Chương 9: Người lái xe tải già
Chương 9: Người lái xe tải già
Cái quán họ ngồi là một quán bún ốc ở đầu phố, không có biển, chỉ có một cái bảng gỗ treo nghiêng ghi ba chữ “BÚN ỐC” bằng sơn trắng đã bong.
Cảnh Thụ gọi hai bát, một đĩa quẩy, và một cốc trà nóng cho cô. Rồi anh gọi thêm một bát nữa, và nói với bà chủ: “Cho cháu gói một bát, đừng cho hành, cho nhiều nước.”
Cô nhìn anh.
“Cho chú Tám.” Anh nói, không giải thích. “Bác sĩ nói chưa ăn được. Nhưng để đấy, lúc ông ấy tỉnh, biết đâu.”
Cô ăn. Ba miếng đầu cô ăn như người ta uống thuốc. Đến miếng thứ tư thì cái đói của hai ngày nó bật lên, và cô ăn hết bát, rồi ăn cái quẩy, và cô nghe mình thở ra một cái thở dài rất dài mà cô không muốn cho ai nghe thấy.
“Cô Đỗ.” Anh nói, sau khi cô đặt đũa xuống. “Tôi cần nói với cô một chuyện trước khi ta vào cái ngõ ấy. Nó không phải chuyện chứng cứ.”
“Anh nói đi.”
“Bà Cẩn sẽ không mở cửa cho tôi.” Anh nói. “Bà ấy biết mặt tôi. Năm hai nghìn lẻ chín, tôi có đến cái nhà ấy một lần, mang theo một phong bì, và tôi nói tôi là người của công ty. Bà ấy đóng cửa trước mặt tôi, và bà ấy nói một câu mà tôi nhớ đến bây giờ: các người đã lấy chồng tôi rồi, các người còn muốn lấy cái gì nữa.”
Cô đặt cốc trà xuống.
“Anh mang phong bì đến làm gì?”
“Để đưa tiền.” Anh nói. “Không phải tiền bịt miệng. Tiền trợ cấp. Công ty có một quỹ, gọi là quỹ thăm hỏi gia đình cán bộ kỹ thuật đã mất. Thật. Có thật cái quỹ ấy. Nhưng tôi biết, và bà ấy biết, rằng tôi không đến vì cái quỹ. Tôi đến vì tôi muốn nhìn mặt người ta, để xem người ta có biết cái gì không.”
“Và bà ấy biết.”
“Bà ấy biết.” Anh nói. “Cho nên bà ấy đóng cửa. Cho nên hôm nay tôi không vào. Tôi đứng ở đầu ngõ. Cô vào một mình.”
“Rồi ai làm người chứng?”
“Không ai.” Anh nói. “Đây không phải buổi lấy lời khai, cô Đỗ ạ. Đây là buổi đi thăm một bà cụ tám mươi mốt tuổi, người ta đã giữ một cái hộp bút hai mươi tám năm. Nếu cô vào đấy với một cái biên bản, bà ấy sẽ im. Cô vào bằng tay không. Cô nói cô là con ai. Rồi cô để bà ấy quyết định.”
Cô nhìn anh, và cô nghĩ tới một chuyện: rằng trong hai ngày qua, người đàn ông này đã đưa cho cô bốn lời khuyên, và cả bốn lời khuyên ấy đều là những lời khuyên chống lại lợi ích của anh ta.
Ngõ Hòa Mã hẹp đến mức hai người đi phải né nhau. Nhà số mười chín là một cái nhà ống cũ, cửa gỗ sơn xanh đã bạc, và trước cửa có một cái chậu cây cảnh trồng cây lưỡi hổ, và trên cái chậu ấy người ta đặt một cái điếu cày.
Cô gõ cửa ba lần. Bên trong có tiếng dép, rồi tiếng then, rồi cửa mở một nửa.
Bà cụ đứng đó, lưng còng, tóc trắng cắt ngắn, mặc áo bông cũ, và mắt bà ấy vẫn còn sáng — cái sáng của người ta đã sống đủ lâu để không sợ ai.
“Cháu chào bà.” Cô nói. “Cháu là Đỗ Yến Linh. Bố cháu là Đỗ Văn Khiêm, nhà cháu bán vật liệu. Còn cậu cháu làm giám sát ở công trường cầu Vĩnh Phúc. Cháu đến để hỏi bà về chú Cẩn.”
Cái tên ấy làm bà cụ đứng im.
“Con ông Khiêm.” Bà ấy nói. “Nhà cô năm chín tám mất một người.”
“Vâng.”
“Cô vào đi.” Bà ấy nói, và bà ấy mở cửa rộng ra. “Nhưng cô vào một mình thôi. Cái người đứng ở đầu ngõ kia, tôi biết mặt nó. Nó là nhà Cảnh.”
Cô quay lại. Cảnh Thụ đứng cách đó ba chục mét, hai tay đút túi, và anh gật đầu với cô một cái rất nhẹ, rồi quay mặt đi, và đi về phía cái quán nước ở góc ngõ, và ngồi xuống cái ghế nhựa, và gọi một cốc trà.
Cái nhà bên trong tối và mát. Có một cái bàn thờ ở gian giữa, ảnh một người đàn ông đeo kính, tóc rẽ ngôi, và trên bàn thờ có một cái hộp gỗ nhỏ đặt nghiêng, bên cạnh một lư hương bằng đồng đã xỉn.
“Cái hộp ấy.” Bà cụ nói, và bà ấy ngồi xuống cái ghế gỗ, và bà ấy không mời cô ngồi, nhưng cô tự ngồi xuống cái ghế đối diện. “Cô đến vì cái hộp ấy, phải không.”
“Vâng.”
“Ai bảo cô?”
“Một người giữ tủ hồ sơ.” Cô nói. “Chú ấy bảo cháu: bà ấy giữ cái hộp bút, và bà ấy không cho ai động vào.”
“Ông Hải.” Bà cụ nói. “Ông ấy còn sống à.”
“Còn ạ.”
“Ông ấy là người tử tế.” Bà cụ nói. “Ông ấy có đến đây một lần, năm kia, và ông ấy ngồi đúng cái ghế cô đang ngồi, và ông ấy không nói gì về hồ sơ. Ông ấy chỉ hỏi tôi có cần gì không. Tôi bảo không. Rồi ông ấy đi.”
Bà cụ rót nước. Tay bà ấy vững, cái vững của người ta làm việc bằng tay cả đời.
“Cô hỏi đi.”
Cô hít vào, và cô quyết định không hỏi câu đầu tiên mà cô đã chuẩn bị. Cô hỏi câu khác.
“Bà ơi. Chú Cẩn có bao giờ kể với bà về cái ngày hai mươi tháng Sáu không?”
Bà cụ nhìn cô, và cái nhìn ấy dài.
“Cô hỏi đúng cái ngày.” Bà ấy nói. “Cô biết cái ngày ấy từ đâu?”
“Từ một tờ bản vẽ ạ.”
“Tờ ấy còn à?”
“Còn ạ. Ở trong một cái hộp các-tông ở phòng kỹ thuật của nhà thầu.”
Bà cụ đặt cái chén xuống, và bà ấy nhìn lên bàn thờ, và bà ấy nói, giọng đều, như người ta kể một chuyện đã kể trong đầu một nghìn lần:
“Ngày hai mươi tháng Sáu, ông ấy về nhà lúc bảy giờ tối. Ông ấy không ăn. Ông ấy ngồi ở cái bàn này, và ông ấy lấy cái hộp bút ra, và ông ấy lau cái bút mực, cái bút mà ông ấy chỉ dùng để ký. Rồi ông ấy nói với tôi: mình ơi, hôm nay người ta bảo tôi ký một cái giấy cho phép đổi xi măng. Tôi không ký. Người ta bảo tôi: không ký thì thôi, nhưng bản vẽ thì phải sửa cho khớp với thực tế thi công. Tôi nói: sửa thì sửa, nhưng tôi không ký.
Tôi hỏi ông ấy: thế ai ký? Ông ấy nói: giám đốc ký. Tôi hỏi: giám đốc có biết không? Ông ấy nói: giám đốc là người bảo tôi ký.
Rồi ông ấy uống. Lần đầu tiên trong đời ông ấy uống một mình. Ông ấy uống hết một cái chai, và ông ấy không say, và sáng hôm sau ông ấy dậy, ông ấy đi làm, và ông ấy không nói với tôi một câu nào về chuyện ấy nữa. Hai mươi tám năm. Ông ấy không nói một câu nào nữa, cho tới ngày ông ấy mất.”
“Bà ơi.” Cô nói, rất nhẹ. “Cháu xin lỗi vì cháu phải hỏi câu này. Cháu phải hỏi. Cái tờ bản vẽ ấy, ở ô phê duyệt, có một chữ ký, và trên chữ ký có một con dấu của xí nghiệp. Chữ ký ấy là của ai?”
Bà cụ im rất lâu.
“Cô có biết cái xí nghiệp ấy không?” Bà ấy hỏi.
“Cháu không biết ạ.”
“Nó có bốn người ký.” Bà cụ nói. “Người vẽ, người kiểm tra, chủ nhiệm đồ án, và giám đốc. Bốn cái chữ ký. Nhưng cái giấy tờ mà cô nói, cái tờ ấy, theo tôi hiểu, chỉ có ba cái chữ ký. Và cái thứ tư là một chữ ký không đọc được, đóng dấu đè lên.”
“Đúng ạ.”
“Thế thì chữ ký ấy không phải của chồng tôi.” Bà cụ nói, và giọng bà ấy lần đầu tiên run. “Vì chồng tôi ký bằng cái bút mực, và ông ấy ký rất to, rất rõ, và ông ấy luôn ký ở dưới cùng, bên phải, không bao giờ ký đè lên dấu. Ông ấy nói với tôi một lần: dấu là của cơ quan, chữ ký là của người, hai cái ấy không được chồng lên nhau, vì chồng lên nhau là người ta không biết ai chịu trách nhiệm.”
Cô ghi nhớ câu ấy nguyên văn, từng chữ, và cô biết cô sẽ phải nói lại câu ấy trước tòa.
“Bà ơi. Cháu xin phép được xem cái hộp bút.”
Bà cụ đứng dậy. Bà ấy bước tới bàn thờ, và bà ấy không với tay lên ngay — bà ấy đứng đó một lúc, và bà ấy nói nhỏ, nói với cái ảnh, không nói với cô:
“Ông ơi. Con ông Khiêm. Nó đến hỏi ông cái chuyện ông giữ trong bụng. Tôi cho nó xem nhé.”
Rồi bà ấy bưng cái hộp xuống, đặt lên bàn, và mở nắp.
Trong hộp có bốn thứ.
Một cái bút máy, hiệu gì đó đã mờ, ngòi vàng, và một cái lọ mực con còn một nửa. Một cái thước chữ T bằng gỗ, loại thước của người vẽ tay. Một cái compa bằng đồng, cái chân kim đã gãy. Và một tập giấy gấp làm tư, buộc bằng dây chun đã khô và dính vào giấy.
“Cái tập ấy.” Bà cụ nói. “Tôi chưa từng mở.”
“Bà chưa từng mở?”
“Ông ấy buộc.” Bà ấy nói. “Ông ấy buộc bằng cái dây chun ấy, và ông ấy đặt vào hộp, và ông ấy đóng nắp. Người ta buộc như thế là người ta muốn nó ở yên. Tôi không mở.”
Cô nhìn cái tập giấy. Rồi cô nhìn bà cụ.
“Bà cho cháu mở không?”
Bà cụ nhìn cô rất lâu. Rồi bà ấy gật, một cái gật nhỏ, và bà ấy nói:
“Cô mở đi. Nhưng cô mở chầm chậm. Cái dây ấy hai mươi tám năm rồi.”
Cô tháo cái dây chun. Nó đứt trong tay cô, thành bốn mảnh, khô như cái bánh đa.
Cô mở tập giấy ra.
Bên trong là bốn tờ. Ba tờ đầu là bản vẽ nháp, vẽ bằng bút chì, kích thước nhỏ, có ghi chú ở mép. Tờ thứ tư là một tờ giấy học trò, kẻ ô ly, viết kín hai mặt.
Cô đọc tờ thứ tư trước.
“Gửi ai đó sẽ đọc cái này sau tôi.”
Cô ngẩng lên nhìn bà cụ. Bà cụ nhắm mắt.
Cô đọc tiếp, và cô đọc thành tiếng, vì cô nghĩ bà cụ cần nghe nó thành tiếng, và vì cô không thể đọc nó trong đầu một mình.
“Tôi là Nguyễn Đình Cẩn, kỹ sư xây dựng, chủ nhiệm đồ án cầu Vĩnh Phúc.
Ngày hai mươi tháng Sáu năm một chín chín tám, giám đốc xí nghiệp yêu cầu tôi ký một phụ lục cho phép thay bê tông dầm chủ mác 400 bằng mác 300. Tôi từ chối. Tôi nói: với khẩu độ và tải trọng thiết kế, mác 300 không đủ, và nếu đổi, phải tính lại toàn bộ, mất ba tháng. Giám đốc nói: không có ba tháng.
Tôi từ chối lần thứ hai. Giám đốc nói một câu mà tôi ghi lại nguyên văn: ông không ký thì có người ký. Nhưng cái bản vẽ hoàn công thì phải có dấu của xí nghiệp, mà dấu thì ở chỗ tôi. Ông chọn đi.
Tôi hiểu ý ông ta. Nếu tôi không ký, thì cái dấu ấy sẽ được đóng lên một tờ giấy mà tôi không ký, và cái tờ giấy ấy sẽ mang tên tôi, vì tôi là chủ nhiệm đồ án.
Tôi về nhà. Tôi không ngủ. Sáng hôm sau tôi lên xí nghiệp và tôi làm một việc mà tôi xấu hổ đến chết: tôi không phản đối nữa. Tôi im. Tôi nghĩ: tôi im thì cái dấu ấy vẫn ở chỗ tôi, và tôi có thể kiểm soát cái gì được đóng dấu. Tôi đã tự lừa mình bằng cái câu ấy trong hai mươi tám ngày, và trong hai mươi tám ngày ấy, ba mươi bao xi măng sai đã được đổ vào dầm chủ của một cây cầu.
Đêm cầu sập, tôi ở nhà. Tôi nghe radio. Tôi nghe tên người chết. Có tên một người giám sát trẻ, họ Đỗ.
Tôi không ra tòa. Tôi không dám. Tôi có hai đứa con. Tôi đã tự nhủ rằng lời khai của tôi không có giấy tờ thì không ai tin, và rằng nếu tôi khai, tôi sẽ mất cái dấu, mất cái ghế, mất cái nhà, và cái cầu ấy vẫn thế. Tôi đã tự nhủ như thế trong hai mươi tám năm, và tôi biết đó là lời nói dối, vì tôi chưa một lần thử.
Cái tôi để lại đây là ba tờ nháp. Tờ thứ nhất là bản tính tay của tôi cho dầm chủ với mác 400, có ghi chú ngày. Tờ thứ hai là bản tính tôi làm lại với mác 300, để chứng minh nó không đủ — cô hoặc ai đó đọc được chữ tôi thì sẽ thấy, ở dòng cuối, hệ số an toàn không đạt.
Tờ thứ ba là bản vẽ mặt cắt dầm, có ghi chú bằng bút chì ở mép: đây là chỗ tôi đã định đặt thêm hai thanh thép, và tôi đã không đặt, vì không có ai yêu cầu, và vì tôi im.
Nếu cái tập này tới được tay người có quyền, thì tôi xin nhận hết phần của tôi. Tôi không xin giảm nhẹ. Tôi chỉ xin một điều: đừng để câu chuyện này thành câu chuyện của một cái xe chở hàng sai, hay một cơn mưa to. Nó là câu chuyện của một chữ ký.
Nguyễn Đình Cẩn. Ngày mười bốn tháng Sáu năm hai nghìn lẻ ba.”
Cô đọc xong thì trong nhà im đến mức cô nghe được tiếng cái tủ lạnh cũ chạy ở gian bếp.
Bà cụ vẫn nhắm mắt. Nước mắt chảy xuống hai bên má, và bà ấy không lau.
“Ông ấy viết cái ấy.” Bà ấy nói. “Ba ngày trước khi mất. Ông ấy không đưa cho tôi. Ông ấy buộc lại, và ông ấy để trong hộp. Tôi nghĩ ông ấy để cho tôi, nhưng ông ấy không dặn tôi. Cho nên tôi không mở. Hai mươi tám năm, tôi cứ nghĩ: nếu ông ấy muốn tôi biết, ông ấy đã nói.”
Cô đặt tờ giấy xuống, và cô nắm tay bà cụ, và bà cụ để cho cô nắm.
“Bà ơi.” Cô nói. “Cháu xin bà một việc.”
“Cô nói.”
“Bà cho cháu mang cái tập này đi. Không phải cháu giữ. Cháu mang nó tới một cái tủ khác, có người ký nhận, có niêm phong, và nó sẽ không bao giờ quay lại nhà này nếu bà không đồng ý. Nhưng nếu nó ở đây, thì một ngày nào đó, người ta sẽ tới cái nhà này, và người ta sẽ không gõ cửa.”
Bà cụ mở mắt.
“Ai sẽ tới?”
“Cháu không biết.” Cô nói, và cô nói thật. “Nhưng cháu biết người ta đã rút ba tờ giấy ra khỏi hồ sơ ở Sở, và cháu biết người ta đã đóng dấu đè lên một chữ ký ở một tờ bản vẽ khác, và cháu biết người ở đầu bên kia là người đã ký cái giấy nghiệm thu năm chín tám. Ông ấy bây giờ là cố vấn của một tập đoàn, và cái tập đoàn ấy đang xây một cây cầu khác.”
Bà cụ nhìn cô rất lâu. Rồi bà ấy đứng dậy, và bà ấy đi ra phía cửa, và bà ấy mở cửa, và bà ấy nói vọng ra ngoài ngõ, giọng của một người đàn bà tám mươi mốt tuổi mà cả cái ngõ này phải nghe:
“Cái cậu ngồi ở quán nước kia. Cậu vào đây.”
Cảnh Thụ vào. Anh đứng ở cái ngưỡng cửa, không bước qua, và anh cúi đầu.
“Cháu chào bà.”
“Cậu là nhà Cảnh.” Bà cụ nói. “Cậu đến đây năm hai nghìn lẻ chín, cậu cầm một cái phong bì, và tôi đóng cửa. Cậu có nhớ tôi nói gì không?”
“Cháu nhớ ạ.” Anh nói. “Bà nói: các người đã lấy chồng tôi rồi, các người còn muốn lấy cái gì nữa.”
“Cậu nhớ tốt.” Bà cụ nói. “Bây giờ cậu vào, cậu ngồi xuống cái ghế kia, và cậu nghe cho rõ. Tôi không tin cậu. Tôi không tin cái tên cậu. Nhưng cái cô này vừa đọc cho tôi nghe cái thư của chồng tôi, và trong cái thư ấy có một câu: đừng để câu chuyện này thành câu chuyện của một chữ ký. Cho nên tôi làm theo cái câu ấy. Tôi giao cái tập giấy này cho cô ấy, trước mặt cậu, và tôi nói trước: nếu cậu lấy nó để cứu cái công ty của cậu, thì cái cậu nhận được sẽ là cái tên cậu nằm trong cùng một bản án với bố cậu.”
Cảnh Thụ ngồi xuống. Tay anh đặt trên đùi, và cô thấy những ngón tay anh bấm vào nhau, rất nhẹ.
“Cháu không lấy nó để cứu công ty cháu.” Anh nói. “Công ty cháu sẽ chết vì chuyện này. Cháu biết. Cháu đã biết từ hôm cháu đưa cô ấy cái danh thiếp.”
“Thế cậu lấy nó để làm gì?”
“Để nó ra tòa.” Anh nói. “Bà ạ, cháu không có câu trả lời hay hơn. Cháu đã nghĩ bốn năm, và cháu chỉ có câu ấy.”
Bà cụ nhìn anh một lúc lâu. Rồi bà ấy quay vào bàn thờ, và bà ấy nói, với cái ảnh:
“Ông ơi. Con nhà Cảnh nó ngồi ở cái ghế ấy, và nó nói nó không có câu trả lời hay hơn. Tôi tin nó một nửa. Ông đừng trách tôi.”
Rồi bà ấy quay lại, và bà ấy nói, giọng bình thường trở lại, giọng của một người đã quyết xong một việc:
“Cô gọi cái người ở phòng công chứng đến đây. Tôi không đi đâu cả. Tôi tám mươi mốt tuổi rồi, và cái tập giấy này phải được ghi ở đây, ở cái nhà này, trước cái bàn thờ này.”
Cô gọi. Người ta đến lúc hai giờ chiều, một công chứng viên trẻ và một người chứng thứ hai, và họ làm việc trong bốn mươi phút, và bà cụ ký, và bà cụ điểm chỉ, và bà cụ nói một câu mà công chứng viên phải ghi vào biên bản vì bà ấy yêu cầu ghi:
“Tôi giao tập giấy này theo ý chồng tôi. Chồng tôi tên là Nguyễn Đình Cẩn, kỹ sư, đã mất ngày mười bảy tháng Sáu năm hai nghìn lẻ ba.”
Lúc bốn giờ, khi người ta đi rồi, bà cụ rót nước cho hai người, và bà ấy nói một chuyện mà cô không ngờ:
“Cô Đỗ này. Cô có biết cái ông lái xe tải ấy không?”
“Ông nào ạ?”
“Cái ông mà tuần nào cũng mang cho tôi một chai nước mắm.” Bà cụ nói. “Ông ấy tên Điền. Ông ấy lái cái xe của xí nghiệp, cái xe chở cán bộ đi công trường. Ngày hai mươi tháng Sáu, chính ông ấy chở chồng tôi về. Ông ấy ngồi ngoài xe, và ông ấy nghe hết.”
Cô đứng lên.
“Ông ấy ở đâu ạ?”
“Ông ấy ở cái bãi xe cũ ở cuối ngõ, cái bãi có cây gạo ấy.” Bà cụ nói. “Ông ấy vẫn còn cái xe tải. Xe ấy ba mươi năm rồi, không chạy được, mà ông ấy không bán. Ông ấy ngồi trong ca-bin từ bốn giờ chiều đến bảy giờ tối, mỗi ngày. Cô ra đấy mà xem.”
Cô cầm cái cặp lên. Rồi cô đứng lại.
“Bà ơi. Sao bà lại chỉ cháu chỗ ông ấy?”
Bà cụ nhìn cô, và bà ấy nói một câu rất đơn giản, và câu ấy làm cô nghĩ tới bà nội mình:
“Vì hai mươi tám năm nay, cái ông ấy cũng đang đợi có người đến hỏi. Người ta ai cũng đợi. Có điều người ta không biết mình đang đợi cái gì.”
Emberdeck
Strykon
Snail Clicker
Italian Brainrot Extreme Driver
Kobadoo Shapes
Garden Master
Superstar Family Dress Up Game
Two Cups