Chương 17: Hai tấm vé về nhà

Chương 17: Hai tấm vé về nhà

Năm giờ sáng, hành lang khu chung cư cũ vẫn còn mùi của đêm qua: mùi mưa khô trên nền gạch, mùi than của ai đó nấu nước tắm sớm. Hai chiếc vali đứng cạnh cửa. Chiếc của cô nặng, bốn bánh xe, cô mua cách đây ba năm để đi công tác. Chiếc của anh nhỏ, màu nâu sẫm, một góc bị sứt, quai cầm bằng dây đỏ cột ba vòng – thứ dây bà Phượng cột cho mọi thứ trong nhà: tay nắm cửa, cán dao, giá bát.

Anh khóa cửa, thử khóa lần thứ hai theo thói quen, rồi mới nói:

- Em mang hộ chiếu ở túi ngoài chứ? Trên máy bay dễ lấy.

- Ở đây. – Cô vỗ túi áo khoác. – Anh thì sao?

- Anh ở đây. – Anh vỗ ngực trái, chỗ ngực áo sơ mi đã nhăn vì ngồi làm việc đến nửa đêm. – Cùng chỗ với ba trang thư của em suốt năm năm.

Cô không đáp. Có những câu mà nếu đáp, cô sẽ phải dừng lại giữa hành lang để nói cho xong, mà hành lang thì ngắn, không đủ.

Nhà ga lúc năm giờ rưỡi sáng chỉ có những người đi việc gấp: bác sĩ ca đêm về, công nhân kíp sớm, hai mẹ con bay về ăn giỗ. Máy bay cất cánh đúng sáu giờ. Lần đầu tiên trong đời cô ngồi máy bay mà không mở quyển sổ, không đếm hàng ghế, không đếm bước chân từ cửa lên tới chỗ ngồi. Cô chỉ nhìn ra cửa sổ. Thành phố của anh thu nhỏ lại dưới lớp mây, những mái nhà xếp nhau như những trang giấy đã viết dở. Anh ngồi cạnh, ngủ được hai mươi phút – cô biết vì cô nghe thấy nhịp thở anh đều lại, đều hơn nhịp của cô. Cô không đếm. Cô chỉ nghe, một lát, rồi cũng nhắm mắt.

- Em thức chưa? – Anh hỏi khi máy bay hạ độ cao, tiếng chuông vọng yếu.

- Thức.

- Khi nãy em nghe anh thở.

- Anh ngủ mà biết à.

- Anh không ngủ. – Anh quay sang, mắt còn đỏ mép. – Anh chỉ nhắm mắt cho em đỡ phải nhìn trộm.

Chiếc xe buýt sân bay về phố cổ đông người. Cô ngồi cạnh cửa sổ, anh để cả hai cánh tay cho cô tựa. Ngoài kia đồng lúa tháng Tám vàng sớm, những mái ngói đỏ sẫm nước mưa. Cô lấy trong túi ra tờ giấy gấp tư, mở ra, vuột cho phẳng trên đầu gối.

- Em tập nói. – Cô nói, không nhìn anh. – Hôm nay mười giờ, họp toàn công ty. Em tính kể cho hai mươi ba người nghe, đúng như em đã hứa hồi tháng Sáu.

- Anh có thể ngồi cuối phòng.

- Không. – Cô gấp tờ giấy lại, gấp đúng nếp cũ. – Em nợ công ty chuyện này, em tự trả. Anh ngồi đó thì người ta sẽ nhìn anh, không nghe em. Cái ghế cuối phòng dành cho người không có chuyện trong đó.

- Vậy anh ở quán, đứng sau nồi bún riêu.

- Cái đó được. – Cô mỉm cười vào cửa kính. – Bà sẽ giao cho anh việc bào gừng.

Mười giờ kém năm, phòng họp lớn của Nắng Mới đã kín. Hai mươi ba cái ghế, hai mươi ba người, tấm khung giấy của bức thư khen khách hàng khách treo trên tường phía sau lưng Tùng. Tùng gõ bàn ba cái cho im.

- Hôm nay có một việc nội bộ, trước khi vào việc dự án. Cô Vân.

Cô đứng dậy. Tờ giấy tập nói nằm trong túi, nhưng khi đứng giữa hai mươi ba cặp mắt, cô không lấy ra. Cô bắt đầu từ chỗ mà cô biết rõ nhất:

- Tháng Sáu năm ngoái, đúng một năm trước đây, tôi có một người bạn. Chúng tôi lớn lên cùng một con ngõ. Năm năm trước anh ấy nói với tôi một câu, tôi trả lời một tiếng – và tiếng đó khiến anh ấy sang Singapore suốt năm năm. Tháng Sáu vừa rồi anh ấy trở về Hà Nội, với tư cách giám đốc thương hiệu bên khách hàng Cà Phê Sao.

Phòng im hẳn. Tiếng điều hòa chạy thành một đường thẳng.

- Hồi đó anh Quang hỏi tôi giữa bàn cơm, giữa hai mươi hai người: giữa tôi và giám đốc bên khách hàng có chuyện gì không. Tôi trả lời: có, chưa đến lúc kể, và khi nào kể thì kể cho toàn công ty trước. – Cô hít một hơi, ngắn. – Hôm nay là lúc đó. Chuyện giữa chúng tôi: có. Nó bắt đầu trước khi có Cà Phê Sao, trước khi có Nắng Mới, trước khi hai anh chị tốt nghiệp đại học. Và vì thế, theo đúng quy định lợi ích, tôi xin rút khỏi dự án Cà Phê Sao, hiệu lực ngay hôm nay. Hồ sơ bàn giao đã chờ ở tủ, ai nhận thì nhận trọn, không ai phải hỏi tôi thêm câu nào.

- Nói một câu cho công bằng. – Tùng dựa lưng vào ghế. – Công văn tháng Sáu bên khách hàng đã tự rút anh ta khỏi chấm điểm. Vòng chấm sạch. Quyết định hôm nay của cô Vân không phải bù cho ai. Nó là cái đinh thứ hai, để cái cửa không khép về một bên. Khôi, dự án về anh.

Minh Khôi đứng dậy, đứng thẳng như bị gọi lên bảng. Anh ta nhìn cô, rồi nhìn tủ hồ sơ:

- Tôi nhận. Nhưng cô ơi, một câu riêng, được không? Bốn mươi mốt cái tab trong đó, tôi mở thử ba cái tối thứ Sáu – mỗi tab một dòng đỏ. Tôi tự hỏi mình viết được dòng đỏ đó không. Tôi sợ là không.

- Viết được. – Cô nói. – Dòng đỏ không phải vì tôi giỏi. Nó vì tôi ngồi với quán bà Phượng hai mươi năm. Anh ngồi đó hai tháng trước khi dự án qua tay anh, anh sẽ viết được dòng của anh. Cái tôi bàn giao là hồ sơ, không phải là mắt.

My giơ tay, không đợi ai kịp gật:

- Tôi xin nói một câu, xong tôi ngồi ngay. Chị kể xong rồi, giờ đến tôi: tháng Sáu tôi từng nói chị đang dùng giọng người lạ. Hôm nay chị đứng đây bằng giọng của chị. Việc đó xong. Tôi ngồi.

Rồi anh Quang, từ cuối bàn, nâng cái cốc chè lên:

- Hồi đó tôi hỏi, giờ tôi được trả lời rồi đấy. Ăn mừng bằng một cốc chè, ai theo không?

Cười chạy một vòng quanh bàn, đủ cho cái im lặng trước đó thở ra. Tùng đập bàn kết thúc, nhưng trước khi gõ, ông nói chậm:

- Một điều cuối. Người ta hay nói chuyện riêng và việc công là hai đường. Ở đây tôi giữ chúng trên cùng một mặt bàn, không phải vì đạo đức, mà vì khi để lên bàn thì nó phẳng, dưới bàn thì nó vênh. Ai còn vướng thì đến gặp tôi, trà tôi pha đặc. Giờ vào việc chính.

Buổi chiều ba giờ, cô bước vào ngõ. Ngõ vẫn thế: ba mươi bảy bước từ phố lớn vào tới gốc me – hôm nay cô không đếm, nhưng chân cô tự biết. Quán bà Phượng mở nửa mái che. Anh về trước cô một tiếng, đang ngồi sau nồi nước dùng, tay cầm con dao bào, trước mặt là nửa ký gừng. Bà Phượng đứng cạnh, tay chống hông, chỉ đạo:

- Mỏng. Mỏng hơn nữa. Gừng bào dày thì nước đục, con trai.

- Con làm đến lần thứ ba rồi, mẹ.

- Lần thứ ba thì còn xa lắm. Hồi con mới tập đi, con cũng lùi ba lần rồi mới đứng nổi, nhớ không?

Cô đứng ở mép mái che, nghe hai mẹ con đấu gừng, và nhận ra mình đang cười một mình. Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm cô về ngõ mà không nhìn đồng hồ – không tính còn bao nhiêu phút trước khi phải đi, không tính chuyến xe tiếp theo. Cô ngồi xuống chiếc ghế nhựa thứ hai từ trong ra, cái ghế mà cô ngồi từ hồi chín tuổi.

- Một bát, bà. Cho nhiều cua.

Bà Phượng quày lại, nhìn cô từ đầu tới chân như nhìn một món hàng gửi đi năm năm nay vừa được trả về:

- Ngồi đó. Một bát, một trái bắp nướng, không được cãi. Người đi xa về phải ăn đủ.

Bát bún đặt xuống, khói bay vào mắt. Anh bào xong nồi gừng, rửa tay, kéo cái ghế nhựa ra ngồi đối diện. Bà Phượng bưng bát bún cho hai người khác, rồi mới trở ra, kéo cái ghế thứ ba, ngồi xuống, và nói luôn, không vòng vo:

- Có chuyện phải cho hai đứa coi. – Bà lôi từ trong túi vải ra một tờ giấy vàng, mở ra, đặt giữa ba người. – Tối qua ông Tấn dán ở cửa.

Tờ giấy mỏng, chữ đánh máy, góc trên có con số của một văn phòng. Nội dung ngắn: từ mồng một tháng Chín, tiền thuê nhà cùng gian hàng tăng từ ba triệu rưởi lên bốn triệu sáu. Cuối tờ giấy có dòng viết tay bằng mực xanh: "Mong bà trả lời trước mùng một."

Cô cầm tờ giấy lên. Cô đọc hai lần, rồi làm cái việc cô vẫn làm khi thế giới có con số: cô tính.

- Tăng một triệu một mỗi tháng. Bát bún hai mươi lăm nghìn. Một triệu một chia hai mươi lăm – mỗi ngày thêm một bát rưỡi, bà ạ.

- Một bát rưỡi. – Bà Phượng gật đầu, mặt không đổi. – Bà bán ba mươi năm, thêm một bát rưỡi một ngày thì bà còn bán nổi. Chuyện không phải con số. Chuyện là giấy này đến không hỏi, không nói trước. Ba mươi năm bà trả tiền đúng ngày, mùng một nào cũng xong trước giờ cơm trưa. Giờ họ gửi cho bà một tờ giấy dán ở cửa như dán cho người lạ.

- Vì sao ổng tăng? – Anh hỏi.

- Ổng nói khu này lên giá. – Bà nhún vai. – Cà phê mới, hàng quán mới, người ta giày đẹp đi chụp ảnh. Ổng nói thật, mà bà nghe như bịa.

Anh im lặng. Cô biết anh đang nghĩ gì, vì cô đang nghĩ y chang: khu lên giá một phần vì mười hai cửa hàng mà chính hai người đã đặt tên, đã vẽ bộ nhận diện, đã thuyết phục cả một hội đồng rằng con ngõ kiểu này đáng đi bằng bước chân chứ không bằng xe máy. Công việc của họ về đến ngõ nhà bằng một tờ giấy vàng dán lên cửa.

- Anh có lỗi một phần. – Anh nói thẳng, với bà, không tránh. – Con làm thương hiệu cho cả khu, con không làm tờ giấy này, nhưng con đã thổi bóng bay thì đừng trách ai khi nó đè lên ai đó. Con xin nhận phần của con.

- Ngồi xuống. – Bà Phượng nói, giọng như gọi một đứa trẻ định đứng dậy chạy. – Cái bóng bay ấy cho bà một khoản: quán sáng nay đông hơn mọi thứ Sáu, người ta tìm ăn bún cho "đúng ngõ". Phần con, con trả bằng cách khác. – Bà nhìn ra đầu ngõ, chỗ mái che mé ngoài, nơi tấm bảng gỗ treo đã ba mươi năm. – Còn bảng thì đến lượt nó rồi đấy. Hai đứa nhìn đi.

Hai người nhìn. Tấm bảng gỗ mục hai đầu, mặt cong như mái nhà đã trũng, ba chữ mờ vì nắng vì mưa, nét chữ sứt mẻ từng li. Nó vẫn treo đó và vẫn chỉ đường cho cả ngõ, nhưng treo bằng một cái đinh duy nhất và một thói quen.

- Chữ trên đó là của thầy Huân. – Bà Phượng nói. – Nhà thầy hồi đó ở đầu ngõ, dạy ba mươi năm, hết tuổi về hưu vẫn sửa bài miễn phí cho trẻ con cả xóm. Ngày bà dựng quán, thầy lấy phấn viết chữ lên cái bảng con cho bà coi trước, bà ưng cái nào thầy vẽ cái ấy bằng sơn, màu đỏ, thầy tự tay pha. Thầy mất năm ngoái. Chữ của thầy, bà giữ. – Bà đứng dậy, đi vào nhà, trở ra với cái hộp thiếc bánh cũ – cái hộp mà cô đã thấy một lần, cái hộp từng đựng một tấm ảnh. Bà mở nắp, lôi từ đáy hộp ra một tờ giấy học trò đã ố vàng, có nếp gấp tư, hai mặt.

Cô đón lấy, mở ra. Trên giấy là những chữ phấn được vẽ lại bằng bút chì, mỗi chữ một ô vuông, dựng đứng, thẳng, các nét đưa bút run run như bàn tay người già nhưng trụ vững như người thầy. Góc tờ giấy có dòng chữ nhỏ: "bà Phượng, 1996."

- Thầy vẽ cho bà ngày bà bưng nồi bún đầu tiên. Năm ấy thầy bảo: chữ phải đứng thẳng, bát mới đầy. – Bà nói, rồi nhìn cô. – Bảng mới, gỗ gì thì tùy, nhưng nếu con vẽ, con vẽ theo nét chữ của thầy. Con vẽ được không?

- Vẽ được. – Cô nói, và tay cô đã tự đặt lên tờ giấy, giữ nếp gấp cho phẳng. – Con vẽ theo nét thầy. Con sẽ thêm một dòng nhỏ dưới cùng, bà coi được thì thôi: "từ 1996".

Bà Phượng nhìn cô một lúc lâu, lâu hơn nhìn tờ giấy tăng giá. Rồi bà gật đầu đúng một cái, đứng dậy thu bát, như chuyện đã xong. Nhưng tới mép cửa, bà quay lại, nói với anh:

- Thứ Hai con đi phường làm giấy tờ, đúng không? Chuyển hộ khẩu cái gian hàng sang tên mẹ.

- Con đã xin hẹn tám giờ sáng.

- Chuyện đó, bà nói trước. – Bà chống tay vào khung cửa. – Tờ giấy phép ấy ba mươi năm đứng tên bố con. Đứng tên người đã mất tám năm rồi mà bà vẫn cứ đi gia hạn, cứ đóng tiền, người ta cũng cứ thu. Bà ngại đổi lắm, con hiểu không? Tên trên giấy của người không còn, giữ lại như còn có người ngồi cạnh bà khi bà nấu. Bây giờ đổi thành tên bà, nghe như người ta dọn cái ghế trống ấy đi.

Cả hai cùng đứng lên. Cô thấy anh sắp nói – kiểu nói nhanh, chuyện lý lẽ: giấy tờ đúng người, trách nhiệm, rủi ro – và cô thấy bà Phượng cũng sắp cứng lại. Cô đặt tay lên cánh tay anh, nhẹ, chỉ để báo: để con.

- Bà ơi. – Cô nói. – Năm ngoái con đến Thái Bình, mẹ con cho con xem cái vali mây. Mẹ giữ nó mười sáu năm, mỗi lần giỗ cũng mở ra, nhưng chẳng ai được bỏ gì vào. Mẹ bảo: giữ đó thôi, cũng là một kiểu ngồi cạnh. Bà giữ tên bố anh tám năm, con không ai hỏi. Chỉ có một điều: mười sáu năm rồi, mẹ con bỏ được cái vali ấy vì đã có người thật về ngồi. Con tới mùng một tháng Chín, ông Tấn cần một cái tên ký trên tờ giấy thuê. Nó không được là tên người đã khuất. Bà ký bằng tên của người đang nấu. Chỉ vậy thôi. Ghế nào vẫn vậy, ai ngồi cạnh bà khi bà nấu, bà tự chọn.

Bà Phượng đứng im ở mép cửa. Rồi bà đi vào, không nói đồng ý, không nói không. Ba mươi năm bán bún dạy bà rằng im lặng vậy là gật. Anh nhìn cô. Cô nhìn lại. Không ai nói lời nào, nhưng tờ giấy học trò của thầy Huân vẫn nằm giữa bàn, và bàn tay cô vẫn giữ trên đó như giữ một vùng đất vừa được giao.

Buổi tối, hai người đi bộ từ đầu ngõ tới cuối ngõ và quay lại – lần đầu tiên đi cùng nhau, giữa bao nhiêu ánh mắt. Bà Nga tưới cây bên hiên, ngước lên, tay tưới dừng lơ lửng giữa không trung, rồi bà đặt can xuống, gật đầu chào cả hai như chào một đoàn: "Chào bà, chào anh." Mẹ chị Hồng bán rau muống gánh về trễ, thấy hai người, vội gọi con: "Hồng ơi, dì Phượng với con trai đi với cô Vân kìa" – cô Hồng ngó ra, ngó kỹ, rồi cười toe: "Cháu chào cô chào anh!" Đến gốc me thì tin đã chạy trước chân họ ba hộp nhà.

- Tin chạy nhanh hơn người. – Anh nói.

- Chạy đi. – Cô đáp. – Hồi tháng Sáu em còn sợ nó chạy. Giờ em chỉ muốn nó chạy đúng: hai người, một ngõ, không thêm không bớt.

Tới gốc me, tối rồi, đèn đường vàng vọt. Anh dừng lại dưới gốc, chỗ cái ghế đá năm nào, và nói câu mà anh đã giữ từ sáng:

- Ba mươi bảy bước từ đầu ngõ tới đây. Hồi mười tuổi em từng đếm rồi khoe với anh.

- Anh nhớ cả cái đó à.

- Anh không đếm bao giờ. – Anh nói. – Anh đi sau em, nhìn gót giày em, thế là tới. Hôm nay mới nói ra, vì hôm nay em tự đi được rồi, mà vẫn để anh đi cạnh. Hai chuyện khác nhau, biết nói ra được rồi.

Nằm trên bàn làm việc trong căn hộ của cô, đêm đó, tờ giấy học trò của thầy Huân được chèn vào một túi giấy cứng, hai tấm vé máy bay được gỡ khỏi túi áo khoác, vuốt phẳng, kẹp vào sổ số mười lăm. Cô cầm bút đỏ lên, suy nghĩ một giây, rồi viết vào trang mới ba dòng:

"Thứ Hai: phường, tám giờ. Bàn giao xong rồi, còn lại chữ của thầy Huân.

Mồng một tháng Chín: tờ giấy vàng.

Gỗ: phải đi hỏi ông Tâm xưởng gỗ cuối phố."

Điện thoại sáng lên. Tin nhắn của anh, ngắn như thường lệ:

"Hai tấm vé, em cất cả hai à?"

Cô đáp:

"Cả hai. Về nhà thì phải về cho đủ vé."

Anh trả lời sau một phút:

"Mai anh đi phường với mẹ, xong anh đi buổi phỏng vấn thứ nhất. Ba chỗ: thứ Năm nhà trà Hoa Đồng, thứ Sáu ông Sử – Sen Vàng gọi anh đi uống cà phê, đời nào ông ấy chỉ mời cà phê không. Chỗ thứ ba đang chờ thư. Không cần em góp ý. Chỉ cần em biết: anh đi ba nơi, để về một nơi."

Cô đọc hai lần. Cô không góp ý. Cô mở trang cuối sổ, vẽ một ô vuông lớn bằng bút đỏ, và trong ô vuông đó, tay cô tự động dựng một chữ B theo một chút gì đó còn nhớ trong cơ thể – thẳng, trụ, hai nét đưa run run nhưng vững. Chữ của thầy Huân, thử bằng nét của cô. Chưa giống. Nhưng mai còn cả ngày mai, mốt còn cả ngày mốt, và gỗ, theo ông Tâm xưởng gỗ, gỗ mít già để dành còn ba tấm.

Ngoài cửa sổ, thành phố lên đèn từng cụm. Cô tắt đèn bàn, để chữ B đỏ nằm trong ô vuông trắng giữa trang giấy, như một con dấu đã lặn xuống chờ mực khô.