Chương 11: Sân thượng tầng mười hai

Chương 11: Sân thượng tầng mười hai

Cô đến sớm mười lăm phút, như đã hứa.

Tòa nhà mười hai tầng đứng ở đầu phố, xây từ những năm tám mươi, mặt ngoài phủ bụi thời gian màu xám vàng. Tầng trệt đang được khoét mở thành cửa hàng: khung kính mới, tường gạch đỏ lộ ra sau lớp vôi bong, thợ đang đục phần vữa cũ ở góc phải. Cạnh đó, cách một bức tường, quán phin của cô Sáu vẫn mở, cửa ngồi lệch vào hiên như một chiếc ghế quen để dành suốt hai mươi hai năm.

Anh Bảo đứng ở sảnh, tay cầm hai mũ bảo hộ trắng.

"Mười sáu giờ bốn mươi lăm," anh nói, nhìn đồng hồ. "Em giữ chữ đúng."

"Tôi nói rồi. Tôi chưa từng trễ hẹn với người nhà anh."

Anh không đáp chữ "người nhà" ấy, chỉ đưa cô mũ bảo hộ và đi trước vào cầu thang bộ. Thang máy của tòa nhà đã cũ, thợ cho biết phải chờ đến cuối tuần mới chạy lại, nên cầu thang bộ là con đường duy nhất lên nóc. Cầu thang hẹp, từng bậc bê tông mòn chân ở chính giữa, ánh sáng từ những ô cửa sổ nhỏ chéo xuống theo từng tầng.

Cô bắt đầu đếm.

Không có chủ ý. Tay vịn lạnh, mùi xi măng và bụi vữa cũ, và một điều gì đó trong ngực cô tự khắc động đậy mỗi lần cô đứng trước một việc sắp xảy ra và không đoán được kết quả. Bốn trăm mươi lăm. Bốn trăm mười bảy. Cô đếm bậc thang như đếm hơi thở, đó là cách cô đã sống từ năm mười hai tuổi, trước khi cô biết gọi nó là gì.

"Ở đây có hai trăm mười hai bậc," anh nói từ phía trên, không quay đầu. "Tôi đã đếm. Thứ Sáu trước, khi lên xem mặt bằng."

Cô sững lại ở bậc thứ một trăm sáu. Vậy là anh biết cô đang đếm. Anh biết từ rất lâu rồi. Anh biết mà chưa bao giờ nói ra, đến tận hôm nay, trên cầu thang tối, anh mới nói như nói chuyện thời tiết.

"Em đếm khi sợ," anh nói tiếp, vẫn bước đều. "Cô Sáu cũng để ý. Mẹ tôi cũng biết. Bà nói con bé ấy đếm cho đỡ run, đừng làm nó giật mình."

Cô im lặng theo anh lên nốt những bậc cuối. Cánh cửa sắt ở nóc đã mở sẵn, cánh cửa gỉ chốt, một bản lề tuột ốc. Gió phóng vào mặt cô như một con vật lớn vừa được thả ra.

Nóc nhà là một thế giới khác.

Toàn bộ phố hiện ra dưới chân: mái ngói ám khói san nhau như vảy cá, những giàn áo phơi của người dân tầng trên giăng ngang, ăng-ten đen le bé như cành khô, bồn nước inox cháy nắng. Xa hơn, đầu ngõ cũ chìm trong vạt cây xanh, mái tôn của quán bà Phượng bé như một mảnh vỏ. Không thấy cây cầu sơn đỏ từ đây, bị khuất sau dãy nhà cao chen lên. Nhưng cô biết nó ở đó, mới được sơn lại mười hai ngày, lớp đỏ còn mới đến sáng lóa.

Anh mở bản vẽ ra trên bậc lan can, mặt trong hướng lên trời. Gió lập tức quắp một góc giấy. Anh lấy đá kẹp bốn góc. Góc trái trên đã rách một đường ngắn, vết rách của một lần cuộn vội.

Cô ngồi xổm xuống, mở túi, lấy cuộn băng dính giấy nâu — thứ băng cô mang theo từ hôm vá sống lưng cuốn sổ số mười. Cô kẹp mép giấy rách lại với nhau bằng những đoạn băng ngắn, vuốt phẳng bằng móng tay cái, từng đoạn một, thẳng hàng như một đường may.

"Em vá cả bản vẽ của công ty," anh nói.

"Tôi vá mọi thứ không nên bỏ." Cô gỡ tạm hòn đá ở góc phải, nẹp lại chỗ giấy đã mềm, rồi đặt đá trở lại. "Nói xem anh muốn đặt tên thế nào."

Anh ngồi xuống bên bản vẽ, đầu gối chống lên nóc bê tông. "Mười hai cửa hàng. Trên giấy, cả mười hai cái tên phải thuộc về một gia đình. Khu vực pháp lý ở Singapore sẽ kiểm tra: tên phải phân biệt được, không mô tả, đăng ký được. Họ muốn họ 'Sao' — Sao Sáng, Sao Đêm, Sao Ngang — kiểu đó. Đẹp mắt trên slide, ai đọc cũng hiểu ngay là một chuỗi."

"Và ai đọc cũng quên ngay," cô nói. "Cái tên không dính vào bất cứ điều gì người ta đã từng thương."

"Tên không cần được thương," anh nói. "Tên cần đăng ký được và mở được cửa hàng."

Cô nhìn anh. Gió thổi tóc anh lệch, để lộ vệt sẹo nhỏ bên thái dương mà cô chưa từng để ý — dấu tích của một tuổi thơ ở đầu ngõ mà cô đã bỏ năm năm không về. Anh nói bằng giọng của người làm việc, giọng mười hai giờ đêm trả brief, giọng không tranh cãi riêng tư. Nhưng cô biết đây không phải chuyện mười hai cái tên. Đây là cuộc tranh cãi của hai người đã tranh từ năm hai mươi ba tuổi: một người tin cái gì đứng vững được mười năm, một người tin cái gì còn được nhắc đến mười năm.

"Nói thử một cái đi," cô nói. "Tên anh tâm đắc nhất."

"Sao Về," anh nói, không ngập ngừng. "Cửa hàng đầu tiên, mở ở thành phố mà đứa con trai bỏ đi năm năm trước trở về. Chuyện riêng tư, nhưng trên thương hiệu nó sạch: sao mọc, sao lặn, sao trở về quỹ đạo. Đăng ký được, không đụng hàng."

Cô im lặng. Cái tên đẹp. Đó là điều làm cô khó chịu — nó quá đẹp, đằng sau nó là cả một câu chuyện chỉ có hai người hiểu, và cô không muốn mười hai cửa hàng mang chuyện của hai người ra làm biển hiệu cho người khác đọc vô tình.

"Nóc nhà này," cô nói, "mẹ anh dặn lên nghe gió. Anh đã nghe chưa, hay anh vừa kể chuyện branding với tôi suốt nửa giờ?"

Anh nhìn cô một giây, rồi bật cười ngắn — tiếng cười bị gió cắt mất nửa. Anh đứng dậy, chắp tay sau lưng, im lặng.

Hai người cùng im lặng. Và nóc nhà bắt đầu nói.

Lúc đầu chỉ là gió, ù ù qua ăng-ten, kéo những sợi dây phơi vang lên như dây đàn buông lỏng. Rồi dưới lớp gió, phố hiện ra: tiếng chuông xe đạp đâu đó ở đầu ngõ, tiếng quạt máy của một cửa hàng dưới tầng hai, tiếng radio phát nhạc xưa rè rè từ ô cửa sổ tầng chín, tiếng hai người phụ nữ nói chuyện trước giếng nước công cộng. Và, sát hơn tất cả, ở ngay dưới chân họ: tiếng đồng hồ quả quýt trong quán cô Sáu điểm sáu giờ — cô nhìn xuống, kim đồng hồ đang chỉ năm giờ bốn mươi chín. Cái đồng hồ vẫn chậm mười một phút, như suốt hai mươi hai năm.

"Mười một phút," cô nói. "Cả phố này đã sống chậm hơn đồng hồ cả đời. Và không ai sửa."

Anh nhìn xuống ô cửa kính của quán cô Sáu, nơi mặt đồng hồ tròn treo nghiêng sau lớp kính dày. Anh không nói gì. Cô thấy ở thái độ của anh một điều: anh đang nghe bằng tai của người quay về, không phải tai của người đến kiểm tra.

"Nghe thấy gì?" cô hỏi.

Anh đứng rất lâu. Rồi anh nói, chậm: "Tôi nghe thấy... có một cái ghế trống đang đợi ai đó đến ngồi vào, ở mỗi tiếng. Sáu giờ sáng là ghế của người đàn ông đi chợ về. Chín giờ là ghế của người bán báo. Ba giờ chiều là ghế của học trò tan trường—" anh dừng lại, nhìn cô, "—mười một giờ đêm là ghế của con bé ngồi đọc bài dưới gốc me, nghe mẹ gọi mà giả vờ không nghe."

Đó là cô, năm lớp chín, mười lăm tuổi. Cô tưởng không ai biết.

"Anh ngồi đầu ngõ bao lần thế," anh nói, "tôi đếm được. Em đếm bậc thang. Tôi đếm em."

Gió đổ một cơn lớn. Tóc cô quất vào mắt. Cô không kịp đếm gì cả — gió cuốn hết tiếng đếm trong đầu cô đi, và lạ thay, cô thấy nhẹ. Lần đầu tiên trong đời, cô không nghe được con số của chính mình, và cô không run.

"Mười hai cửa hàng," cô nói, khi cơn gió hạ. "Mười hai giờ ban ngày. Từ sáu giờ sáng đến năm giờ chiều. Mỗi cửa hàng mang tên một giờ, mở cửa đúng giờ ấy, phục vụ chỗ ngồi của giờ ấy. Người đi chợ sáng không phải khách khác với người cần ghế chiều tối — là cùng một con phố, đổi giờ."

Anh ngồi xuống bên bản vẽ, lấy bút chì. "Nói tiếp."

"Cửa hàng đầu tiên — tầng trệt này, cạnh quán cô Sáu — tên là Sáu Giờ Sáng. Mở cửa lúc sáu giờ, giống cô ấy hai mươi hai năm nay. Không phải tôi đặt cho cô ấy. Là tôi xin phép."

"Bốn giờ chiều," anh ghi tiếp, "mở ở đâu?"

"Đâu cũng được, miễn cạnh một cái gì đó đã đứng đó lâu rồi. một gốc me già, một hàng ổi, một đầu hè." Cô gạch chân chữ đã viết bằng bút đỏ. "Cái tên phải là thứ con phố sẵn có. Anh muốn tên đăng ký được? Đăng ký họ cả: 'Cà Phê Sao — Mười Hai Giờ'. Mười hai cái giờ là của công ty. Còn mỗi giờ, phố tự nhận."

"Vấn đề pháp lý là chữ số giờ," anh nói. "Sáu Giờ Sáng là từ mô tả, khó đăng ký riêng."

"Thì đừng đăng ký riêng. Nó là con của một họ đã đăng ký. Và tôi tin một điều: mười năm nữa, người ta sẽ không nhớ công ty đã đăng ký được cái gì. Người ta sẽ nhớ ở đâu có một cái đồng hồ chạy chậm mười một phút mà không ai được phép sửa."

Anh gõ bút chì xuống mép bản vẽ, nhìn những con số giờ đang nằm dài trên mặt giấy, và cô thấy rõ ràng anh đang chuyển đổi trong đầu — từ ngôn ngữ của cô sang ngôn ngữ của hội đồng, của bảng định vị, của giấy phép — như anh vẫn làm, như chính cái nghề của cô cũng dạy làm. Anh không phản đối ngay. Đó là dấu hiệu anh đã thấy con đường đi qua.

"Vậy câu ký ở dưới mỗi biển?" anh hỏi. "Không thể để trống. Trên biển phải có chữ."

Cô cầm bút đỏ, viết lên góc bản vẽ, góc vừa được vá lại bằng băng giấy:

"Phố còn giữ chỗ cho nhau."

Bốn chữ ấy đã thắng một cuộc đấu thầu. Giờ nó nằm trên bản vẽ của tòa nhà mười hai tầng, cạnh nóc nhà đang nghe gió.

Anh nhìn dòng chữ rất lâu. "Giờ mở bán của từng cửa hàng," anh nói cuối cùng, "phải đúng giờ tên của nó. Cửa hàng bốn giờ chiều mà mở lúc bảy giờ sáng là chết cả hệ thống."

"Vậy thì có một cửa hàng chỉ bán đúng một giờ mỗi ngày để khởi động," cô nói. "Báo chí sẽ viết về nó trước tiên, vì nó ngại. Người ta sẽ xếp hàng vì nó ngại. Anh không mua được thứ đó bằng ngân sách."

Lần này anh bật cười thật, ngửa đầu ra sau, tiếng cười không còn bị gió cắt. "Cô đang dạy khu vực marketing Singapore cách làm khan hiếm bằng đồng hồ treo tường."

"Tôi đang dạy họ cách giữ chỗ."

Họ ngồi làm việc trên nóc nhà thêm một tiếng. Cô viết mười hai dòng giờ lên mặt sau bản vẽ bằng bút đỏ, từng dòng có chỗ trống để sau này ghi tên đường. Anh ghi chú cạnh bằng bút chì: điều kiện mặt bằng, khoảng cách tới quán phin cũ, quy định về biển hiệu. Tay cô đen mực đỏ ở đầu ngón giữa. Tay anh bẩn chì ở mu bàn tay phải. Gió cứ thổi, bản vẽ cứ vùng, hòn đá và băng giấy giữ nó lại, hai người cứ vá.

Bốn giờ năm mươi bảy, cái điện thoại trong túi anh rung.

Cô thấy anh nhìn màn hình một giây — thời gian vừa đủ để cô nhận ra số hiển thị không phải số Việt Nam. Anh bước ra xa ba bước, về phía bồn nước, quay lưng lại gió, nghe máy.

Nóc nhà rất nhỏ, ba bước đã là xa. Nhưng cô vẫn nghe được vài từ bay trên gió, không trọn câu: "...vẫn chưa phê duyệt...", "...khu vực, sáu thị trường...", "...ngày ba mươi mốt...". Rồi gió đổi chiều, cuốn hết.

Anh cúp máy, đứng thêm một lúc quay lưng, rồi quay lại. Cô thấy mặt anh — không phải mặt người sắp nói dối, cũng không phải mặt người vừa thắng. Mặt của người đang xếp một tin vào đúng vị trí của nó.

Anh bước đến, ngồi xuống mép lan can, cách cô một khoảng đúng một cánh tay. "Việc của tôi," anh nói. "Tôi kể thẳng, theo điều chúng ta đã viết đêm ở viện: không giấu, cũng không quyết thay nhau."

Cô gật đầu. Trong lồng ngực, con số bắt đầu tự đếm trở lại. Một. Hai.

"Hợp đồng giữa tôi và công ty Singapore hết hạn ngày ba mươi mốt tháng Bảy," anh nói. "Tôi nộp đơn về Hà Nội từ tháng Tư. Đơn ấy đến giờ vẫn chưa được duyệt. Cuộc gọi vừa rồi — họ đề nghị một chức vụ lớn hơn: phụ trách cả sáu thị trường, gắn ở Singapore, ba năm. Họ cần câu trả lời trước ngày hợp đồng hết hạn."

"Nếu anh từ chối?"

"Thì hoặc họ giữ tôi ở đúng vị trí cũ thêm ba năm, hoặc tôi phải rời công ty. Còn về Hà Nội —" anh dừng một nhịp, "chưa có lá thư nào mời. Chỉ có mẹ tôi ở đây, và mười hai cửa hàng đang cọc cạch mở ra."

Cô ngồi nghe. Cô đã chuẩn bị cho khoảnh khắc này suốt năm năm, không rõ ràng, nhưng bằng cả một cách sống: giữ khoảng cách, không viết những điều chưa chắc, đếm trước khi bước. Cô tưởng khoảnh khắc này sẽ như một cánh cửa sập xuống. Nó không sập. Nó chỉ mở ra, và gió thổi qua.

"Khi nào anh quyết," cô hỏi, "ai là người đầu tiên biết?"

"Mẹ tôi. Rồi em. Theo thứ tự đó."

"Đừng nói với bà trước hôm sinh nhật," cô nói. "Bà vừa ra viện mười một ngày."

"Em vừa đếm."

"Tôi vừa đếm."

Hai người nhìn nhau, và lần này không ai né. Trên nóc một tòa nhà mười hai tầng, giữa bốn góc bản vè được kẹp bằng đá và vá bằng băng giấy, hai người đã thừa nhận với nhau một sự thật bé bằng hạt đậu: cô sợ, và cô đếm; anh biết, và anh đếm cô. Mẹ cô ở Thái Bình nói con bé nhà tôi ai cũng đứng xa mà chờ, thiếu có một bước tới. Mẹ anh nằm viện nói làm tốt cho con cũng là một thứ nợ. Hai người đang đứng trên nóc nhà mà hai bà mẹ đã trao cho nhau bằng điện thoại thập cẩm, và gió thì thổi như một người lớn không nói gì.

Lúc xuống, cô không đếm bậc thang.

Hai trăm mười hai bậc, cô bước qua chúng như bước qua một dòng nước, chân chạm đâu là biết đó, không cần thành tiếng trong đầu. Anh đi sau một bước, tay vịn cạnh tay cô, không chạm.

Ở tầng trệt, quán cô Sáu đang chiều muộn vắng. Cô Sáu ngồi sau quầy vuốt lại chồng báo cũ. Họ ghé vào. Anh hỏi xong chuyện phin, cô kể lại toàn bộ ý "Sáu Giờ Sáng", nói rõ là xin phép, không phải xin chữ ký: cái tên mượn cái giờ mà cô đã mở cửa suốt hai mươi hai năm.

Cô Sáu ngồi nghe, tay không ngừng vuốt mép tờ báo. Bà im rất lâu. Rồi bà nói:

"Tên gì cũng được, miễn hai điều. Một, cái đồng hồ của tôi treo trong cửa hàng của con, chạy như nó chạy bây giờ, không ai sửa. Hai—" bà ngẩng lên nhìn anh, rồi nhìn cô, "—cửa sáu giờ sáng thì phải bán cho người sáu giờ sáng. Đó là người đi chợ về, đi ca đêm về, cụ già tập thể dục về. Giá cho họ đừng tăng. Chỗ của họ, giữ thật, không phải giữ làm cảnh."

Hai điều ấy không có trong hợp đồng nào, và hai người gật đầu nhận cả hai không một giây do dự. Cô đề nghị viết vào phụ lục thi đua nội bộ; anh nói: "Tôi ghi vào tiêu chí mở cửa hàng. Ai vi phạm, chuỗi đó không mở."

Tối về, cô ngồi ở bàn, mở cuốn sổ mười lăm.

Cô viết dòng đầu: "Ngày ba mươi mốt tháng Bảy:"

Rồi cô dừng bút.

Bên dưới con số ấy có thể là ngày anh ký ba năm Singapore, hoặc ngày anh rời công ty, hoặc ngày gì đó chưa có tên. Cô cầm bút đỏ, đưa ngón cái lên nắp, rồi tháo ra, rồi gài lại, rồi tháo ra lần nữa — thói quen của người sắp viết điều chưa dám viết. Cuối cùng cô gài nắp bút, đóng sổ, đặt lên trên chồng tài liệu của cửa hàng.

Điện thoại sáng lên. Tin nhắn của anh, gửi hai mươi hai giờ mười một:

"Nóc nhà hôm nay, tôi nghe được cái tôi cần. Cảm ơn em đã bắt tôi im lặng. Một việc nữa: tối ba mươi mốt, sau khi mọi chuyện bên công ty tôi có số, tôi sẽ ở cây cầu. Nếu tối ấy em đến đòi tấm ảnh — em nhớ đòi, đòi to một tiếng — tôi trao lại em lá thư ba trang. Ba thứ đổi tay đúng như đã hẹn: ảnh, sổ, người đọc. Hẹn trước như thế, để tôi không được phép trốn."

Cô đọc tin nhắn ba lần.

Rồi cô mở lại cuốn sổ, viết liền dưới dòng "Ngày ba mươi mốt tháng Bảy" bốn chữ, không gạch, không sửa:

"Đến cầu. Đòi ảnh."

Lần đầu tiên trong đời, cô viết trước một điều cô chưa chắc mình đủ can đảm làm, và để nó nằm đó, trên giấy, như một lời hứa mà chính mình sẽ phải trả.