Chương 12: Ngày hợp đồng hết hạn

Chương 12: Ngày hợp đồng hết hạn

Ba tuần sau khi lên nóc nhà, cô mang mảnh bát ngọc đến đầu chợ.

Người vá đồ gốm tên bà Tý, đã ngồi ở cái kiềng gỗ ấy hơn ba mươi năm, trước mặt là hòm keo, hộp sơn, và một chồng bát vỡ chờ đến lượt. Cô đặt mảnh ngọc xuống miếng nỉ — mảnh bát mà mẹ cô giữ mười sáu năm trong ngăn túi áo, men ngọc ám một vệt trăng cũ, cạnh mảnh sứ đất cong như một mống chân chim.

"Một mảnh," bà Tý nói, không ngẩng đầu. "Vá vào đâu? Không còn cái bát mẹ nó nữa."

"Mẹ tôi nói, ngoại tôi để lại cho con gái. Cháu nghĩ... không cần vá lại cái cũ. Cháu muốn mảnh này có một ngôi nhà mới."

Bà Tý nâng mảnh ngọc lên soi trước bóng đèn dầu, xoay chậm. "Cua bọc tay," bà nói bỗng nhiên. "Tay người làm ra món đó, đúng không? Mảnh men này dính canh cua bao nhiêu năm rồi, tôi ngửi được."

Cô bật cười, mắt cay. "Bà ngoại tôi. Rồi mẹ tôi."

"Vậy thì phải vá tử tế."

Bà Tý chọn từ chồng bát trắng thường một cái quẹt miệng — bát rách đúng một khoảnh bằng mảnh ngọc, như thể nó đã chờ ở đó. Bà mài mép, bôi keo, áp mảnh ngọc của mẹ cô vào chỗ khuyết, giữ chặt bằng hai ngón tay già không run. Chờ keo khô, bà hòa bột vàng với sơn cho, vẽ một đường mảnh chạy vòng qua chỗ nối, như ai đó khoác một sợi chỉ nhỏ qua hai bờ.

"Người ta kêu là vá vàng," bà nói. "Chỗ vỡ không giấu. Cứ để nó sáng lên, ai nhìn cũng thấy chỗ này từng gãy, rồi lành."

Cô đựng cái bát trong hộp giấy lót vụn trấu, đặt cạnh cửa sổ. Mảnh ngọc của mẹ nằm giữa cái bát mới, đường vàng chạy qua nó như một dòng sông nhỏ. Tết năm nay, mẹ sẽ múc một thìa canh cua rau đay đặt lên đúng mảnh đó, như ngoại đã nói.

Cô mang bát về, không đem đi đâu. Cứ để ở bậu cửa sổ, nơi buổi sáng nắng quét qua.

---

Ngày ba mươi mốt tháng Bảy, thứ Sáu, cô thức dậy lúc bốn giờ năm mươi.

Không phải vì lo. Cũng không phải vì hồi hộp. Chỉ vì hôm nay cửa hàng mở cửa lúc sáu giờ sáng lần đầu tiên — đúng nghĩa đen — và cô muốn có mặt trước khi đồng hồ điểm giờ.

Năm giờ bốn mươi lăm, phố còn xám. Tòa nhà mười hai tầng đứng im trong mù mờ, khung kính tầng trệt đã sáng đèn, các cô phục vụ mặc tạp dệp màu nâu đang lau lần cuối. Anh Bảo đã ở đó, đứng cạnh giá đồng hồ.

Cái đồng hồ của cô Sáu đã treo lên — đúng vị trí hai người thống nhất trên nóc nhà: ngay cửa vào, cao vừa tầm mắt người đứng đội tàu chờ. Mặt số ngà cũ, kim đen mỏng, chậm mười một phút. Bên dưới mặt đồng hồ, cô cho làm một cái ngăn kéo nhỏ bằng gỗ thông — ngăn kéo cô tự quyết kích thước: trong đó đặt một cuốn sổ bìa cứng, tên là "Sổ sáu giờ", mỗi ngày ca mở cửa ghi một dòng về vị khách đầu tiên.

"Ngăn kéo này," anh hỏi tối hôm lắp, "để cái gì?"

"Sổ sáu giờ. Ai mở cửa hôm đó, ghi vị khách đầu tiên: khách đó mua gì, ngồi ghế nào, đọc báo gì. Ghi một dòng thôi. Sau này người ta sẽ thống kê được bằng thứ mà không bảng nào mua được: cái phố sáng nay cần gì."

Anh nhìn cái ngăn kéo rất lâu, rồi nói: "Tôi từng nghĩ công ty tôi làm số liệu tốt nhất khu vực." Không nói thêm.

Sáu giờ kém, cô Sáu đến. Bà mặc áo ngắn bỗng tay, tóc chải sau gọn, đứng trước cửa hàng không vào, đứng nhìn biển hiệu.

Biển hiệu gỗ, chữ khắc nổi, sơn son: CÀ PHÊ SAO — SÁU GIỜ SÁNG. Bên dưới, dòng nhỏ hơn: PHỐ CÒN GIỮ CHỖ CHO NHAU.

Sáu giờ đúng, cô phục vụ đầu tiên mở cánh cửa gỗ mới. Tiếng chuông nhỏ vọng trong nhà — chuông đồng cũ, cô mua lại ở hàng đồng hồ Hàng Đồng, không điện, gió lay mới kêu. Cô Sáu bước vào trước tiên, và có một điều không ai dàn dựng: bà đi thẳng đến cái đồng hồ của bà, đưa tay lên mặt kính, nghe ngóng tiếng tic trong một giây, gật đầu. Kiểm tra xong, bà ngồi vào chiếc ghế mây cạnh cửa — ghế đặt dành, hôm nay có cả cái gối nhỏ thêu chữ S.

Khách đầu tiên là một người đàn ông đi chợ về, chiếc xích lô đậu ở lề, đậu quen như đậu trước quán cô Sáu hai mươi hai năm. Ông gọi một phin đen, một ổ bánh mì khô. Ông ngồi đúng cái giờ của mình, uống ly nhỏ, đọc tờ báo mượn ở quầy, rồi trả tiền lẻ đếm cẩn thận. Ca mở cửa ghi dòng đầu tiên vào Sổ sáu giờ: "Khách đầu tiên: bác xe chợ, phin đen, ghế mây cạnh cửa, báo Thể Thao, ngồi hai mươi phút, không nhắc tới ai hết." Cô đọc lại dòng ấy một mình và thấy mười hai giờ ban ngày đã bắt đầu chạy.

Bà Phượng đến lúc sáu giờ rưỡi. Anh dìu bà từ đầu phố, đi chậm, mỗi chục bước lại dừng một nhịp. Bà gầy đi sau cơn bệnh, nhưng chiếc áo bà mặc là chiếc áo chỉ mặc trong ngày làng ngày hội. Bà ngồi vào chiếc ghế dành cạnh cô Sáu, hai bà nhìn nhau, không nói gì cả, chỉ ngồi — hai người đã bán hàng ở hai đầu một con phố này suốt ba mươi năm, hôm nay mới lần đầu ngồi trên cùng một hiên.

"Cháu dâu," bà Phượng nói với cô phục vụ, chỉ cô, "bưng cho tôi một bát bún riêu kiểu quán nhà tôi. Để xem cháu nó làm đúng không."

Cửa hàng có phục vụ bún riêu sáng, theo đề xuất của cô trong bản tiêu chí: giờ nào bán món của giờ đó. Bà Phượng ăn ba thìa, gật đầu, khẽ nói với cô Sáu: "Còn non. Nhưng đậm." Cô nghe thấy, vì bà cố tình nói to.

Ba tiếng sau, cửa hàng đã có khách ngồi suốt. Người ta đến vì tò mò, ở lại vì im: nhạc không mở, chỉ có tiếng bột rơi và tiếng đồng hồ. Tùng đến chín giờ, cầm máy ảnh chụp cái đồng hồ, nói to cho cả quầy nghe: "Tôi từng nghĩ cái hồ sơ chấm điểm này dở. Hóa ra tôi chỉ đọc chậm." Khôi đến muộn, lại thấy đậu mất chỗ xe, vác ba lô đi bộ ba vòng phố mới tìm được lề. My mang theo hai hộp chè, chia cho cả cửa hàng.

Chín giờ ba mươi, phần ký kết thức nằm trên dãy bàn dài: hợp đồng một năm giữa Cà Phê Sao và Nắng Mới. Bên đại diện công ty ký là bà Trâm, giám đốc pháp chế khu vực, bay về đúng sáng nay; anh Bảo ký đối chiếu với tư cách phụ trách thương hiệu. Bản in hai bộ, mực xanh, không dập gáy — cô đã yêu cầu in rời từng tờ để anh được duyệt từng trang như duyệt một bản brief, và anh đã duyệt từng trang thật, bằng cái bút của người làm việc, không bỏ qua dòng nào.

Trong lúc chờ đến lượt phần ký, cô ngồi ở quầy, lấy bút đỏ, soát lại lô menu in bổ sung — ba trăm tờ, xưởng in gấp đêm. Tờ thứ một trăm mười hai có lỗi: chữ "cà phê sữa" in thiếu một dấu huyền. Không thể thu hồi cả lô trước giờ mở cửa. Cô lấy thước và bút đỏ, sửa tay từng tờ, đặt dấu huyền vào đúng chỗ bằng nét thẳng gọn như lằn chỉ. Hai mươi phút, một trăm tờ, tay cô mỏi lên đến cổ tay, đầu ngón giữa lại đen mực đỏ.

Ông Sử đến lúc mười một giờ.

Giám đốc sáng tạo của Sen Vàng, áo vest dù là tháng Bảy, đeo kính mát trong nhà cho đến khi ngồi xuống. Ông gọi ly lạnh, khen nội thất bốn câu, rồi đến mục đích: đặt lên bàn một phong bì dày.

"Chị Khả Vân. Bên tôi có một vị trí trưởng nhóm sáng tạo, mới mở tháng sau. Thu nhập gấp rưỡi. Không vướng khách hàng nào như bên này đang vướng — em hiểu tôi nói gì."

Cô hiểu. Bên này đang "vướng" một khách hàng mà người phụ trách thương hiệu của khách hàng ấy là người mà cô — theo lời cô tự tuyên bố trước hai mươi ba nhân viên — "có chuyện, chưa đến lúc kể".

"Chúng tôi thua một hợp đồng," ông Sử nói thẳng, "tôi không thua gì cả cả quý. Cái trò chơi tấm ảnh của hai người, tôi không đồng ý từ đầu. Tôi tính sai: tôi nghĩ nó làm các chị yếu đi. Hóa ra nó làm các chị giống thật. Người thật thì bán được hàng."

Cô đặt bút đỏ xuống, ngón tay còn vương vết mực đen trên đầu ngón giữa.

"Người thật," cô nói, "là cụ già đi chợ về sáng nay, ngồi hai mươi phút ở ghế mây, không mua thêm gì, và sáng mai cụ còn đến. Sen Vàng mời được tôi bằng gấp rưỡi. Nhưng vị khách đầu tiên của các ông sáng mai là ai, ông trả lời được không?"

Ông Sử nhìn cô một lúc, rồi lấy lại phong bì.

"Tôi nghe đồn chị làm cái sổ," ông nói khi đứng dậy, "ghi khách đầu tiên mỗi ngày. Vô dụng về số liệu. Nhưng tôi về sẽ bảo bên tôi thử ghi một tuần xem." Ông đi ba bước, quay lại: "Chúc cửa hàng tồn tại. Tôi nói thật. Địch thủ tồn tại, mình mới có lý do dậy sớm."

Buổi chiều trôi qua trong những việc nhỏ: kiểm soát nhiệt tủ, đổi vị trí kẹt mũ, dạy cô phục vụ cách cầm phin không chảy lệch, ghi ba dòng nữa vào Sổ sáu giờ. Anh Bảo có mặt suốt, nhưng từ ba giờ chiều, điện thoại của anh đã rung ba lần, số hiển thị đều không phải số Việt Nam. Anh nghe máy lần thứ ba ở ngoài hiên, chỉ nói được hai câu rồi ngắt, nói với cô: "Bên kia giữ tôi lúc năm giờ."

Cô gật đầu. Không hỏi gì thêm. Chỉ nói: "Hẹn tối nay vẫn giữ chứ?"

"Giữ," anh nói. "Hẹn là hẹn. Hai mươi mốt giờ, cây cầu. Em đòi ảnh, tôi trao thư."

Năm giờ chiều, cửa hàng nhường lại cho ca tối. Anh sang văn phòng công ty đối diện — phòng họp đã được thuê tạm làm điểm nghe cuộc họp xuyên biên giới. Cô về nhà tắm, thay áo, cầm theo cuốn sổ mười lăm và mảnh bát đã vá vàng trong hộp giấy — tối nay, nếu mọi chuyện đúng như cô muốn, cô sẽ cho anh xem đường vàng chạy qua mảnh men của mẹ cô, rồi cô sẽ đòi tấm ảnh, nghe lá thư ba trang, và nói hết câu trả lời còn nợ: từ chữ "đừng" đến câu trả lời đầy đủ, bằng lời không dè dặt nữa.

Hai mươi giờ, cô đến cầu.

Cây cầu đã được sơn lại xong năm ngày trước. Lớp đỏ mới còn thơm mùi sơn dầu, nhẵn đến nỗi bàn tay cô đặt lên thành cầu thấy lạnh một cách lạ. Anh đã nói, hôm sơn: sơn mới không xóa sơn cũ, chỉ phủ lên. Cô đặt tay lên lớp sơn mới và thử nghĩ câu nói ấy như một câu về hai người — không xóa, chỉ phủ — nhưng không sao nghĩ trọn được, vì điện thoại trong túi cô rung lên lúc hai mươi giờ hai mươi.

Tin nhắn của anh:

"Xin lỗi em. Cuộc họp không gỡ được. Họ không duyệt đơn về Hà Nội của tôi. Họ giữ mối đề nghị khu vực, và cần câu trả lời bằng xác thực trước đêm nay. Tôi đã đặt vé sáng mai, tám giờ, để qua bên kia nói trực tiếp — thứ này không nên trả lời qua máy. Tôi không đến được cầu tối nay. Em không cần ra sân bay. Xin em một điều: đừng gọi lại cho tôi tối nay, để tôi hết nghe được tiếng lách cách trong giọng mình."

Cô đứng trên cầu, đọc tin nhắn, rồi đọc lại, rồi đọc lần thứ ba.

Gió sông thổi lên lớp sơn mới. Cô làm đúng những gì có thể làm nhất trên đời trong khoảnh khắc ấy: cô mở cuốn sổ mười lăm, đặt lên thành cầu, mở nắp bút đỏ. Và cô đã không viết gì cả. Bút đỏ cầm trên tay, mực chờ trong ruột bút, giấy chờ dưới mũi bút, và cô không viết — vì mọi câu cô định viết đều là một câu nói với người không có mặt ở đây, và tối nay cô đã hứa với chính mình không nói với người vắng mặt.

Hai mươi hai giờ, một tin nhắn nữa đến:

"Thứ tôi giữ của em, tôi đã để ở nơi chỉ em biết chỗ ấy. Ngăn kéo dưới giá đồng hồ. Không khoá. Tôi giữ đúng lời trao đổi ba thứ — ảnh, sổ, người đọc — nhưng đổi tay kiểu của tôi: tự em mở, tự em đọc, giờ nào đủ can đảm thì giờ ấy. Tối nay em chưa cần đến. Ngày mai cửa hàng mở cửa sáu giờ. Chuyến bay của tôi tám giờ. Tôi tin hai mươi hai phút sau khi tôi cất cánh, em vẫn ở lại. Mười hai giờ ban ngày không phải của riêng tôi, nhưng giờ sáu phút sáng mai là của em."

Cô đứng trên cầu đến hai mươi ba giờ mười.

Không phải chờ anh — cô biết anh không đến. Cô đứng vì lời hứa "hẹn là hẹn": hẹn đã không giữ trọn về phía anh, nhưng cô giữ phần của cô cho đến khi giờ hẹn hết hẳn. Cô đứng trên lớp sơn mới, nghe dưới thân cầu tiếng nước chảy chỗ sâu, và trong túi áo, hộp giấy đựng mảnh bát vá vàng không nặng hơn một lá thư.

Một người đạp xe ngang qua, chuông kêu leng keng. Một cặp vợ chồng già dắt nhau đi bộ, bàn tay nắm bàn tay. Thành phố sống tối thứ Sáu của nó như không biết có ai vừa ký hay vừa từ chối một hợp đồng ba năm ở một múi giờ khác — múi giờ giống hệt múi giờ này, điều mà cô mới nghĩ ra tối nay: Singapore và Hà Nội cùng một giờ đồng hồ. Anh không xa cô về thời gian. Chỉ xa cô về quyết định.

Về nhà, cô không mở hộp giấy, không mở ngăn kéo trong đầu, cũng không gọi điện. Cô ngủ được ba tiếng.

---

Sáng thứ Bảy, ngày mùng một tháng Tám, cô dậy lúc năm giờ hai mươi, trước cả báo thức.

Năm giờ năm mươi, cô đứng trước cửa hàng. Ca mở cửa sáu giờ đã có người: cô phục vụ tên Trang, con gái bà Tý — hai người quen nhau từ hôm vá mảnh bát, và Trang xin vào làm ca sáng chính vì câu chuyện về Sổ sáu giờ. Trang mở cửa, bưng nước, dựng ghế mây. Đồng hồ ngà chỉ năm giờ bốn mươi chín. Chậm mười một phút, như mọi ngày.

Cô không mở ngăn kéo dưới giá đồng hồ.

Cô ngồi vào chiếc ghế mây cạnh cửa, mở cuốn sổ mười lăm, đặt nó lên đầu gối. Mặt trời mọc sau dãy nhà bên kia phố, quét một vệt vàng lên mặt đồng hồ, rọi vào kim đen mỏng đang đi chậm rãi về phía con số sáu. Khách đầu tiên hôm nay đã đứng ngoài hiên — lại bác xe chợ, xích lô đậu lệ bên ngoài, chiếc gói hành thơm mùi chợ sớm.

Tám giờ hai phút, một bóng máy bay bay qua trên nền mây mỏng phía nam thành phố, tiếng động cơ xa và bằng, đường bay sang hướng nam. Cô nghe thấy nó. Cô ngẩng lên, nhìn theo một giây, rồi cúi xuống cuốn sổ.

Bác xe chợ ngồi vào ghế mây, mở tờ báo mượn. Trang ghi vào Sổ sáu giờ: "Khách đầu tiên: bác xe chợ, lại đúng giờ, lại ghế mây, lại báo cũ. Hôm thứ hai."

Cô cầm bút đỏ, và lần này cô viết.

Trên trang sổ còn nguyên dòng cũ viết từ tối thứ Tư trên nóc nhà — "Ngày ba mươi mốt tháng Bảy: đến cầu, đòi ảnh" — cô gạch dưới nó một đường thẳng, đánh dấu trả xong như trả một món nợ đã đến phải trả nhưng chưa ai nhận. Bên dưới, cô viết dòng mới, chậm, từng chữ một, không gạch, không sửa:

"Câu trả lời đầy đủ của tôi, nợ từ năm năm, bắt đầu bằng chữ này: Có."

Kim đồng hồ chỉ sáu. Chuông nhỏ trong gió kêu leng keng. Cửa hàng sáu giờ sáng đã mở cửa ngày thứ hai, và ở một căn phòng nào đó phía nam, trên đường bay phía nam, có một người đàn ông hai mươi chín tuổi đang mang theo ba trang giấy viết tay đã quá hạn năm năm, bay về nơi lá thư ấy được viết ra — còn cô thì ngồi dưới cái đồng hồ chạy chậm mười một phút, trên đầu gối là một chữ "Có" vừa viết xong, và cái ngăn kéo nhỏ dưới giá đồng hồ vẫn đóng im, chờ ngày cô đủ can đảm.