Chương 8: Cây cầu sơn đỏ

Chương 8: Cây cầu sơn đỏ

Chủ nhật, ba giờ chiều, phòng trọ tầng ba nhìn vào giếng trời. Trịnh Khả Vân kéo hộp các-tông từ gầm giường ra, hộp chứa mười lăm cuốn sổ, theo thứ tự năm, không phải theo thứ tự màu bìa, theo thứ tự tuổi.

Cuốn số mười nằm ở dưới cùng. Bìa cong vì độ ẩm, gáy đứt đúng đoạn giữa, nơi chỉ xoắn nhiều nhất. Năm năm trước cô viết nó trong mười một tháng, và trang mà cô cần hôm nay cô nhớ số: trang một trăm lẻ hai, một trăm lẻ ba, và một trang rách mép, trang một trăm lẻ bảy, trang cô định xé đi rồi không xé.

Trước khi đọc, cô sửa gáy. Việc ấy cô làm bằng băng keo giấy màu nâu, kéo nhỏ, và một tấm bìa cứng cắt sẵn từ vỏ hộp sữa. Đứt gáy thì nối lại bằng hai đường băng chéo, đè thêm một miếng lưng bằng bìa, vuốt cho phẳng bằng móng tay cái, vuốt ba lần, mỗi lần một chiều. Mẹ cô từng làm y hệt thế cho sách giáo khoa của cô hồi cô mười tuổi, và sau đó mười sáu năm, cô vẫn sửa mọi thứ thay vì bỏ: cuốn sổ, cái ghế, cái quạt, thói quen này. Cái gì đứt thì nối, cái gì cũ thì giữ. Cô chưa bao giờ dám tự hỏi câu hỏi ngược: thế cái gì thì buông.

Cuốn sổ mở ra tại trang một trăm lẻ hai. Ngày hai mươi tháng Sáu, năm năm trước. Chín giờ mười bốn phút sáng.

"Mẹ gọi. Lần thứ hai trong bốn năm. Mẹ nói mẹ sắp lấy chồng, người Thái Bình, làm nghề xây, nhà hai tầng có sân phơi. Mẹ nói: lần này mẹ chọn đúng. Mẹ hỏi con có khỏe không. Tôi nói có. Mẹ hỏi công việc thế nào. Tôi nói ổn. Mẹ bảo thế là tốt, mẹ yên tâm. Bốn phút mười bảy giây. Cúp máy xong tôi ngồi nhìn cái điện thoại, không khóc. Tôi chỉ tự hỏi một câu, hỏi mãi đến trưa: người ta có một cái đúng mới, thì cái đúng cũ người ta để lại đâu."

Trang một trăm lẻ ba. Tám giờ hai mươi phút tối.

"Cầu sơn đỏ. Anh ấy chờ sẵn. Tôi đi trễ hai mươi phút, không phải vì quên. Tôi đứng ở đầu ngõ, đứng mười lăm phút, tập nói một câu. Câu ấy không khó. Khó là tôi biết sau khi nói câu ấy, tôi với anh ấy sẽ thành một thứ mà tôi chưa từng thấy mẫu lành: tôi chỉ từng thấy mẫu vỡ."

Rồi trang mà cô định xé. Trang một trăm lẻ bảy, rách mép vì nhiều lần mở ra rồi gập lại. Một giờ mười bảy phút sáng hôm sau. Chữ viết chạy xiên, viết bằng tay trái, vì tay phải khi ấy còn dính son đỏ cầu.

Đó là trang cô định nói cho anh nghe hôm nay. Cô đọc lại một lần cho chắc, gập cuốn sổ lại đúng chỗ, kẹp cây bút đỏ vào làm dấu, và cho cả hai vào túi.

Năm giờ kém, cô ra khỏi nhà. Chiều Chủ nhật tháng Sáu, nắng đã dợt sang vàng, phố thoáng hơn mọi ngày trong tuần, và cô đi bộ hết quãng đường, không bắt xe, vì có những cuộc nói mà người ta cần đi tới bằng chân.

Anh đến trước. Đúng năm giờ hai mươi, từ đầu ngõ cô đã nhìn thấy bóng anh đứng giữa cầu, bước thứ mười lăm, tay vịn trái. Cuối tuần anh mặc khác ngày thường: quần kaki cuộn một vòng, áo cotton cổ tròn, túi vải đeo chéo. Cô nhìn cái áo ấy một giây và nhận ra một điều nhỏ mà cô cố tình không nhận suốt tuần: sáu năm nay cô quen nhìn anh bằng cổ sơ mi cài nút, hôm nay cổ áo mở, và người trong cổ áo mở ấy vẫn là người đàn ông đứng đầu thương hiệu, chỉ là đứng giữa một cây cầu sắt.

— Anh đến sớm. — Cô nói khi bước lên cầu.

— Mười lăm phút. — Anh nói. — Hôm ấy tôi đến sớm một tiếng. Vậy là tiến bộ.

Anh đưa cho cô một chai trà đóng sẵn, nhiệt độ phòng, và tự cầm một chai. Không ly, không đá. Chuyện hôm nay không cần ly.

Hai người đứng quay về phía con mương. Nước chiều chảy lờ đờ, hai người đàn ông ngồi câu ở hạ lưu, cách đó một khúc có bọn trẻ nhảy ùm từ thân cầu, tiếng hét vọng lên rồi bị nước nuốt. Cây me ở đầu ngõ sau lưng, mùi chua chát của lá me non theo gió ra đến tận cầu.

— Tôi đọc cái thông báo rồi. — Anh nói trước, vì anh biết cô nhìn tờ giấy dán trên thân cầu từ lúc bước lên. — Mùng sáu tháng Bảy, sơn lại, hai mươi ngày. Cây cầu này tôi đã thấy nó sơn lại hai lần. Lần thứ nhất tôi mười tuổi, sơn xanh. Mười năm sau sơn lại, sơn đỏ. Tôi còn nhớ ngày họ sơn xong, tay vịn còn dính, tôi với cậu Tí con nhà máy nước bò lên thử, dính cả hai cái quần, về hai nhà cùng bị mắng, hai bà còn gánh chuyện ấy đền cho nhau một chum dưa.

— Rồi sao đến lượt đỏ thì cậu kể được, chứ xanh thì không?

— Vì màu nào đè lên thì bên dưới vẫn còn màu cũ. — Anh nói, không quay sang cô, mắt vẫn ở mặt mương. — Sơn mới không xóa sơn cũ, chỉ đè lên. Người ta tưởng cầu đổi áo. Không. Cầu mặc thêm.

Cô mở chai trà, uống một ngụm, rồi đặt chai lên tay vịn, giữa hai người.

— Tôi nợ anh nửa câu trả lời. — Cô nói. — Trước khi trả, tôi đòi anh trước một món: năm năm trước, trên cầu này, anh chuẩn bị nói gì? Nói đầy đủ cho tôi nghe. Hồi ấy anh nói được một câu rưỡi, tôi cắt lời ở câu rưỡi. Nửa câu còn lại, tôi chưa từng nghe.

Anh im một lúc. Im của người mở ngăn kéo trong đầu mình. Rồi anh nói, chậm, bằng thứ giọng mà cô đoán là giọng anh dùng cho những lời đã soạn sẵn:

— Tôi viết ra giấy. Ba câu. Viết ở nhà, thứ Sáu, ngồi viết hai tiếng, có một câu viết lại bốn lần. Thứ Bảy tối tôi mang giấy theo, đến cầu lúc năm giờ, xếp giấy bỏ vào túi sau, vì nếu cầm trên tay thì trông như phát biểu. Cô đến lúc sáu giờ hai mươi. Tôi để cô đứng yên đúng ba mươi giây, rồi tôi nói câu một: "Tôi sắp ký hợp đồng Singapore, họ cho tôi ba ngày trả lời, mà tôi muốn nói với cô trước khi ký." Câu hai: "Năm năm nữa tôi về, nếu lúc đó cô vẫn ở đây, tôi vẫn nhận ra cô từ đầu ngõ." Câu hai vừa dứt thì cô nói "đừng". Câu ba tôi chưa kịp nói. Câu ba là câu viết lại bốn lần.

— Câu ba nói gì?

— Câu ba là chuyện của nửa câu trả lời kia. — Anh nói. — Cô trả nợ trước đi. Sau đó tôi trả.

Cô nhìn mặt mương. Nước chảy chậm, đục, hiền. Bọn trẻ nhảy thêm một ùm. Cô bắt đầu, và cô bắt đầu từ chỗ mà cô chưa từng bắt đầu với bất kỳ ai, kể cả với chính cuốn sổ, vì với cuốn sổ cô chỉ viết, còn nói thì đây là lần đầu:

— Sáng hôm ấy, chín giờ mười bốn, mẹ tôi gọi. — Cô nói. — Mười một năm sau ngày bà đi, bà gọi về lần thứ hai. Bà báo tin bà sắp lấy chồng. Người Thái Bình, nhà hai tầng, có sân phơi. Bà nói: lần này mẹ chọn đúng. — Cô ngừng một nhịp. — Anh nghe kỹ câu ấy không. Lần này chọn đúng. Tôi đứng cầm điện thoại bốn phút, gật đầu bốn lần vào khoảng không, và tôi hiểu một điều lúc đó chưa gọi được tên: mười một năm trước, khi mẹ bỏ đi, mẹ cũng từng nghĩ bà chọn đúng. Chọn đúng lần một, chọn đúng lần hai. Vậy thì chữ đúng ấy, hóa ra người ta vẫn phải chọn lại. Mà cái gì đã từng đúng rồi còn bị bỏ, thì cái gì đang đúng, tôi không dám tin.

— Rồi tối đó, anh hỏi tôi trên cầu này. — Cô tiếp, giọng đều, đều bằng cách ép cho đều. — Anh nói Singapore, anh nói năm năm, và câu hai của anh có chữ "về". Tôi nghe câu hai, và trong tai tôi không còn tiếng anh nữa, tôi nghe tiếng nhà mình mười sáu năm trước. Bố mẹ tôi cũng từng "về một nhà" với nhau. Cũng từ một con phố cũ, cũng từng đứng trên cầu này, tay nắm tay vịn, chưa có con, chưa có cái bếp, chưa có cái bát để vỡ. Rồi tôi mười hai tuổi, ngồi gốc me, nghe tiếng bát đâu, tiếng cửa đâu, và mẹ xách vali đi, bố ngồi nguyên một ngày không nói. Nên tối hôm ấy, khi anh nói đến chữ "về", tôi không thấy chữ của anh nữa. Tôi thấy cái bếp nhà tôi. Tôi sợ cái bếp ấy lặp lại, mà lặp lại thì phải có hai người bắt đầu, mà một trong hai người đang đứng trước mặt tôi là người duy nhất của tuổi thơ mà chưa từng vỡ. Anh là cái duy nhất nguyên vẹn tôi còn giữ. Tôi không dám đem anh ra đặt cược. Nên tôi nói "đừng". Nói xong tôi về, tay dính son đỏ cầu, hai ngày sau mới hết. Tôi giấu tay sau lưng hai ngày, tôi tưởng không ai thấy.

— Tôi thấy. — Anh nói.

Cô quay sang. Lần đầu tiên trong buổi.

— Hai ngày, — anh nói, mắt vẫn thẳng, — tay cô luôn để sau lưng, đưa đồ thì dùng tay trái, bắt cái gì cũng khép ngón. Ngày thứ hai, ở tiệm ảnh đầu phố, cô đưa tiền, tôi nhìn thấy lòng bàn tay cô có một vệt son đỏ bầm. Tôi về hỏi mẹ tôi son cầu bong kiểu gì, mẹ tôi bảo cầu ấy hai năm chưa sơn lại, sơn cũ, dính thì khó ra. Tôi không hỏi cô tại sao giấu. Tôi nghĩ tôi hiểu. Tôi chỉ không hiểu cái tôi hiểu có đúng không, và tôi đã hỏi sai người, hỏi chính tôi, hỏi suốt năm năm.

Cô thở ra một hơi dài hơn dự định. Và cô làm cái việc mà cô đã mang theo cả buổi chiều: mở túi, lấy cuốn sổ số mười, gập mở đúng trang kẹp bút đỏ, đưa cho anh.

— Nửa câu trả lời. — Cô nói. — Viết xong lúc một giờ mười bảy phút sáng hôm sau, viết bằng tay trái, vì tay phải còn dính son của anh. Viết để giữ, không viết để gửi. Năm năm nó nằm trong ngăn kéo. Hôm nay nó lên cầu.

Anh nhận cuốn sổ bằng hai tay, động tác của người nhận một vật không định trả lại ngay. Anh đọc. Cô đứng cạnh, quay đi nhìn mặt mương, nghe tiếng mình đập dồn trong lồng, nghe tiếng lật trang hai lần, vì anh đọc trang ấy hai lần.

Trang ấy viết thế này, cô nhớ từng chữ, vì năm năm cô có mở ra đọc lại thì cũng chỉ đọc đúng trang ấy:

"Em viết rồi xóa ba lần, lần này viết để giữ, không viết để gửi. Anh ơi, hôm nay em không nói được. Không phải em không muốn. Sáng nay mẹ em gọi, mẹ báo tin mẹ lấy chồng, mẹ nói mẹ chọn đúng, và em ngồi nghĩ trưa nay rằng cái chữ đúng ấy người ta chọn đi chọn lại, cái gì đúng hôm nay vẫn có thể bị bỏ ngày mai. Mẹ từng đứng trên cầu này với bố em. Bố từng nói với mẹ những lời như lời anh nói với em. Em không nghi anh. Em nghi cái chữ 'về' ấy. Nó từng về rồi, rồi nó đi. Em không dám đem anh ra đặt cược, anh là thứ duy nhất của tuổi thơ em mà chưa từng vỡ, mất anh là mất cả con ngõ. 'Đừng' của em không phải là 'không bao giờ'. Nó là: đừng hôm nay, đừng bằng câu hỏi ấy, đừng bắt em trả lời khi em vừa xem người khác trả lời câu hỏi ấy thất bại xong. Nửa còn lại của câu trả lời em giữ. Khi nào em đủ mạnh để không sợ mất anh, em sẽ nói. Em không hẹn ngày. Nhưng em hẹn: sẽ có ngày."

Anh gập cuốn sổ lại, chậm. Cây bút đỏ kẹp trong đó anh rút ra, cầm lên tay một cách tự nhiên, như cầm một vật quen, rồi anh đặt bút lên trang, chèm thế, kẹp lại vào đúng chỗ cũ, gập sổ, giấu vào túi vải của anh, bên trong, chỗ sâu nhất.

— Tôi giữ hộ cô. — Anh nói. — Đến khi nào cô đòi.

— Không đòi đâu. — Cô nói. — Nó là của anh rồi. Tôi đòi lại tấm ảnh, còn cuốn sổ này tôi cho. Cho thì không đòi.

— Vậy tôi đổi. — Anh nói. — Tôi giữ cả hai, tấm ảnh lẫn trang này, giữ song song. Ngày nào cô đòi lại tấm ảnh, tôi đưa cô trang này, xong tôi đưa cô thêm một thứ thứ ba. Thứ thứ ba nằm trong ngăn kéo nhà tôi từ năm năm, ba trang, viết ở Singapore tháng đầu, chưa từng dán tem.

Cô quay hẳn lại. Bọn trẻ dưới mương vừa nhảy một tiếng ùm to, nước bắn lên long lanh ở cột cầu.

— Thư?

— Thư. — Anh nói. — Viết sau cái đêm tôi đi bộ vòng hết cái đê, chín cây số, về nhà một giờ, ngồi viết đến bốn giờ sáng. Trong thư có câu thứ ba. Câu viết lại bốn lần hôm ấy, và viết trong thư vẫn viết lại thêm hai lần. Câu đó tôi chưa từng nói với ai, kể cả với giấy công văn tôi viết vù vù cho công ty người ta. Đưa thư ra tận tay ai là việc của một lần trong đời, tôi để dành. Ngày cô đòi ảnh, tôi giao thư. Ba món đổi tay: cô lấy ảnh, cô lấy sổ, tôi lấy người đọc.

— Anh tính cả đổi chác?

— Tôi tính mọi thứ. — Anh nói. — Trừ một thứ.

— Thứ không dám tính. — Cô nói. — Câu ấy anh nói rồi, ở hành lang tối.

— Câu ấy tôi nói rồi, — anh nói, — nhưng từ hôm đó đến nay, cái thứ không dám tính ấy, nó có tiến triển. Nên tôi nói lại được một nửa: tôi vẫn không dám tính nó, nhưng tôi dám hẹn nó.

Nắng hạ xuống mặt mương, chuyển sang đỏ nhẹ, đúng loại đỏ của lớp sơn cũ trên tay vịn. Hai người đứng im một lúc, cái im của hai người trả xong nợ cũ và chưa kịp mở nợ mới. Anh bóc một mảng sơn bong trên tay vịn, mảng to bằng móng tay cái, lớp đỏ trên, lớp đỏ cũ hơn dưới, rồi đưa mảng sơn ấy cho cô như đưa một thứ đồ vật.

— Năm năm trước cô mang son cầu về trong lòng bàn tay. — Anh nói. — Hôm nay mang về trong túi. Coi như cầu trả lộc. Mùng sáu nó được sơn lại, lớp này thành lớp lót. Còn người thì không sơn lại được, chỉ nối được. Như gáy cuốn sổ của cô, tôi nhìn thấy mối băng rồi, tay cô nối khéo.

Cô cầm mảng sơn, bỏ vào túi áo, cái túi mà tối nay sẽ không giặt. Rồi cô hỏi câu mà cô đã mang theo từ đêm thứ Tư, câu nằm cạnh nửa câu trả lời trong đầu cô suốt tuần qua:

— Hôm nay nói xong, còn một việc nhỏ. Anh ở Hà Nội ngày hai mươi tháng Bảy không?

Anh quay lại nhìn cô, một giây, cái nhìn đoán chữ, nghề của anh.

— Ở. Lịch khu vực tháng Bảy tôi xin về Hà Nội cả tuần, làm việc trên này, có đợt đi kiểm tra mặt bằng cho mấy cửa hàng mới. — Rồi anh hỏi thẳng, vì anh là người hỏi thẳng: — Có chuyện gì ngày hai mươi?

— Chưa. — Cô nói. — Chắc chưa. Hỏi trước, để lỡ có thì khỏi hỏi lúc ấy.

Anh nhìn cô thêm một giây. Người làm nghề chữ giỏi biết câu "chắc chưa" là loại câu nào. Nhưng anh không đào, anh chỉ gật đầu, và nói một câu cho câu hỏi của cô có chỗ nằm:

— Ngày hai mươi tôi ở Hà Nội. Cả ngày. Sáng tôi có việc ở mặt bằng, từ trưa về sau tôi rảnh. Nếu đến lúc ấy mà "chắc" thành "có", cô nhắn một chữ thôi, tôi đến.

Trời sập tối dần. Hai người đi bộ qua cầu, về phía ngõ. Chòi bún riêu của bà Phượng đang dọn cuối, bà quét lá me, quét chậm theo kiểu người cố giữ việc lại cho cuối tuần bớt sớm, một mình, quét được nửa chòi. Khả Vân vào phụ không cần hỏi: xếp ba cái ghế đẩu chồng lên nhau, xôp cái chum nước, buộc miệng chum bằng dây cao su, cái tay nghề của con gái đầu ngõ trở lại đúng như chưa từng vắng mười sáu năm. Bà Phượng nhìn cô làm, không cản, chỉ nói với anh, giọng bà nhỏ mà bình:

— Nó làm thì để nó làm, con đừng giành. Tay con thì để dành giữ việc to. Việc to của mẹ thì mẹ tự liệu được.

Rồi bà gọi cô lại, dúi vào tay cô một bó rau thơm vừa nhặt, buộc bằng lá chuối:

— Về ngâm nước, tối nấu canh cua với cua bọc tay đấy, nhớ cho hành phi sau cùng. Mùa cua bây giờ gầy, mua ba con là vừa, đừng tham.

Con trai bà đứng cạnh chòi, nhìn cảnh mẹ dúi bó rau cho con gái đầu ngõ, và không nói gì, nhưng cái im của anh khi đi cùng cô ra đầu đê thuộc loại im mà cô đã học được cách đọc: im của người đang thấy một thứ mình muốn giữ, và chưa biết tên gọi việc giữ ấy là gì.

Anh đi bộ cùng cô đến trạm xe buýt trên đường đê. Xe đến, đèn pha quét qua mặt anh một vệt. Trước khi lên xe, cô đứng ở bậc cửa, quay lại, và nói câu cuối buổi:

— Hôm nay tôi trả xong nửa tôi nợ. Phần nợ bây giờ sang anh: câu thứ ba. Anh giữ nó trong ngăn kéo đi, đừng mở sớm. Món nợ để lâu thì nặng lãi, tôi thích nặng lãi.

— Cô nên biết, — anh nói, đứng dưới đèn trạm, — lãi của món này tôi tính theo năm rồi. Năm năm một kỳ. Hôm nay vừa tất toán kỳ một. Nếu cô định cho nó sinh thêm kỳ hai, thì cứ chậm rãi, tôi chưa từng đòi lãi trước kỳ hạn.

Cô lên xe. Cửa xe khép. Qua cửa kính, cô nhìn anh đứng nguyên ở đó đến khi xe rẽ, không vẫy, chỉ đứng, như người để chắc cái mình vừa nghe không bị gió cuốn mất.

Mười một giờ mười phút đêm. Phòng trọ tầng ba. Bó rau thơm ngâm trong xô, cua để tủ lạnh, định mai chiều mua thêm hai con. Cuốn sổ số mười giờ nằm trong túi vải của một người đàn ông ở đầu kia thành phố, cây bút đỏ kẹp ở trang một trăm lẻ bảy. Mảng sơn bong nằm trên bàn, cạnh điện thoại. Cô vừa trải xong chiếu nằm đọc tài liệu cho tuần mới, thì điện thoại rung.

Không phải tin nhắn. Là cuộc gọi. Tên trên màn hình là tên cô đã nhiều lần nhìn trong danh bạ, nhưng chưa từng rung kiểu này: Phạm Gia Bảo.

Cô bắt. Đầu bên kia có tiếng gió, tiếng cửa xe, và giọng anh, giọng không còn là giọng người đứng đầu thương hiệu nữa, gấp, thấp, nhanh:

— Cô Vân. Nghe tôi nói nhanh. Bà tôi sốt ba mươi chín độ hai, tôi tìm bà ở chòi lúc mười giờ tối, bà nằm trên tấm phản sau chòi, đắp áo mưa. Bà tỉnh mê. Tôi đưa bà đi. Đang trên xe, chạy đến cổng Viện Tim mạch rồi, khoa cấp cứu.

Cô đứng phắt dậy, tay vơ áo khoác.

— Viện Tim mạch? — Cô hỏi. — Sao không phải Bạch Mai? Nhà gần Bạch Mai hơn mà.

— Bà bảo chở bà đến Viện Tim. — Giọng anh im nửa giây. — Bà nói nơi ấy có sẵn hồ sơ của bà. Vân... bà có hồ sơ ở Viện Tim mạch từ bao giờ?

Câu hỏi ấy treo giữa hai đầu điện thoại, và cô nhận ra, ngay giữa lúc đang xỏ giày, rằng có một cái túi giấy màu nâu, một tờ giấy hẹn ngày hai mươi tháng Bảy, và một câu bà dặn "con đừng cho nó biết", tất cả đang vỡ đúng vào đêm nay, vỡ từ tay chính cô không giữ nổi hẹn.

— Cô đến được không? — Anh hỏi. — Bà mê mà cứ hỏi cô. Hỏi cô ăn cơm chưa, hỏi ai đưa cô đi xe gì mà về muộn. Tôi không biết... tôi không biết ai khác.

— Tôi đến. — Cô nói, đã mở cửa phòng. — Mười lăm phút. Anh đứng ở khoa cấp cứu, canh bà, đừng đi đâu. Còn câu hỏi vừa rồi của anh, anh giữ lại cho tôi, để tôi trả mặt đối mặt. Đêm nay anh sẽ có câu trả lời, mà nó không phải câu tôi định nói.

Cô cúp máy, vớt túi xô, và quay lại bàn một lần nữa, không phải lấy tiền, không lấy giấy tờ: cô nhét cuốn sổ mười lăm vào túi, cuốn sổ có dòng viết tối qua, dòng về nửa câu trả lời. Không rõ vì sao. Chỉ thấy đêm nay, giữa khoa cấp cứu đang chờ, nên có một thứ của mình nằm cạnh mình, thứ đã từng học cách nối cái gì đứt mà không bỏ.