Chương 6: Đêm chờ deadline

Chương 6: Đêm chờ deadline

Chủ nhật, bảy giờ năm mươi phút sáng, Trịnh Khả Vân là người đầu tiên mở cửa văn phòng Nắng Mới.

Cô đến sớm hơn lịch hẹn mười phút vì cô không ngủ lại được sau cơn giật mình lúc năm giờ. Sáu giờ cô đã ngồi bên bàn, mở bản trình chiếu vòng cuối, sáu mươi mốt trang, và đọc lại phần của cô: ba phút mở đầu, cột sống của cả buổi, chữ ít mà một chữ sai là cong cả lưng.

Tám giờ đúng, cả đội có mặt. Tùng mang đến hai túi xôi và một quy luật: "Ai ăn xong mới được mở máy. Đói thì nói hay, nói dối." Diễm My đến với tóc buộc gọn và hai túi mắt, cùng một mẩu tin mà cô tiết ra ngay khi nuốt xong thìa xôi cuối cùng:

— Chị Vân ơi. Bạn em làm bên Sen Vàng. Nó nhắn sáng nay, bên ấy cũng trình thứ hai giống mình. Mà em nghe đồn, đồn thôi nhé, slide cuối cùng của bên ấy có gì đó về... chị.

— Về tôi? — Khả Vân ngẩng lên. — Tôi làm gì mà vào slide người ta?

— Không phải chị làm gì. — My hạ giọng, liếc về phía Minh Khôi đang rót cà phê. — Là chị... đi mưa với ai. Chỗ công trình phố Huế. Với cả hôm giỗ, người nhà thằng... người ta chụp được mấy tấm hình hai người ngồi gốc me. Bạn em bảo bên ấy định lướt qua, không nêu tên, chỉ nêu chữ "xung đột lợi ích", để hội đồng tự nghĩ.

Văn phòng im bốn giây. Minh Khôi đặt ấm cà phê xuống, và Khả Vân nhìn anh, thấy anh không ngạc nhiên. Anh đã biết gì đó.

— Tôi định nói chuyện này với cô từ tối qua. — Khôi nói, kéo ghế ngồi xuống, cái ngồi của người chuẩn bị nhận phần không dễ. — Thứ Sáu, một anh bạn cũ của tôi làm bên Sen Vàng nhắn tôi, giữ thể diện cho nhau, bảo: bên ấy có trong tay ba tấm ảnh. Ảnh cơn mưa phố Huế, ảnh gốc me. Chất lượng di động, xa, không thấy gì quá mức. Nhưng đủ để một slide đen trắng chữ "Quan hệ cá nhân với người của thương hiệu: vòng chấm có còn sạch?" Rồi họ không cần nói gì nữa. Hội đồng khu vực người Singapore, kiểu người ấy, thấy một vết là hỏi cả tấm.

— Đây là vòng chấm mà chính khách hàng mời mình vào. — Khả Vân nói chậm. — Mình trình cho thương hiệu, thương hiệu chấm mình. Giờ mình bị nghi vì đứng gần người của thương hiệu?

— Luận kiện không quan trọng bằng mùi. — Tùng nói, thứ giọng to của anh hôm nay hạ đúng một độ, độ của người phân tích, không phải độ của người quát. — Vết trên giấy thì lau được. Vết trong đầu hội đồng thì lau bằng được điểm cộng, hoặc bằng một tờ giấy khác. Cái tờ giấy ấy, ta không in nổi. Chỉ có một người in nổi.

Cả văn phòng hiểu người ấy là ai. Và đúng chín giờ sáng chủ nhật, tờ giấy ấy đến.

Không qua điện thoại. Không qua lời nhắn. Một email chính thức, gửi đồng thời cho ban giám đốc Nắng Mới, bộ phận planning của Cà Phê Sao khu vực, và lưu nội bộ. Diễm My đọc to, vì My là người mở email nhanh nhất công ty:

"Kính gửi quý công ty. Tôi xin thông báo: tôi có quan hệ quen biết cá nhân từ thời thơ ấu với chị Trịnh Khả Vân, phụ trách mảng nội dung của đơn vị Nắng Mới. Chúng tôi cùng lớn lên trong một con ngõ tại Hà Nội. Để đảm bảo tính khách quan tuyệt đối của vòng trình bày cuối cùng, tôi đề nghị không tham gia chấm điểm vòng này, và không tham gia phần thảo luận kết quả. Việc chấm đề nghị chuyển toàn bộ cho giám đốc marketing khu vực và bộ phận planning độc lập. Trân trọng. Phạm Gia Bảo, Giám đốc thương hiệu khu vực."

Văn phòng im lâu hơn bốn giây. Lần này là mười giây. Rồi Khôi thở ra một hơi dài, ngả người ra ghế:

— Xong. Bên Sen Vàng vừa mất vũ khí. Chẳng ai chê vòng chấm do giám đốc marketing khu vực chấm cả. Vết thì không còn nữa.

— Anh Khôi. — My nói nhỏ, mắt vẫn vào màn hình. — Anh Bảo vừa tự tước chức giám đốc thương hiệu của chính mình trong cái vòng mình mở ra. Việc ấy để lau vết cho chị Vân. Anh gọi là "xong" hả?

Khôi nhìn My, rồi nhìn Khả Vân, rồi không nhìn ai nữa, quay vào màn hình. Tùng vỗ bàn một cái, kêu cả đội vào việc, và công việc thì như mọi khi, không tha cho ai vì lý do gì:

— Vậy giờ fair rồi. Fair nghĩa là mình không còn ai đỡ. Sáu mươi mốt trang, tám bản in, ba phút mở đầu. Mở đầu là của cô Vân. Mười hai giờ chốt phần chữ, mười sáu giờ chốt hình, hai mươi giờ bản in đầu, hai mươi bốn giờ đóng xong tám bản. Ai làm gì biết việc mình. Làm.

Ngày chủ nhật của một công ty quảng cáo là một ngày kỳ quặc: im, mát, và rất thật. Máy lạnh chạy mà không ai cãi về nhiệt độ. Điện thoại thì ngoài phạm vi. Bốn người làm việc trong cái im mà ngày thường phải thuê bằng deadline.

Khả Vân viết lại phần mở đầu ba lần trong buổi sáng. Bản thứ nhất quá khéo, kiểu khéo của người sợ. Bản thứ hai quá mộc, kiểu mộc của người buông. Đến mười hai giờ kém, Khôi kéo ghế sang, cái kéo ghế mà cô đã học cách đọc: mỗi lần Khôi kéo ghế lại gần là mỗi lần Khôi mang theo một slide tranh cãi.

— Cái này cô xem đi. — Anh xoay màn hình. Một slide mới, tự chế, tít đậm: "Mục tiêu: chiếm 30% tệp khách của các quán phin cũ trong 12 tháng." — Hội đồng khu vực người Singapore. Người ta đến để nghe con số. Slogan hay thì hay thật, nhưng người ta ký hợp đồng bằng con số. Mình có mỗi slide con số này là cứng. Tôi thêm vào trước slide định vị.

— Bỏ đi. — Khả Vân nói.

— Cô...

— Bỏ đi, anh Khôi. — Cô nói chậm, một chữ một chữ, cái giọng cô dùng khi bảo vệ dòng số bảy. — Số ba mươi phần trăm ấy lấy ở đâu ra? Bạn anh bên Sen Vàng vẽ hả? Chẳng có nghiên cứu nào của mình nói chiếm được ba mươi. Mình hứa một con số mình không làm được, thì sau mười hai tháng, người ta lôi đúng slide này ra phạt mình. Mà còn nặng hơn: cái định vị mình trình là "giữ, không phải giành". Chữ ấy đã nằm trong brand book của khách hàng rồi, anh quên à? Rồi giờ mình đứng trước hội đồng, mở miệng hứa giành ba mươi phần trăm chỗ của quán cô Sáu? Mình tự tát chính mình trước mặt người viết brand book. Chỉ có người chưa từng gặp Phạm Gia Bảo mới dám làm slide ấy.

— Vậy tôi hỏi cô. — Khôi không chịu, giọng lên đúng một quãng, quãng của người bị dồn. — Bên Sen Vàng sẽ trình con số. Hội đồng sẽ hỏi: tăng trưởng đâu? Chỗ thứ hai, giữ chứ không giành, đẹp đấy, tăng trưởng đâu? Cô trả lời sao?

— Trả lời bằng thật. — Cô nói. — Tăng trưởng đến từ những dịp mới, không phải từ những khách cũ. Quán cô Sáu đông buổi sáng, người ta không bỏ cô Sáu. Nhưng buổi chiều, người làm việc quanh phố Huế cần một cái ghế khác: mạng nhanh, ổ cắm điện, chỗ để máy. Mình không lấy cái ghế sáng của cô Sáu, mình bán cái ghế chiều mà cô Sáu không có. Mười hai cửa hàng mới, mỗi cửa hàng cạnh một quán phin cũ, thì quán phin cũ ấy chính là biển chỉ đường cho mình, không phải đối thủ. Khách quen cà phê phin là người biết thưởng thức cà phê nhất của cái phố ấy. Mình được đứng cạnh người khó tính nhất. Đó là may, không phải chiến tranh.

Cô kịp nghe chữ mình vừa nói lạc sang một thứ tiếng khác, nhưng đã muộn, may thay không ai để ý, vì Tùng đang gõ bàn:

— Dừng. Hai đứa đều đúng nửa. — Tùng nói. — Khôi đúng chỗ này: hội đồng sẽ hỏi tăng trưởng, mình không được không có gì để trả lời. Vân đúng chỗ kia: mình không được hứa con số mình không có. Vậy làm thế này: slide con số ba mươi của Khôi, xóa. Thay bằng slide câu hỏi: "Tăng trưởng đến từ đâu?" Trả lời: từ những dịp thứ hai. Cứ đi tìm số liệu thật trong bộ khảo sát của chính mình: bao nhiêu phần trăm người được hỏi nói họ cần một chỗ làm việc buổi chiều gần phố cũ. Số thật, dẫn nguồn, ghi rõ cỡ chữ và ngày khảo sát. Người Singapore không sợ con số nhỏ. Người ta sợ con số không có nguồn. — Anh đập bàn xong, xoay sang Khôi: — Và anh nhớ cho: khách hàng của anh không phải hội đồng khu vực đâu. Khách hàng của anh là cái thương hiệu sẽ sống mười năm nữa trên phố. Hội đồng bay về Singapore tuần sau. Brand book thì ở lại.

Khôi im. Anh xóa slide. Và Khả Vân hiểu, trong cái im ấy, một điều về nghề mà sáu năm cô chưa gọi được tên: người bán hàng giỏi nhất công ty cô vừa tự dạy mình một bài học bằng cách thua một cuộc tranh luận.

Bốn giờ chiều chốt hình. Tám giờ tối, bản in đầu tiên ra khỏi máy.

Và đúng tám giờ tối, máy in kẹt giấy.

Đó là loại máy in màu công nghiệp, thuê cả tháng, và nó kẹt theo đúng cái kiểu của máy in: đúng lúc cần nhất, kẹt ở đúng khúc cong mà tay người không với tới. Anh Cường thì không có ở đây. Thợ sửa thì chủ nhật không gọi. Diễm My quỳ trước máy in như quỳ trước một thần đang giận, còn Khả Vân thì mở nắp sau, soi bằng đèn pin điện thoại, và làm cái việc mà cô học được từ tuần đầu tiên đi làm sáu năm trước, khi cô còn là thực tập sinh bị giao việc đóng tài liệu: cô nhét tay vào đúng cái khe mà những người khác không nhét.

— Chị Vân, chị làm được thật à? — My thì thầm, như sợ máy nghe thấy.

— Sáu năm trước tôi bị kẹt tay trong cái khe này đúng một lần, máu móng tay luôn. — Cô nói, mắt vẫn vào khe. — Từ đó tôi thuộc lòng nó. Cái gì làm đau mình một lần thì mình nhớ nó lâu. Máy in với người yêu, một kiểu.

My bật cười sặc, và tờ giấy chết được lôi ra, nhàu nhưng nguyên. Máy in chạy lại. Tám giờ hai mươi, ba mươi trang đầu nằm phẳng trên bàn, còn ấm.

Chín giờ tối, có tiếng gõ cửa văn phòng.

Phạm Gia Bảo đứng ở cửa với một phong bì trong tay. Không vào ngay, vì anh nhìn thấy cả đội đang nhìn mình, và người ta không bước vào một phòng đầy người bằng một phong bì như thế. Anh chỉ giơ phong bì lên, nhìn Tùng:

— Anh Tùng cho tôi hai phút. Bản gửi Nắng Mới tôi đã gửi email, nhưng tôi in một bản, vì hội đồng khu vực sáng mai sẽ nhận bằng bản in, và tôi nghĩ bên anh nên có bản in giống hệt, ký tay. Loại giấy này người ta đọc kỹ hơn.

Tùng nhận phong bì, đọc, gật đầu, và làm một việc mà sau này Khả Vân kể lại nhiều lần: anh đọc to đúng dòng "quan hệ quen biết cá nhân từ thời thơ ấu" xong, anh giơ bản in lên như giơ một tấm lịch sự và nói, to như ngày thường:

— Cảm ơn anh. Việc này anh làm thì bên Sen Vàng mất một con dao, còn tôi thì mất một người chấm hiểu nghề. Nhưng vòng chấm mà sạch thì thắng mới đáng tiền. Mời anh ngồi uống nước.

— Không ngồi được. — Anh nói. — Tôi đến giao thư, không đến thăm quen. Ngồi thì mai người ta chụp thêm tấm nữa.

Cả phòng cười. Anh quay đi, nhưng Khả Vân đã đứng dậy đi theo ra hành lang, và hành lang thì tối, chỉ có đèn khẩn cấp màu xanh nhỏ ở cuối dãy. Cô đứng giữa hành lang, ôm lấy hai khuỷu tay, và hỏi thẳng, vì đã đến lúc hỏi thẳng:

— Sao anh không bảo tôi trước? Một chữ cũng được. Tôi có quyền biết trước rằng cái sự quen biết của mình sắp thành văn bản.

— Nếu tôi báo trước, thì đó là xin phép. — Anh nói. — Mà xin phép thì người ta có quyền không cho. Việc đúng thì tôi làm trước, xin phép sau. Với lại, cô có biết vì sao tôi chọn chữ "quen biết từ thời thơ ấu" không? Vì đó là sự thật thấp nhất. Sự thật thấp nhất thì không ai đào được. Nếu tôi viết "tôi có tình cảm với chị ấy", thì anh Khôi của cô suốt đêm nay phải lo xử lý tin đồn thay vì làm slide. Nếu tôi viết "chúng tôi chỉ là bạn bè", thì tôi nói dối, và đồn vẫn sống. Tôi chọn cái chữ mà cả hai bên đều không đem ra mài dao được. Nghề của tôi là chọn chữ, cô quên à?

— Anh tự tước quyền chấm của mình. — Cô nói. — Từ sáng đến giờ tôi cứ nghĩ tới cái đó. Brand book là anh viết dòng đầu. Người hiểu nhất cái mình trình là anh. Rồi anh để người khác chấm. Nếu mình thua, anh vẫn để người khác chấm. Không tiếc à?

— Tiếc. — Anh nói, không cần một giây. — Nhưng cô nghe này. Nếu tôi ngồi lại đó, và các cô thắng, thì mười năm nữa vẫn có người nói: họ thắng vì quan hệ. Các cô thắng mười lần cũng gánh một câu ấy. Còn nếu tôi ra khỏi đó mà các cô vẫn thắng, thì không ai lấy được của các cô cái gì, vì các cô tự kiếm mà. Tôi không cho cô lợi thế. Tôi chỉ bỏ đi một cái cớ. Một cái cớ đáng ba mươi phần trăm công sức của cả đội cô. Tôi tính ra rồi, không đắt.

— Anh tính cả cái đó?

— Tôi tính mọi thứ. — Anh nói. — Trừ một thứ.

— Thứ gì?

— Thứ tôi không dám tính. — Anh nói, rồi chào kiểu công sở, một cái gật đầu, và đi xuống cầu thang bộ chứ không thang máy, để không ai chụp được anh đứng chờ thang máy trước văn phòng một công ty quảng cáo vào chín giờ tối chủ nhật.

Cô đứng trong hành lang tối thêm một lúc. Trong túi cô có điện thoại, trong điện thoại có một dòng tin nhắn soạn dở cho anh, bắt đầu bằng hai chữ "bà Phượng", về một cái túi giấy màu nâu và một tờ giấy hẹn hai mươi tháng Bảy. Cô nhìn dòng soạn dở ấy. Rồi cô xóa. Đêm nay không phải đêm của túi thuốc. Đêm nay là đêm của sáu mươi mốt trang giấy, và bà Phượng đã nói đúng: người ta không nuôi con bằng cách để nó bỏ dở.

Một giờ sáng, cả đội thấy trang mở đầu vẫn chưa xong.

Bản thứ tư cô viết lúc mười một giờ đêm bị Tùng gạch ngang bằng chính cây bút đỏ của cô mượn: "Hay, nhưng hay kiểu của người lạ. Cô là người quen. Người quen thì nói chuyện quen." Cô ngồi trước bảng trắng đến một giờ, và mười sáu năm nghề sợ của cô bò lên theo đúng cái giờ này, cái giờ mà mọi câu chữ đều thành giả: cái đồng hồ chạy chậm mười một phút là giả, cây me là giả, chỗ thứ hai là giả, toàn là chuyện cô kể cho hay. Người Singapore sáng mai sẽ nhìn cô như nhìn một người kể chuyện. Người kể chuyện không được run.

My mang ra cho cô ly cà phê sữa thứ ba, và ngồi xuống bậc thang văn phòng, cái bậc mà mười năm trước chưa có ai ngồi vì công ty chưa thuê tầng này. My nói, không nhìn cô, nhìn sàn:

— Chị Vân. Hồi chiều em nói câu "anh ấy tự tước vũ khí", chị không nói gì. Giờ em nói nốt, chị đừng giận. Cái cơn mưa phố Huế ấy, em có mặt. Em thấy từ đầu đến cuối. Hai người lúc ấy không phải hai người yêu, cũng không phải hai người quen. Hai người cứu biển hiệu. Chia dây, thò tay, gật đầu hai mươi lần, không nói một lời thừa. Em về kể với mẹ em, mẹ em bảo: kiểu làm việc ấy bây giờ hiếm, ai thấy cũng phải nhìn. — My quay sang cô. — Nếu sáng mai bên Sen Vàng giơ ảnh lên, em sẽ đứng dậy nói đúng câu đó, trước hội đồng, nếu chị cho em phát biểu. Em không sợ. Em chỉ sợ chị vì cái ảnh ấy mà viết phần mở đầu bằng giọng của người lạ. Chị mở đầu bằng giọng gì cũng được, đừng mở đầu bằng giọng sợ.

Cô nhìn cô gái hai mươi sáu tuổi đang thiếp dần vì cà phê và lòng ngay, và cô thấy câu mở đầu thành hình. Không phải cô tìm ra nó. Nó ngồi sẵn ở đó, trong mớ chữ cô vứt xuống bảng trắng, và cô chỉ phải nhìn nhận — đúng như cái cách câu "Phố còn giữ chỗ cho nhau" đến với cô ở vòng ba.

Cô đứng dậy, xóa bảng, và viết, bằng bút lông đen, to, đúng ba dòng:

"Mở đầu bằng đồ thật.

Đồ thật: một cái đồng hồ chạy chậm mười một phút, hai mươi hai năm không ai sửa.

Câu đầu: chúng tôi không đến để sửa cái đồng hồ ấy."

Ba giờ sáng, tám bản in đóng xong.

Đó là việc tay mà cô vẫn tự làm, không giao ai: lỗ lò xo, vuông góc, gáy chắc, bìa cứng loại không bợt. Tùng với Khôi sắp từng bản vào cặp, My dán tem lưng đánh số, và trong cái đêm không có khách hàng nào nhìn thấy, bốn người làm nghề chữ với hình đóng đúng tám bộ đồ dùng nghề của mình. Bốn giờ, Tùng ra lệnh ngủ: "Một tiếng. Ai không ngủ thì nằm im cũng được, mắt phải nhắm." Bốn người nằm lên bốn cái ghế bành, và văn phòng Nắng Mới sáng đèn cả đêm như một cái bếp nấu ăn cho buổi sáng.

Thứ Hai, tám giờ mười lăm phút, phòng họp tầng tám.

Hội đồng khu vực gồm ba người, và người chủ vị giữa là một người đàn bà khoảng năm mươi, giám đốc marketing khu vực, tóc ngắn, không laptop, chỉ một cây bút và một tập giấy, và câu đầu tiên bà nói với cả hai công ty, trước cả phần chào hỏi, là:

— Tôi đọc bản in, không xem trình chiếu. Trình chiếu cho người nói chuyện. Bản in cho người đọc. Tôi thuộc loại sau.

Bốc thăm lúc tám giờ rưỡi. Sen Vàng trình trước, chín giờ. Nắng Mới sau, chín giờ bốn mươi.

Bốn mươi phút đầu, đội Nắng Mới ngồi ở phòng chờ, và Khả Vân làm đúng một việc: cô không đọc lại bản in lần thứ mười. Cô mở cuốn sổ mười lăm, viết vào trang mới đúng một dòng, dòng mà cô định để dành cho một dịp khác nhưng dịp nào mà chẳng là dịp:

"Người trong ảnh biết mình được nghe rồi. Vậy thì hôm nay mở miệng, cho người ta nghe."

Chín giờ bốn mươi, người của Sen Vàng ra khỏi phòng, ba bộ mặt khác nhau, ba kiểu cùng một cảm xúc: không chắc. Người ta dọn bàn. Tùng nháy mắt với cô cái nháy của giám khảo hoặc của người coi nồi nước, My nắm tay cô một cái dưới gầm bàn cho ấm, và người đàn bà giữa hội đồng nhìn xuống tám bản in trước mặt, gõ nhẹ một cái bút lên trang một, rồi ngẩng lên nhìn cô:

— Cô bắt đầu đi, cô Vân. Ba phút của cô, tôi để nguyên cả ba.

Khả Vân đứng dậy. Cô không cầm gì trên tay. Cái cô cần thì cô đã nhớ: một cái đồng hồ chạy chậm mười một phút, hai mươi hai năm không ai sửa, và một con ngõ có cây me vẫn ra quả.

— Xin chào quý vị. — Cô nói, và nghe thấy giọng mình không run. — Trước khi nói về mười hai cửa hàng mới, chúng tôi xin kể về một cái đồng hồ.