Chương 7: Bữa cơm công ty

Chương 7: Bữa cơm công ty

Cái đồng hồ treo tường ở phòng họp tầng tám chạy đúng giờ, đúng đến từng giây. Trịnh Khả Vân nhìn nó đúng một cái, rồi kể cho ba người lạ về một cái đồng hồ khác, cái chạy chậm mười một phút, hai mươi hai năm, không ai sửa.

Cô kể về quán phin của cô Sáu. Mở quán năm hai nghìn không. Tuần đầu treo cái đồng hồ lên trên quầy phin, và từ tháng đầu tiên nó đã chạy chậm mười một phút. Cô Sáu không sửa. Người quen không nhắc. Ai đến trễ mười một phút thì coi như đến đúng giờ. Hai mươi hai năm, cái phố ấy tự giữ giờ của nó bằng một cái đồng hồ hỏng, và chưa sập bao giờ.

— Chúng tôi không đến để sửa cái đồng hồ ấy, — cô nói. — Chúng tôi đến để học cách đọc nó. Mười hai cửa hàng mới của Cà Phê Sao sẽ treo đồng hồ chạy đúng. Nhưng giờ đóng cửa của chúng tôi sẽ không đè lên giờ mở cửa của cô Sáu. Hai cái giờ ấy sống trên cùng một con phố.

Rồi cô kể về hai cái ghế. Ghế sáng thuộc về quán phin. Ghế chiều thuộc về người làm việc quanh phố cũ, cần một chỗ mạng nhanh, ổ cắm điện, bàn phẳng, trà không ngọt quá. Cùng một con phố, hai loại người, hai mươi bốn giờ chia đôi cho nhau.

Người đàn bà giữa hội đồng không mở laptop. Bà mở tập giấy. Cô nói đến đâu, tay bà đánh dấu đến đó. Và khi cô nói câu cuối, câu cô đã viết lên bảng trắng lúc một giờ sáng, câu bốn người đã lấy làm cột sống cho sáu mươi mốt trang, bà gạch một nét dưới một dòng chữ, nét gạch không biết của ai, vì ba người của Nắng Mới đều cúi nhìn tám bản in trước mặt mình.

Ba phút. Cái đồng hồ trên tường nói cô trả lại đúng đủ, đến giây.

Phần hỏi của hội đồng đến từ người đàn ông planning, người ngồi bên trái, khoảng bốn mươi tuổi, giọng đều như đọc bảng:

— Câu hỏi cũ: tăng trưởng đến từ đâu? Tôi nghe phần định vị rồi, đẹp. Nhưng tôi ký bằng con số.

— Con số đây, trang mười hai. — Khả Vân lật bản in, đặt ngửa về phía ba người, không đẩy lên, chỉ đặt, để người đọc tự quyết định có với tay hay không. — Khảo sát của chính chúng tôi, tháng Tư, bốn trăm lẻ tám phiếu, khu quanh phố Huế và ba phố nối. Bốn mươi bảy phần trăm người trả lời nói họ cần một chỗ ngồi làm việc buổi chiều trong bán kính đi bộ từ nhà hoặc cơ quan. Cỡ chữ, ngày khảo sát, cách chọn mẫu, ghi hết ở cuối trang. Con số nhỏ thì nhỏ thật, nhưng nó có nhà.

Người đàn ông planning cầm bản in lên, đọc đúng trang mười hai, đọc cả phần chữ nhỏ dưới chân trang, rồi gật đầu một cái, cái gật của người đã xong việc với trang giấy ấy.

Câu hỏi thứ hai không đến từ ông. Nó đến từ chính người đàn bà giữa, và nó đến thẳng, không vòng:

— Còn công văn của ông Phạm Gia Bảo. Tôi phải hỏi, hỏi cho đúng thủ tục, và tôi hỏi một lần duy nhất. Quan hệ cá nhân giữa cô và người của thương hiệu có chạm vào sáu mươi mươi trang này không?

Câu hỏi nằm giữa bàn như một con dao đặt phẳng, cán quay về phía cô. Phòng họp tầng tám im. Khôi nhìn xuống bản in của mình. My ngồi thẳng lên. Tùng không nhúc nhích. Và Khả Vân hiểu, trong hai giây ấy, rằng mọi câu trả lời vòng vo đều giết phần trình bày nhanh hơn mọi câu trả lời thô.

— Thưa bà, tôi xin trả lời bằng việc, không bằng lời giải thích. — Cô nói. — Người ấy và tôi cùng lớn lên trong một con ngõ. Năm năm không gặp. Gặp lại ở vòng đầu, và ở vòng đầu, người ấy đã trả lại bản của tôi với mười hai ý kiến. Mười hai ý kiến, không ý kiến nào nể tình, vì mười hai ý kiến ấy mà phần trình bày hôm nay đứng được lên. Nếu quan hệ cá nhân có chạm, thì nó chạm theo kiểu ấy, và hội đồng cứ việc chấm đấy là trừ điểm. Còn nếu hội đồng vẫn thấy vòng này không sạch, tôi có một đề nghị: giữ dự án, giữ đội, rút tên tôi. Người khác đứng tên trình lại phần nội dung, từ trang một đến trang sáu mươi mốt. Nhưng xin đừng rút cái đồng hồ chậm mười một phút. Nó không quen biết tôi, nó chỉ chạy chậm hai mươi hai năm.

Người đàn bà nhìn cô lâu hơn một giây. Rồi bà quay sang My, vì My đã đứng dậy từ lúc cô vừa dứt câu, đứng mà chưa được hỏi, tay nắm mép bàn:

— Bà cho tôi nói ba câu. — My nói. — Cơn mưa phố Huế, tuần trước, tôi có mặt, từ đầu đến cuối. Hai người ấy không tình tự. Hai người cứu biển hiệu: chia dây, kéo vải, thò tay vào khe, gật đầu với nhau hai mươi lần, không nói một lời thừa. Kiểu làm việc ấy giờ hiếm, ai trông thấy cũng phải nhìn. Câu thứ ba là câu mẹ tôi nói, tôi mượn của mẹ: nhà nào nuôi được kiểu chồng vợ ấy thì nhà ấy không lo đói.

Phòng họp có một tiếng cười rất nhỏ, từ người đàn ông planning, cái cười bật ra trước khi kịp họp lại. Người đàn bà giữa không cười, nhưng bà viết. Bà viết ba dòng gì đó lên giấy, rồi ngẩng lên, và câu của bà được nói bằng thứ giọng đóng hồ sơ:

— Câu hỏi của tôi là thủ tục. Câu trả lời của cô là phần trình bày. Hai thứ khác nhau, và tôi đủ nghề để không lẫn. Hôm nay ba công ty không mang theo một người tình, ba công ty mang theo hai cái ghế và một cái đồng hồ. Đó là lý do tôi vẫn ngồi đây nghe. Hết phần hỏi. Kết quả bằng văn bản, trong bốn mươi tám giờ, gửi cả hai bên. Cảm ơn.

Ra khỏi phòng, Diễm My đi bộ nhanh để kịp xoay người nhìn cô mà không bị ai trong phòng họp thấy, và thì thầm bằng cái thì thầm của người vừa qua một ngày lớn:

— Chị Vân. Chị vớt vát em ba câu với "mẹ tôi bảo" đấy. Mẹ em đâu có nói câu chồng vợ.

— Vậy hôm qua chị phải nói em biết. — Khả Vân nói. — Câu mượn thì phải mượn của người có thật.

— Mẹ em có thật mà. — My nghiêng đầu. — Mẹ em chỉ chưa kịp nói. Con gái nói thay, ngày mai mẹ xác nhận.

Hành lang tầng tám sáng đèn trắng. Sen Vàng trình trước, đã ra khỏi phòng từ trước khi Nắng Mới vào, và trên hành lang, đội ấy vẫn còn đó, đang xếp tài liệu cạnh cửa sổ. Trưởng nhóm bên ấy, người từng cầm chung với Khôi một bàn nhậu, hôm nay gật đầu với Khôi đúng một cái, cái gật của người biết mình vừa thua ở một chỗ không nhìn thấy được. Chỉ My biết chỗ ấy là đâu. Tối hôm đó, cô bạn bên Sen Vàng của My nhắn: slide cuối, cái slide đen trắng đề "vòng chấm có còn sạch", sáng thứ Hai bị chính trưởng nhóm gỡ ra, gỡ trước khi trình hai mươi phút, vì bản công văn đã nằm trong tập giấy của cả ba giám khảo từ thứ Sáu. Thay vào đó là một slide tiền: chi phí thấp hơn mười lăm phần trăm. Cái slide ấy cũng không cứu được ai.

Chủ nhật đêm ấy bốn người ngủ như người chết. Thứ Ba, công ty làm việc khác, ai cũng giả vờ không đợi, và giả vờ đến mức Khôi đi ngang phòng họp ba lần trong một buổi sáng để "kiểm tra cái ghế gãy". Thứ Tư, mười sáu giờ năm phút, email đến.

Người gửi: bộ phận planning khu vực. Người ký: một chữ ngắn, Trâm. Ba câu. Câu đầu cảm ơn hai bên. Câu hai: Nắng Mới được chọn thực hiện mười hai cửa hàng mới và phần định vị lại thương hiệu. Câu ba là câu mà về sau Tùng dán lên tường văn phòng, đóng khung gỗ, xin phép khách hàng trước khi dán:

"Chúng tôi không mua một cái đồng hồ mới. Chúng tôi mua cách các cô đọc cái đồng hồ cũ."

Tùng đọc to email một lần, để cả văn phòng nghe, rồi đọc lại câu cuối lần nữa, chậm, như uống. Sau đó anh làm hai việc liền nhau, không nghỉ giữa chừng.

Việc một: anh gọi toàn công ty ra sảnh, hai mươi ba người, từ chị kế toán đến anh Cường đang đi công tác về tận sáng nay. Anh nói bốn câu: trúng thầu, công của cả đội Chủ nhật, sáu giờ tối nay cơm công ty ở quán cô Loan cách văn phòng bảy phút đi bộ, ai đi xe máy thì đi chậm cho an toàn, hôm nay chưa cần ai nhanh.

Việc hai: anh quay sang Khả Vân, đưa một tờ giấy trắng và chỉ vào chỗ trống bên tường, chỗ vẫn dán lịch họp:

— Trước sáu giờ, viết cho tôi một đoạn thông báo, dán đây. Tin thắng không được đến với người của tôi qua đồn. Đồn thì nhanh hơn email, mà đồn không có chữ của cô.

Việc tay ấy cô làm ngay tại quầy lễ tân, đứng, vì không kịp ngồi. Bản thứ nhất có chữ "vinh danh". Cô gạch bằng bút đỏ. Có chữ "niềm tự hào". Gạch. Có cụm "gặt hái thành công". Gạch hai lần, một lần vì sến, một lần vì tức giận chữ ấy. Bản cuối còn lại như sau, và cô dán lên tường bằng băng dính hai đầu, vuốt phẳng:

"Tin cho cả công ty: Nắng Mới được chọn làm mười hai cửa hàng mới và phần định vị lại thương hiệu cho Cà Phê Sao. Vòng chấm sạch, vì có một người đã tự rời ghế chấm để nó sạch, người ấy không ngồi ở công ty mình. Công của đội Chủ nhật: sáu mươi mốt trang, tám bản in, ba mươi hai cốc cà phê, một máy in được cứu sống. Chiều nay sáu giờ, cơm công ty ở quán cô Loan. Người nào từng định làm slide ba mươi phần trăm thì mời đặt trước cho anh Tùng một miếng sườn to gấp rưỡi."

Chị kế toán đọc xong hỏi nhỏ ai là người định làm slide ba mươi phần trăm. Cả sảnh quay nhìn Khôi. Khôi ho một tiếng, nhận, và đó là việc mở màn cho cái bữa cơm công ty.

Quán cô Loan là quán cơm tấm có mái tôn, mở đến khuya, ba bàn dài ghép lại thành một, chỗ quen của công ty mỗi dịp có việc lớn. Cô Loan biết trước, xếp hai mươi ba tô cơm như xếp domino. Sườn bì chả, canh khổ qua nấu với tôm khô, trà đá đầy ắp. Không ai nói chuyện nghề trong mười lăm phút đầu, vì mười lăm phút đầu dành cho việc ăn, và ăn ở quán cơm tấm sau một ngày thắng thầu là một việc của cả cơ thể, không riêng miệng.

Ly trà thứ hai thì chuyện bắt đầu, như mọi bữa cơm công ty, từ chỗ không ai định nói.

— Nói thật chứ, chị Vân. — Anh Quang bên media đặt ly xuống, người thẳng ruột ngựa của công ty, trái tim thẳng thì đường đi của câu hỏi cũng thẳng. — Công văn ấy. Đêm Chủ nhật em đọc đến ba lần. Quen biết từ thời thơ ấu, chị và giám đốc bên khách hàng. Cả công ty đang tò mò mà không dám hỏi, em mặt dày hỏi giùm: hai người... có gì không?

Bàn dài im lại một nhịp. Cái im của hai mươi ba người cùng nâng tô lên để không phải nhìn ai. My đặt đũa xuống. Khôi ngừng nhai. Tùng rót trà, chậm, để cho người được hỏi có đủ thời gian nghĩ, cái rộng rãi mà cô học được ở anh trong sáu năm, qua đúng những lúc thế này.

Khả Vân nuốt xong miếng cơm trong miệng, rồi đặt đũa song song trên tô, thẳng, như cô vẫn xếp mọi thứ.

— Có. — Cô nói. — Có một câu chuyện. Nó dài hơn một công văn, và nó chưa đến lúc kể. Đến lúc, tôi sẽ kể ở đây, trước cả công ty, trước khi nó kịp xuống mạng. Hôm nay tôi chỉ nói một điều: cái vòng chấm vừa rồi sạch, vì một người trả giá để nó sạch, trả bằng ghế của chính mình, ghế mà lẽ ra người ấy ngồi là lợi nhất. Người ấy không có ở đây. Nên tối nay, người ở đây ăn cơm cho tử tế, để xứng với cái giá người ta đã trả giùm mình. Mời anh Quang ăn tiếp, sườn anh chọn miếng gày đấy, đổi với tôi đi.

Cả bàn bật cười, cái cười xả đúng chỗ, và anh Quang đổi sườn cho cô thật. Nhưng My không cười. My cầm ly trà, đứng dậy ở đầu bàn, và nói to cho ba bàn đều nghe, không cần ai cho phép:

— Em bổ sung một câu, câu này em nợ từ Chủ nhật. Cái cơn mưa phố Huế ấy em có mặt. Nếu sáng hôm qua hội đồng hỏi em, em đã nói, may mà họ không hỏi, vì câu em định nói là câu này: người ta đã cùng nhau cứu biển hiệu, còn mình thì đứng trong bếp nấu bếp nướng. Ai còn tò mò thì đi đứng dưới mưa một lần đi, rồi biết hai người làm việc với nhau là cái dạng gì. Em nói xong. Ai ăn uống.

Tùng đợi tiếng cười thứ hai dứt hẳn mới đứng dậy. Anh không cầm ly, anh cầm chai trà, và anh rót trà cho cả bàn từ đầu tới cuối như một nghi lễ, đến đâu im đến đó.

— Hai điều, rồi mình ăn. — Anh nói. — Điều một, kể cho anh Cường nghe chuyện cái máy in, vì người cứu máy là chị Vân, mà người quen cái máy nhất phải là anh Cường, chị Vân cứu nó mà không cần gọi anh, đó là chuyện công ty mình hôm nay nên tự hào nhất, thắng thầu thì nhiều nơi thắng được, chỗ quen thuộc của mình thì không nơi nào có. Điều hai, từ ngày mai: Vân giữ mảng nội dung, Khôi giữ account, mọi tài liệu giao khách hàng trước khi ra khỏi công ty đều qua tay tôi một lượt. Không phải vì nghi. Vì để người ta không còn chỗ nào mà nghi. Còn chuyện riêng tư: ai có thì giữ cho kín, khi nào công khai thì công khai đàng hoàng. Công ty không xử chuyện yêu đương, công ty chỉ xử chuyện làm ăn. Cơm canh.

Khôi nâng ly cuối cùng, và người bán hàng giỏi nhất công ty đứng lên với cái đứng của người đi sửa chữa:

— Tôi định làm một cái slide ba mươi phần trăm. May mà có người cãi tôi, cãi trước cả khi tôi kịp đẹp trai với slide ấy. Cái slide ấy mà bay đến Singapore thì hôm nay mình đang họp xem thua vì đâu. Nên tôi cảm ơn cô Vân, và tôi uống trước để tôn trọng cái cãi. Lần sau tôi vẫn cãi lại, nhưng cãi xong tôi nghĩ.

Cả bàn uống. Cô Loan ra thêm một khay sườn không lấy tiền, bảo quán nó mừng cho tụi trẻ, và bữa cơm công ty của Nắng Mới trôi qua phần còn lại bằng chuyện vụn: chị kế toán kể chuyện thang máy, anh Cường kể chuyện công tác, My chụp một tấm hình ba bàn cho lưu niệm, người ta chỉ vào cái máy in trong câu chuyện và cười lần thứ ba.

Đúng hai mươi giờ mười một phút, điện thoại trong túi cô rung một cái, ngắn.

"Tôi nghe tin. Chúc cô và đội cô. Chữ 'cùng' lần này không lười nữa."

Không chữ ký, không dấu chấm than, đúng kiểu người viết công văn lúc chín giờ tối Chủ nhật: lời chúc được soạn như một thông báo. Cô cầm điện thoại, nhìn dòng chữ, và không trả lời ngay. Cô để dòng chữ ấy nằm trong điện thoại qua bữa cơm, qua tạm biệt, qua tiếng chúc đi về của hai mươi hai người, đến tận khi cô đi bộ một mình trên con phố sắp tắt đèn, thì mới gõ lại bốn câu:

"Cảm ơn anh. Ghế chấm của anh giờ trống. Mười hai cửa hàng vẫn cần người hiểu brand book nhất hiểu nó. Một buổi nào đó, tôi muốn nghe anh nói câu đó bằng giọng không phải giọng công văn."

Cô đi không về thẳng nhà. Chân cô rẽ vào lối cũ từ ngã tư thứ ba, lối mà năm ngày trước cô chưa từng rẽ, và quãng đường thêm mười lăm phút ấy cô đi bằng một tốc độ mà chính cô cũng phải nhận ra: không phải tốc độ của người mệt, là tốc độ của người có hẹn với một cái gì chưa đặt tên.

Con ngõ về đêm. Cây me ở đầu ngõ đứng im như thường lệ, lá khép lại, quả non treo lơ lửng. Chòi bún riêu của bà Phượng đã dọn xong, chổi tre dựa cạnh chum nước, mùi nước dùng còn vướng lại một góc tường. Cô đi đến cuối ngõ, nơi mặt ngõ mở ra con mương, và con mương có cây cầu.

Cầu sơn đỏ. Sắt con, dài hai mươi ba bước, tay vịn sơn đỏ đã bong từng mảng, lớp đỏ cũ lộ ra lớp đỏ cũ hơn, bên dưới là xám sắt. Năm năm trước, tay cô đã nắm vào tay vịn bên trái, chỗ bước thứ chín, và khi buông ra, lòng bàn tay cô đỏ, son đỏ dính theo tay cô về nhà, cô giấu tay sau lưng suốt hai ngày.

Đêm nay, trên thân cầu, đúng chỗ tầm mắt người đi bộ, có một tờ giấy A4 dán bằng keo nước, viền đã nhăn vì sương. Cô rọi đèn điện thoại đọc:

"THÔNG BÁO. Cầu đi bộ đầu ngõ sẽ được sơn lại trong thời gian hai mươi ngày, bắt đầu từ ngày mùng sáu tháng Bảy. Trong thời gian thi công, người đi bộ vui lòng đi lối tạm phía hạ lưu. Ban quản lý."

Mùng sáu tháng Bảy. Còn chín ngày. Cô đứng giữa cầu, giữa lớp sơn sắp được đè lên bởi một lớp sơn mới, và lần đầu tiên trong tuần, cô nghe rõ tiếng của cái điều mình đã mang theo từ bữa cơm: nửa câu trả lời mà cô còn nợ một người, nó cần một chỗ để nói, và chỗ ấy thì sắp được sơn lại.

Cô mở điện thoại, gõ chậm, xóa một lần, rồi gõ lại:

"Cầu sơn đỏ. Chủ nhật này, mười bảy giờ. Trước khi nó được sơn lại, tôi nợ anh nửa câu trả lời. Tôi muốn trả đúng chỗ."

Gửi. Tiếng đèn đường kêu vo vo vì con mương nhiều muỗi. Bốn phút sau, điện thoại rung:

"Đồng ý. Mười bảy giờ. Tôi nhớ chỗ. Cô đến đúng giờ được không? Hôm ấy cô đến trễ hai mươi phút."

Cô đọc lại dòng cuối hai lần. Hôm ấy. Hai mươi phút. Cái chi tiết nhỏ đến mức chính cô cũng tưởng đã mất, hóa ra người ta đếm. Cô nhét điện thoại vào túi, về nhà bằng con đường quanh qua đầu đê, và trên trang mới nhất của cuốn sổ mười lăm, trước khi tắt đèn, cô viết đúng một dòng:

"Nửa câu trả lời đã có chỗ để nói. Việc còn lại là nó có đủ sức không."

Cuốn sổ gập lại. Cây cầu đứng im trong đêm với mảng sơn bong, chờ ngày mùng sáu. Còn mười một chữ trong dòng tin nhắn của một người không bao giờ thừa chữ, và cô ngủ được, vì hai mươi phút trễ ấy, qua sáu năm, cuối cùng cũng có người đòi cô giải thích.