Chương 14: Bức thư trong ngăn kéo

Chương 14: Bức thư trong ngăn kéo

Cánh ngăn kéo trượt ra, phát ra một tiếng gỗ rất khẽ, như tiếng người già mở cửa cho ai về khuya.

Bên trong, tấm ảnh nằm úp mặt xuống.

Mặt sau của ảnh hướng lên trên. Chữ đỏ cô viết hôm hai mươi tháng Sáu vẫn còn nguyên, nét bút không phai: "Hai mươi tháng Sáu. Người trong ảnh biết mình được nghe rồi." Chín năm tuổi đời cây bút, năm năm tuổi đời dòng chữ. Cô đưa tay vào, lật tấm ảnh lên.

Cô trong ảnh đang ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp, trước cửa hàng quen thuộc, sau lưng là vệt nắng của hai giờ chiều in trên sân gạch. Đầu cô cúi xuống trang giấy, miệng mở rất nhỏ, một câu đang được đọc lên thành tiếng. Tay phải cầm cây bút đỏ, ngưng giữa không trung, chàng chàng như chờ một chữ nào đó tự đi vào đúng chỗ của nó. Cây me sau gác đổ bóng chéo qua trang giấy. Người chụp đứng rất gần. Cô không hề hay biết.

Cô nhìn tấm ảnh một hồi lâu. Cô đã xem tấm ảnh này một lần, dưới gốc me, ngày giỗ. Lần đó cô thấy một người phụ nữ đang trốn. Lần này, nhìn nó trong ánh đèn sáng sớm của chính cửa hàng mình, cô thấy một người phụ nữ đang cố gắng. Hai thứ ấy khác nhau một đời.

Và rồi cô thấy dưới tấm ảnh, ở đáy ngăn kéo, còn một thứ khác.

Một phong thư.

Giấy màu kem, gấp ba, mỏng. Không dán. Không đề địa chỉ. Không con tem. Mặt ngoài phong thư chỉ có một dòng chữ quen thuộc, viết vội, mực mới:

"Không còn điều kiện gì nữa."

Cô ngồi xuống chiếc ghế cao sau quầy. Tay cô hơi run, không phải vì sợ, mà vì một thứ giống như khi người ta chờ một chuyến tàu quá lâu đến nỗi tàu tới thì không dám tin là tàu thật.

Anh đã đặt tấm ảnh vào ngăn kéo đêm ba mươi mốt tháng Bảy. Anh đã nhắn cho cô biết về tấm ảnh. Anh không hề nhắn một chữ nào về phong thư.

Cô mở thư ra.

Ba trang, viết hai mặt, mực xanh đen đã ngả sang màu tím nhạt của những thứ để quá lâu trong ngăn kéo. Chữ đầu trang góc trên:

"Singapore, ngày mười chín tháng Chín."

Năm năm trước. Tháng đầu tiên của năm năm.

Cô đọc.

"Gửi cô.

Tôi viết thư này trong phòng thuê tầng bốn. Cửa sổ nhìn thẳng vào bức tường của tòa nhà bên cạnh, chỉ lấy được một dải trời lúc chín giờ sáng, rộng bằng hai bàn tay. Thời tiết bên này giống Hà Nội vào tháng Sáu, chỉ khác ở chỗ tháng Sáu kéo dài suốt năm.

Tôi định viết cho cô về công việc, về phòng tập ở tầng trệt, về những đồng nghiệp nói tiếng Anh nhanh như nhả hạt. Viết được ba dòng tôi xé rồi. Người ta không đi ba ngàn cây số để kể chuyện phòng tập.

Nên tôi kể chuyện đếm.

Ở đây đêm nào tôi cũng khó ngủ. Tôi nằm đếm. Đếm quạt trần quay, đếm đèn đường qua khe rèm, có đêm tôi đếm ngược từ ba trăm về không rồi lại bắt đầu. Đếm xong tôi hiểu ra một chuyện, hiểu đến mức phải ngồi dậy bật đèn: ngày xưa ở cây cầu sơn đỏ, tôi không đếm nhịp thở của cô vì thương. Tôi đếm vì tôi chỉ biết chờ bằng cách đó. Đếm là chờ, mà không dám nói ra là đang chờ.

Lá thư này tôi mang ra bưu điện bảy lần. Bảy lần đều đứng trước quầy, thư trong tay, tem chưa mua. Người bán tem ở đây cất tem trong hũ thủy tinh, đưa tem ra như đưa một vật quý. Lần thứ bảy, bà ấy hỏi tôi: anh gửi hay không gửi? Tôi nói: chưa. Bà nói: thì về. Thư nào cũng có ngày của nó.

Tôi không dán tem, vì dán tem là trao câu hỏi qua biển. Cô đã dừng tôi một lần ở cây cầu. Tôi không muốn thắng cô lần thứ hai bằng sự không nỡ của cô. Một câu hỏi đòi hỏi trả lời, mà người bị hỏi đứng một mình ở bên kia biển, thì câu hỏi đó không còn là câu hỏi nữa. Nó thành một chiếc áo khoác người ta vắt qua vai người khác, rồi trách người ta sao không mặc.

Nên lá thư này nằm lại. Nó sẽ nằm trong ngăn kéo bàn của tôi, dưới một cuốn từ điển dày, nơi ánh sáng không vào được. Tôi đã xếp sẵn chỗ cho nó rồi, như người ta xếp chỗ trong tủ cho một món đồ biết trước là không dùng đến nhưng không nỡ bỏ."

Cô dừng lại, vì mắt cô cay. Ở dưới cùng trang thứ nhất, có một vệt mực loang nhỏ, tròn như một giọt nước mưa đã khô từ năm năm trước. Cô đưa đầu ngón tay chạm vào vệt mực ấy. Nó không còn ướt nữa, dĩ nhiên. Nhưng cô vẫn rụt tay lại như vừa chạm vào một phút nào đó của một người, phút ấy đã qua, để lại dấu.

Cô lật sang trang thứ hai.

"Trang này tôi viết lại bốn lần.

Có một câu tôi định nói với cô ở cây cầu, buổi chiều hai mươi tháng Sáu năm đó. Sau câu về cơn mưa, sau câu về năm năm. Câu thứ ba. Câu tôi luyện viết bốn lần trong bốn đêm, viết ra, gạch đi, viết lại, gạch đi, như đứa học trò xấu chữ.

Câu ấy nằm ở bốn dòng dưới đây. Tôi gạch đi rồi, bằng một nét thước, thẳng, chỉ một lần. Gạch một lần để còn đọc lại được. Tôi không xóa nát nó, vì tôi vẫn giữ nó. Câu thứ ba tôi vẫn giữ. Chưa phải lúc. Nếu một ngày nó được nói ra, nó phải được nói ở khoảng cách hai người đứng gần nhau, không phải khoảng cách ba ngàn cây số.

Còn phần còn lại của trang này, tôi chỉ viết một điều, viết cho vui, như người ta ném đồng xu vào giếng: tôi mong cây bút đỏ của cô đừng bao giờ mềm đi. Tôi đã đọc đủ thứ chữ của đủ thứ người để biết: người viết chữ thẳng thì sống thẳng, người viết chữ nghiêng thì nghĩ nhiều. Chữ cô vừa thẳng vừa nghiêng. Tôi mong cả đời cô cứ thế mà viết. Tôi không mong chữ cô hay hơn, chỉ mong đừng mềm hơn.

Đó là điều ước duy nhất tôi cho phép mình có, ở nơi cách nhà ba ngàn cây số."

Bốn dòng bị gạch. Cô nhìn chúng: bốn dòng chữ kín, nằm dưới một nét kẻ thẳng tắp như ai đó lấy thước gỗ ghép ngang. Chữ dưới nét gạch vẫn đọc được từng nét một, nhưng cô không đọc. Cô tự ép mình không đọc. Câu ấy không dành cho giấy, và không dành cho lúc này. Nó dành cho khoảng cách hai người đứng gần nhau, như người viết đã viết. Cô hiểu điều đó một cách kỳ lạ: cô tin người viết, tin đến mức không tò mò. Câu thứ ba của anh nằm trong đó, an toàn, như một vật quý được chủ nhân tự tay niêm phong và tự tay hẹn ngày mở.

Cô lật sang trang cuối.

"Trang cuối, tôi kê khai tài sản, kê khai như làm đơn.

Một chiếc ô màu xanh lam, mua năm ấy, đứng dựa ở góc nhà tôi bốn năm, tôi mang nó đi mỗi mùa mưa dù bên này ít mưa. Một tờ photocopy trang bốn mươi bảy của một tạp chí nhỏ, đọc đến rách gáy. Một tấm vé xem phim năm đó, tôi giữ vé của tôi, cô giữ vé của cô, tôi không biết vé cô còn không. Và một tấm ảnh, chụp lúc hai giờ chiều, người trong ảnh không biết.

Đó là cả gia tài của một người không chịu đi tiếp, và cũng không chịu quay lại.

Tôi viết phần này cuối cùng, vì nó khó nhất. Nếu một ngày cô đọc được lá thư này, mà tôi đang ở rất xa: đừng trả lời tôi bằng chữ viết. Đừng trả lời bằng điện thoại. Đóng thư lại, đóng ngăn kéo lại, ra phố, uống một ly cà phê sáng, coi như tôi mời. Trả lời là việc của lúc nhìn mặt nhau. Tôi có thể đợi. Tôi luyện đếm năm năm rồi, tôi đếm giỏi lắm.

Người ta bảo giữ gìn một người là giữ họ ở bên cạnh. Tôi nghĩ giữ gìn một người là giữ cho họ còn chỗ để quay về, dù họ đi bao lâu.

Thôi. Thư này không tem, không địa chỉ, không mong được gửi. Nó chỉ cần viết ra, để một người ở bên này bớt cảm giác đang nói chuyện với tường.

Người viết thư,

người quen cũ."

Trang cuối cùng có thêm một đoạn, viết bằng mực khác, mực mới, đen đậm, chữ nghiêng hơn, như viết lúc rất khuya hoặc rất sớm:

"Hà Nội, đêm ba mươi tháng Bảy.

Hôm nay tôi bỏ điều kiện cuối cùng. Không còn đổi chác gì nữa: ảnh là của cô, thư là của cô, ngăn kéo không khóa. Nó nằm trong ngăn kéo của tôi năm năm. Từ đêm nay nó nằm trong ngăn kéo của cô.

Nếu tôi ở lại bên này ba năm, đó là việc của tôi, không phải để ai day dứt, kể cả tôi. Nếu cô đến, đó là việc của cô, tôi không mời, cũng không cấm. Tôi chỉ giữ lại một điều kiện duy nhất, của một người không còn điều kiện: khi trả lời, nhìn mặt nhau.

Người không nợ gì nhau, mới kể chuyện cho nhau nghe được."

Cô đọc lá thư hai lần.

Lần thứ nhất, cô đọc như người ta đọc một thứ vừa đến tay: mắt chạy theo dòng, tay giữ giấy cho khỏi run. Lần thứ hai, cô đọc như người ta đọc một thứ đã thuộc: chậm, từng chữ, dừng ở những chỗ đáng dừng. Ở vệt mực loang, cô dừng lâu nhất.

Khóc thì có, nhưng ngắn, như một cái hắt hơi của trái tim. Cô để lá thư xuống quầy, phủi mặt bằng hai bàn tay, và thấy trong người một sự nhẹ đến kỳ lạ, như vừa trả xong một món nợ không nhớ đã vay.

Bảy giờ rưỡi, Diễm My đến, đúng giờ hẹn của người xin làm phụ bếp bất đắc dĩ. My vào, buộc tạp dề, rồi nhìn mặt cô và đứng im.

- Chị ngồi đó từ bao giờ?

- Sáu giờ.

- Chị đọc gì mà mắt thế kia?

- Một lá thư. - Cô gấp thư lại, gấp ba, theo nếp cũ. - Lá thư năm năm tuổi.

My nhìn chị, nhìn phong thư, rồi nhìn cái ngăn kéo đang mở. My không hỏi gì thêm. Nhưng My nói, bằng cái giọng My vẫn dùng mỗi lần quyết định nói thẳng, giọng ngắn và không chừa đường lui:

- Chị định làm gì hôm nay?

- Chưa biết.

- Em nói thiệt. - My buộc nút tạp dề sau lưng, cài cẩn thận, như người chuẩn bị đánh nhau. - Hạn của anh ấy là chín giờ tối nay, đúng không? Chị định đứng sau quầy này đến chín giờ, rồi mai tự trách mình cả tuần, đúng không? Chị quen làm thế mà. Chị giỏi vỡ lòng trước, giấu sau, rồi đợi mọi thứ tự khỏi như vết bầm. Nhưng lần này không phải vết bầm, chị ơi. Lần này là hạn chót. Vết bầm để được, cái đeo đồng hồ thì không.

Cô nhìn cô gái nhỏ hơn mình hai tuổi, người đã từng đứng lên giữa bữa cơm công ty nói việc người lớn không dám nói, và thấy xúc động một cách không báo trước.

- Vậy em nói em nên làm gì?

- Chị còn thiếu người ta một câu trả lời. Em không biết câu đó là gì, chị không kể em cũng không hỏi. Nhưng em biết một điều: câu trả lời mà để trong sổ, thì nó chỉ là chữ. Chữ trong sổ chị đầy rồi, đẹp đấy, nhưng người ta đọc không tới. Đem nó đi. Cho người ta. Trước chín giờ tối nay.

Cô nhìn đồng hồ. Bảy giờ bốn mươi. Cô Sáu nói đúng, cô nghĩ, mọi thứ đều biết điều: giờ này thì giờ này.

- Em trông cửa hàng được ba ngày không?

- Em xin phép anh Tùng luôn thể. - My nói nhanh như chờ sẵn câu hỏi. - Em bảo đi lấy tài liệu thực địa cho bộ nhận diện cửa hàng thứ hai, vừa được việc vừa khỏi ai hỏi. Anh Tùng mà hỏi thì chị tự xử, chị to hơn em.

Cô bật cười, lần đầu tiên trong ngày. Rồi cô gọi anh Tùng.

Tùng nghe máy ở phòng làm việc, tiếng bàn phím dập phía sau. Nghe cô nói ba câu - xin nghỉ, ba ngày, việc riêng - anh Tùng im ba giây, rồi nói, không hỏi một câu nào:

- Hợp đồng Cà Phê Sao ký xong từ ba mươi mốt, quyền lợi sạch, tôi không giữ. Đi đi. Chỉ một điều, tôi nhắc thôi: hôm đó cơm tấm, chị hứa với cả công ty là đến ngày sẽ kể. Ghi nợ của chị giờ có hai mươi ba người theo dõi, trong đó có tôi. Về kể cho đủ.

- Dạ. Con xin anh.

- Ai con với anh. Bay giờ nào?

- Chiều nay.

- Vậy sáng mai chị Trâm hỏi tôi tại sao copywriter chính của tôi biến mất, tôi nói gì?

- Anh nói sự thật ạ.

- Sự thật là gì?

- ... Đi trả lời một câu hỏi đã trễ năm năm.

Tùng cười đầu dây, tiếng cười lớn quen thuộc vang cả máy:

- Câu đó đứng vào top những lý do xin nghỉ tốt nhất tôi từng nghe. Đi. Về kể.

Gọi bà Phượng là cuộc gọi khó nhất. Không phải vì bà phản đối, cô biết bà sẽ không phản đối. Mà vì cô biết bà sẽ đáp bằng một câu khiến cô phải dừng lại để không khóc ngay giữa cửa hàng.

- Cháu bay chiều nay, ba bốn ngày ạ. Sang bên ấy. Nói câu còn nợ.

Bà Phượng im một lúc. Ở đầu dây, tiếng quán buổi sáng lăn lon trong nồi, tiếng người giúp việc rửa ly. Rồi bà nói, đúng như cô đoán, câu khiến cô phải ngẩng mặt lên nhìn trần cho nước mắt khỏi chảy:

- Đi. Trả lời người ta phải nhìn mặt nhau, đó là lễ nghĩa nhà mình, từ đời ông bà mình vậy.

Rồi bà nói tiếp, giọng bình thường trở lại, giọng của một người mẹ Việt Nam đếm việc bằng việc:

- Nói với nó: bún sáng bà tự nấu ngon rồi, khỏi nhớ, nhớ cũng chỉ được một tô mà nằm trong bụng. Còn cái ghế đầu quán thì bà cứ để đó, không ai ngồi, bà để đó đã quen, để đó thành nấu ngon. Mang áo khoác. Máy bay lạnh vì điều hòa, không phải vì trời, đừng có ăn mặc kiểu "chỉ bay ba tiếng".

Cô cười vào ống nghe, mắt vẫn cay.

- Dạ. Cháu mang áo.

Mười giờ, cô Sáu đến, không cần ai báo. Bà nghe My nhắn một câu sáng nay, và bà đến với tốc độ của một tin đồn tốt. Bà ngồi vào chiếc ghế mây của ông Chín - ông Chín đi chợ về trưa mới lại - và đưa tay:

- Chìa khóa.

Cô trao chìa khóa lên dây đồng cho My, rồi My đưa lại cho cô Sáu, như một nghi lễ ba đời truyền qua ba bàn tay. Cô Sáu cầm chìa, không cất, chỉ xoay trong bàn tay già, rồi ngẩng lên nhìn cô, và hỏi câu bà hứa sẽ hỏi lại:

- Câu hôm trước: con mở chưa?

- Con mở rồi ạ.

- Tay con mở vì muốn, hay vì hết cách?

- Vì muốn ạ.

- Vậy thì đi. - Bà gật một cái, dứt khoát như đóng dấu. - Việc gì làm vì muốn thì trăm việc đều xong. Việc làm vì hết cách thì một việc cũng lê thê. Cô bé kia - bà chỉ My - cót vặn đủ bảy vòng rưỡi, không hơn. Chậm mười một phút, con nhớ giùm tôi, nghe.

- Dạ cháu vặn tám vòng cho chắc ạ.

- Vặn tám vòng là tham. - Bà nghiêm mặt. - Cái gì cũng vừa đủ thôi, kể cả chắc chắn.

Trưa, cô về phòng trọ, xếp một chiếc túi nhỏ: hai bộ quần áo, cuốn sổ số mười lăm, phong thư kem gấp ba, tấm ảnh hai giờ chiều, một chiếc áo khoác như bà dặn. Cây bút đỏ cô cho vào túi áo ngoài cùng một thói quen cũ chín năm: bút phải nằm ở chỗ tay với tới được trong hai giây.

Trước khi khóa cửa, cô đứng nhìn phòng mình một lúc. Căn phòng nhỏ ấy, sáu năm qua, từng chứa đủ thứ nỗi sợ được viết thành sổ: Giữ khoảng cách. Đừng hỏi thế nào nữa. Đến cầu đòi ảnh. Cô nhìn giá sách, nhìn chồng tạp chí, nhìn tấm thớt treo tường. Không có món nào trong đó từng giữ cô lại cả. Cô tắt đèn và đi.

Bốn giờ chiều, cô đến sân bay.

Cô mua vé lúc mười một giờ trưa, một mình, ngồi ở quầy cơm trưa, điện thoại đặt trên bàn cạnh bát canh. Chuyến bay năm giờ năm mươi phút, đáp lúc hai mươi mốt giờ lẻ năm. Cô nhìn hai con số ấy trên màn hình xác nhận vé rất lâu.

Hạn chót của anh: hai mươi mốt giờ không.

Máy bay của cô: đáp hai mươi mươi giờ lẻ năm.

Năm phút. Cô và anh hay lệch nhau đúng từng ấy: một hôm muộn hai mươi phút ở cây cầu, một câu trả lời trễ năm năm, và bây giờ là năm phút trên đường bay. Cô không khỏi cười một mình, cái cười của người nhận ra nhịp điệu của số phận mình: không bao giờ quá muộn để hỏng, cũng không bao giờ kịp để thoải mái.

Ở phòng chờ, cô mở cuốn sổ số mười lăm, tìm trang cô viết chữ "Có." hôm mùng một. Chữ đỏ nằm đó, một mình, đã ba ngày. Cô cầm bút, và lần này viết hết, không gạch, không dừng:

"Có. Ngày xưa anh hỏi thế nào nữa, là vì tôi đã có câu trả lời từ trước khi anh hỏi. Câu trả lời nằm sẵn ở đó, giống tấm ảnh trong ví anh: chụp lúc hai giờ chiều mà người trong ảnh không biết. Tôi mất năm năm để dám biết mình đã được nghe rồi. Câu này viết ra không phải để gửi, vì người dạy tôi cách trả lời đã dặn: trả lời là việc của lúc nhìn mặt nhau. Nên tôi mang đi. Ba ngàn cây số, ba tiếng bay. Lần này tôi không đếm."

Bốn giờ bốn mươi, cô gửi cho anh một tin nhắn, viết đi viết lại ba lần, cuối cùng rút xuống còn một câu, vì giữa họ, câu ngắn luôn thật hơn câu dài:

"Đừng trả lời công ty trước khi nghe xong phần của tôi. Phần của tôi đang ngồi trên chuyến bay 17:50, đáp 21:05."

Cô tắt máy bay chế độ trước. Năm giờ hai mươi, khi cô đứng trước cổng, điện thoại rung lên một lần, cái rung dài của tin nhắn đến. Cô đứng dựa vào cột, giữa dòng người kéo vali, mở đọc:

"Tôi không hứa được. Hạn của họ, tôi không bắt họ chờ được. Phần của cô, cô tự giữ. Phần của tôi, tôi tự lo. Nếu cô đáp lúc 21:05: từ sân bay về trung tâm có xe buýt đêm, chạy suốt. Phòng tôi có một cái ghế dựa và một ấm nước, cả một bức tường nhìn sang tòa nhà khác, chỉ lấy được một dải trời lúc chín giờ sáng, rộng bằng hai bàn tay. Cô đã đọc lá thư, nên cô biết phòng ấy. Địa chỉ tôi gửi khi cô đáp xuống. Bay an toàn."

Cô đọc tin nhắn ấy hai lần, như đã đọc lá thư hai lần.

Anh không hứa đợi. Anh không bảo cô đừng đến. Anh chỉ vẽ cho cô đường từ sân bay về một căn phòng mà cô chưa từng thấy nhưng đã đọc từng nét tường. Giữa hai câu không hứa được và một dải trời rộng bằng hai bàn tay, có một khoảng trống, và trong khoảng trống ấy, cô thấy rõ hơn bao giờ hết vì sao năm năm qua cô không dám: vì những gì đáng sợ nhất không phải là người ta đi, mà là người ta ở lại mà không hứa gì cả, ở lại như một lựa chọn được chọn lại mỗi sáng.

Năm giờ năm mươi phút, máy bay rời cầu đường.

Cửa sổ hành khách bên trái trôi lên: sân bay, những mái tôn bạc, dòng sông chậm, rồi cả thành phố của cô gói lại thành một mảng xanh xám có những dải đường như vân gỗ. Cô không nhìn xuống tìm con phố nào. Cô cũng không đếm: không đếm phi trường, không đếm đám mây, không đếm gì cả. Lần đầu tiên trong đời cô ngồi trên một thứ đang bay mà hai tay để yên trên gối, không nắm, không bấm, không đếm.

Trong túi áo ngoài, sát ngực, lá thư kem gấp ba nằm cạnh tấm ảnh hai giờ chiều, và cây bút đỏ chín năm tuổi nằm trên cùng, ở chỗ tay với tới được trong hai giây.

Máy bay bay về phía nam, vào bóng tối ăn dần. Dưới cánh máy bay, biển đã tối hẳn. Bên kia biển là thành phố của anh - đúng giờ với Hà Nội đến từng phút, không lệch một giây nào, như hai người đã mất cả năm năm để hiểu rằng lệch bao giờ cũng là chuyện của người, không phải của giờ.

Hai mươi mốt giờ không, ở một phòng họp bàn dài bên kia biển, sẽ có một tờ giấy được xoay lại.

Hai mươi mốt giờ lẻ năm, ở một sân bay bên kia biển, sẽ có một người phụ nữ bước xuống máy bay, với một câu trả lời năm năm tuổi nằm trong túi áo.

Năm phút.

Cô nhắm mắt, và lần này, ngủ được.