với con là bố đã viết một cái đơn tố cáo, từ cái giường ấy, bằng cái tay trái ấy, và bố đưa cho mẹ. Bố có biết cái đơn ấy nghĩa là gì không? Nó nghĩa là bố tự nhận bố là bị can. Và nó nghĩa là cái người mà bố tố cáo, ông Bằng, sẽ biết nó từ đâu ra trong vòng hai mươi bốn giờ. Và bố ạ, cái người ấy sẽ không đến gặp bố. Ông ta sẽ đến gặp mẹ.”
Anh cúp máy, và anh ngồi đó, và cái xe vẫn đỗ ở lề đường, và phía sau họ, một cái xe buýt đi qua, và cái đèn của nó quét qua kính xe.
“Anh Cảnh.”
“Bố tôi nộp đơn.” Anh nói. “Hôm mười ba. Trước cô bốn ngày. Ông ấy viết bằng tay trái, và ông ấy nhờ mẹ tôi mang đi, và mẹ tôi mang đi mà không nói với tôi.”
“Vì sao ông ấy làm thế?”
“Vì tôi.” Anh nói, và cái giọng anh rất lạ. “Vì sau cái hôm chúng ta đến, ông ấy biết tôi sẽ đi tới cùng. Và ông ấy biết tôi sẽ phải nói cái câu: bố tôi là người đã đóng cái dấu ấy. Cho nên ông ấy nộp đơn trước, để cái câu ấy không phải do tôi nói.”
Cô nhìn anh.
“Đó là một cái cách xin lỗi.” Cô nói.
“Đó là một cái cách rất tệ.” Anh nói. “Và nó là cách duy nhất ông ấy còn làm được.”
Rồi anh quay sang cô, và anh nói, và cô nghe ra trong giọng anh cái gì đó vừa gãy:
“Cô Đỗ. Tôi phải về nhà. Không phải về cái nhà của tôi. Về cái nhà ở Hàng Bông. Vì nếu ông Bằng đến gặp mẹ tôi, thì bà ấy sẽ mở cửa, vì bà ấy tám mươi bốn tuổi và bà ấy tin rằng người ta đến nhà thì phải mở cửa.”
“Tôi đi với anh.”
“Không.” Anh nói. “Cô phải đi gặp cái cô phóng viên ấy. Đêm nay. Vì cái đơn của bố tôi đã mở một cái cửa, và cái cửa ấy sẽ đóng lại rất nhanh khi người ta hiểu nó là đơn của ai. Còn cô, cô là người duy nhất trong câu chuyện này có một cái vali sắt, và một cái kho, và một người mẹ đã ký một cái giấy. Cô là người kể được câu chuyện ấy theo cách mà người ta không thể nói nó là chuyện nhà.”
Cô mở cửa xe.
“Anh Cảnh.”
“Vâng.”
“Anh có biết là từ hôm nay, anh không còn là người đưa bằng chứng cho tôi nữa không?” Cô nói. “Từ hôm nay, anh cũng là người bị hại. Và tôi cần anh biết điều ấy, vì tôi không muốn anh làm cái việc này với tư cách người ta đang trả nợ.”
Anh nhìn cô, và anh nói:
“Tôi biết. Nhưng cô Đỗ này, tôi không biết làm cái việc này với tư cách nào khác. Cho nên cô cứ để tôi làm, và cô cứ nhắc tôi khi tôi quên.”
Emberdeck
Strykon
Snail Clicker
Italian Brainrot Extreme Driver
Kobadoo Shapes
Garden Master
Superstar Family Dress Up Game
Two Cups