Chương 4: Cơn mưa tháng Sáu

Chương 4: Cơn mưa tháng Sáu

Thứ Tư, chín giờ sáng, Trịnh Khả Vân bấm gửi email vòng ba.

Concept "vùng sáng", bốn mươi bảy trang, kèm ba mươi hai hình tham chiếu và một dòng slogan mới ở trang mười hai: "Phố còn giữ chỗ cho nhau." Dòng chữ cô viết vào đêm thứ Ba, sau hai bản nháp, và nó đến với cô theo đúng cái kiểu của những câu đứng được: không phải cô chọn nó, mà là nó ngồi sẵn ở đó, trong mớ chữ cô vứt xuống giấy, và cô chỉ phải nhìn nhận.

Cô đọc lại lần cuối trước khi gửi. Câu này không có chữ "cùng". Câu này không trốn. Câu này, mười năm nữa đọc lại, vẫn nói được điều nó muốn nói: rằng giữa một thành phố đổi liên tục, một quán cà phê có thể tự giới thiệu mình không phải bằng cách đá quán khác ra khỏi ghế, mà bằng cách giữ thêm một chỗ.

Mười một giờ, Diễm My gọi điện từ bàn bên: "Chị Vân, chiều mình qua công trình, soi màu biển hiệu. Anh Cường sơn xong ốp thử rồi. Anh Khôi bận họp, anh Tùng bảo chị với em đi là được. Hai giờ nhé."

Công trình số một nằm ở đầu phố Huế, ngôi nhà góc ba mặt thoáng, mặt tiền bốn mét, trước đây là một hiệu bút đã đóng mười năm. Trong danh sách mười hai cửa hàng mới của Cà Phê Sao, đây là cửa hàng duy nhất nằm gọn trong phố cũ, và là cửa hàng duy nhất mà bức tường bên cạnh dính chung với một quán cà phê phin đã hai mươi hai năm tuổi: quán cô Sáu, bốn cái bàn gỗ, một tủ kính cũ, một cái đồng hồ treo tường chạy chậm mười một phút và không ai sửa.

Hai giờ kém mười lăm, hai người đến nơi. Anh Cường, thợ sơn trưởng, đã dựng biển thử lên giá sắt trước mặt tiền: chữ "Cà Phê Sao" sơn trên tấm ốp nhôm màu xanh đậm, cạnh một ngôi sao trắng năm cánh. Diễm My mở sổ màu ra, đặt cạnh, soi.

Trời hôm ấy có mây dông — loại mây tháng Sáu màu xám chì, thấp và dày, trải từ phía tây sang như một cái nắp. Ánh sáng ngoài phố vì thế đục đi, và đúng vào lúc đó, Diễm My phát hiện vấn đề:

— Chị Vân ơi. Màu này nó oánh xỉn quá. Trong phòng họp mình duyệt trên mẫu thì tươi, ra đây nó trầm một độ. Anh Cường pha đúng mã rồi đấy, em dò rồi. Tại trời.

Khả Vân đứng lùi lại ba bước, nghiêng đầu, nhìn bức biển dưới cái nắp mây đó. Cô làm nghề chữ sáu năm, và bài học đầu tiên mà nghề dạy cô về màu là: màu không nằm trong màu. Màu nằm trong ánh sáng chiếu nó. Một cái xanh nhìn dưới đèn ống nhìn khác, dưới nắng gắt nhìn khác, dưới mây dông lại khác nữa. Khách hàng sẽ không đứng trong phòng họp để xem biển hiệu của họ. Khách hàng sẽ đứng dưới mọi thứ trời của Hà Nội.

— Lôi ra chỗ nắng góc kia. — Cô nói. — Anh Cường cho anh em hỗ trợ giùm em. Mình soi hai kiểu: mây và nắng. Xong chiều tối em với anh bàn lại vị trí đèn chiếu, soi thêm kiểu ba. Đúng ba ánh sáng mà màu vẫn ổn, thì duyệt. Đúng một ánh sáng mà duyệt, thì tuần sau khách chê, mình đi sơn lại, mất mặt cả làng.

Anh Cường cười, bảo cô kỹ, và cho hai thợ khiêng giá sắt ra góc nắng. Diễm My cầm sổ màu chạy theo, vừa chạy vừa kêu khoan chị, em phải chụp ảnh hai kiểu làm bằng chứng, phòng khi bên planning hỏi.

Họ đang ngụp lặn giữa hai kiểu ánh sáng thì trời đổi màu.

Cơn dông tháng Sáu ở Hà Nội không báo trước bằng chữ, nó báo trước bằng gió. Một cơn gió lạnh bất ngờ quặt qua đầu phố, cuốn bụi, lật mấy tấm bạt che dựng ở vỉa hè, làm hai hàng cây bên đường lắc một nhịp như bị ai đó túm vai lắc cho tỉnh. Rồi trời sập xuống một màu xám chì, và tiếng sấm đầu tiên lăn trên những mái tôn, không to, nhưng đủ để cả công trường biết mình còn mười lăm phút.

— Biển! — Anh Cường hét. — Biển sơn xong có một lớp chống thấm chưa khô! Dính nước là phăng luôn lớp ngoài! Thằng Quyết, thằng Nghĩa, kéo bạt qua đây!

Và lúc đó, một chiếc xe hơi đỗ vào lề, cách đó hai mươi mét.

Phạm Gia Bảo xuống xe không mũ, không ô, mặc áo mưa giấy còn nguyên nếp gấp — cái loại áo mưa một lần người ta để sẵn trong cốp cho những ngày như thế này. Trong tay anh là hai cuộn dây nhựa và một túi dây rút nhựa. Cô nhìn anh, rồi nhìn trời, rồi lại nhìn anh, và hiểu ra một cách cụ thể cái nghề của anh: người ta không về nước ba ngày rồi tình cờ đi ngang đầu phố Huế giữa một cơn dông. Người ta mở ứng dụng dự báo mưa buổi sáng, thấy đốm đỏ trên đầu phố Huế lúc ba giờ chiều, và mang áo mưa giấy cùng hai cuộn dây đi họp cho gần.

— Thằng Cường. — Anh nói, tiếng phải vượt qua tiếng gió. — Chiếu tấm bạt lớn lên mặt biển, chằng bốn góc, không buộc đường giữa, gió túm giữa là bạt thành cánh buồm, giật cả giá sắt. Dây rút đâu, chia hết ra mép. Nhanh, mười phút nữa mưa tới.

Anh không chỉ đạo từ xa. Anh xắn tay, trèo lên giá sắt cao nhất, tự đi buộc góc trên. Cô đứng dưới, giữ chân thang, và chìa từng chiếc dây rút lên đúng nhịp tay anh thò xuống — một việc nhỏ, nhưng làm đúng nhịp đòi hỏi người hai bên phải nhìn nhau trước mỗi lần thò tay, và trong mười lăm phút che bạt giữa gió, cô và anh nhìn nhau chừng hai mươi lần, mỗi lần chưa đầy một giây, và không lần nào ai nói một chữ thừa.

Lúc anh buộc góc cuối cùng, những giọt đầu tiên rơi xuống tấm bạt, nghe như ai ném hột cát lên mái tôn. Ba giây sau, trời đổ.

Mưa dông tháng Sáu không rơi, nó đổ. Cả đầu phố Huế chuyển sang một màu trắng đục, nước dội từ mái nhà này sang mái nhà kia, xe máy kéo nhau vào lòng đường né, ai không kịp thì ôm đầu đứng dưới các hiên nhà. Công trường dừng mọi thứ. Biển đã nằm gọn dưới tấm bạt, bốn góc chằng, giữa trũng xuống đúng một đường thoát nước — anh đã tính cả chỗ trũng.

Diễm My chạy tạt mưa vào hiên, điện thoại trên tay, mặt héo: "Chị Vân ơi, phòng planning vừa nhắn, file vòng ba họ cần bản in màu nộp hôm nay, năm giờ hết giờ. Em phải về ngay kẻo tắc đường, để mai mình soi tiếp kiểu ba nhé, hình ảnh hai kiểu em đã chụp hết rồi, chị yên tâm." Cô vẫy tay cho em đi, dặn cẩn thận, và đứng đó, dưới hiên nhà góc, với cái sổ màu ôm trong tay.

Sổ màu là tài sản công ty, hai trăm đô một cuốn, bị ướt là cong cả bộ mã. Cô nhìn quanh tìm chỗ. Không có. Nước bắn từ vỉa hè lên tận hiên. Cô mở túi, lôi ra cái ô màu xanh cổ vịt.

Cái ô được trả lại tám ngày trước. Sáng nay cô mang theo vì thấy trời mây dông — một quyết định thực dụng, cô tự nhủ thế, và tự nhủ xong thì không tin lắm. Cô chống ô ra, không che mình, mà úp xuống che cái sổ màu đặt trên ghế nhựa, rồi đứng ngoài rìa hiên, để mưa hắt nhẹ vào vai tay.

— Cô vẫn thắt nút kiểu ấy.

Tiếng anh đến từ sau lưng. Anh đã xuống giá sắt, áo mưa giấy rách một bên vai vì vấp kẹp sắt, tóc ướt dính. Anh nhìn sợi dây nhỏ quấn quanh quai ô, thắt kiểu dây đàn hồi.

— Học của người ta. — Cô nói, mắt nhìn mưa. — Người ta dạy hồi lớp mười, bảo buộc kiểu này thì chặt mà gỡ được. Ai ngờ giữ được đến giờ.

— Người ta cũng giữ được đến giờ. — Anh nói, câu nói rơi xuống giữa tiếng mưa, đích đáo như một giọt nước.

Anh đi sang bên, nói chuyện với anh Cường về điều chỉnh lịch thi công ngày mai, xem lại chỗ trũng thoát nước, rồi hai anh em công nhân thu dọn đồ đạc. Mưa không giảm. Cô đứng đó thêm mười phút, và trong mười phút đó, hai người không nói với nhau lời nào, nhưng cũng không ai đề nghị ai đi nơi khác, như thể đứng trong một cái hiên nhìn mưa là một việc đang cần hai người cùng làm.

Bốn giờ kém, mưa còn dày nhưng đều — loại mưa sẽ còn rơi đến tối. Anh Cường kéo ván thép khép mặt tiền, bảo hai chị em tạm trú: "Vào quán cô Sáu ngồi đi, bên đó có mái tôn rộng, cô Sáu lại dễ tính, mua ly cà phê là ngồi cả buổi." Và đó là lần đầu tiên trong đời nghề của Khả Vân, khách hàng và người làm chữ cùng rẽ vào một quán cà phê phin hai mươi hai năm tuổi, để ngồi chờ cơn mưa tháng Sáu chịu hạ cái nắp xám của nó xuống.

Quán cô Sáu có bốn cái bàn. Ba bàn trống. Cô Sáu năm mươi chín tuổi, đội chiếc mũ len giữa mùa hè — sau này cô mới biết là vì bệnh khớp cổ — nhìn hai người, không hỏi gì, chỉ hỏi:

— Cà phê sữa đá chứ gì. Trời vậy thì uống đá.

Hai ly cà phê sữa đá đặt xuống hai cái bàn gỗ đã bị mút thời gian mòn nhẵn. Anh gục đầu uống một ngụm, rồi đặt ly xuống, và nói câu mà cô biết là anh đã mang theo từ lúc còn ở Singapore:

— Cửa hàng này, trong mô hình của bên planning, thuộc nhóm "cạnh tranh trực tiếp". Mười hai cửa hàng mới, chín cửa hàng nằm trong bán kính một cây số của một quán phin hai mươi năm trở lên.

— Mười một. — Cô nói. — Em đếm lại hôm đi khảo sát. Cửa hàng này tính luôn cô Sáu là mười một. Còn cái nhóm "cạnh tranh trực tiếp" thì sai khái niệm.

Anh đặt ly xuống, nhìn cô. Cô nói tiếp, và cô nghe mình nói bằng cái giọng cô vẫn dùng khi bảo vệ dòng số bảy — chậm, một chữ một chữ:

— Người ta không bỏ cô Sáu. Người ta không bỏ một quán mà cái đồng hồ trong đó chạy chậm mười một phút và hai mươi hai năm chẳng ai sửa. Người ta đến đây không phải vì cà phê, mà vì cái chậm ấy. Mình không mời khách rời quán cũ. Mình chỉ xin làm chỗ thứ hai — chỗ ngồi cho những buổi quán cũ đông, cho những ngày người ta cần một cái ghế khác mà vẫn thấy mình không phản bội ai. Slogan em gửi sáng nay là từ đấy mà ra. "Phố còn giữ chỗ cho nhau." Giữ, không phải giành.

Anh im bốn giây. Anh rút điện thoại ra, mở, bấm vào một trang nào đó, rồi đặt điện thoại úp xuống bàn.

— Tôi vừa ghi vào brand book, mục định vị, dòng đầu. — Anh nói. — "Giữ, không phải giành." Đúng kiến trúc của cô. Người viết ra câu nào, người đó viết cả hệ thống, không chỉ viết câu.

— Đấy là việc. — Cô nói. — Việc thì nói buổi sáng cũng được. Sao lại mang ra đây nói, giữa mưa.

— Vì có một câu khác, không phải việc. — Anh nói. — Và nếu không nói lúc này thì lại để sang năm năm nữa.

Mưa rót xuống mái tôn, làm một thứ nền đều đặn dưới câu nói ấy. Cô cầm ly cà phê lên, uống một ngụm dài, cái kiểu uống để lấy thời gian của người sắp nghe một thứ không chắc mình muốn nghe.

— Năm năm trước. — Anh nói. — Trên cầu. Cô nói "hai đứa mình đừng thế nữa". Tôi hỏi "thế nào nữa", cô không trả lời, cô chỉ nói "đừng". Tôi định hỏi tiếp. Rồi tôi thôi.

— Vì sao anh thôi?

— Vì nếu tôi hỏi tiếp, hỏi đến cùng, thì cô sẽ phải trả lời một câu gì đó cho qua — cho tôi đỡ buồn, cho buổi chiều đỡ nặng, cho hai đứa đỡ mất nhau. Và tôi nghĩ: nếu cô ở lại với tôi vì một câu trả lời cho qua, thì tôi có được gì? Một người ở lại vì nể. — Anh xoay cái ly trong tay, vòng tròn chậm. — Tôi không muốn cái được nhờ nể. Nên tôi nói "vậy à", rồi tôi đi thu dọn. Cô gọi đó là bỏ đi không lời từ biệt. Tôi gọi đó là không dám nghe câu cho qua.

Cô ngồi im. Ngoài hiên, mưa trút xuống vỉa hè, một dòng nước cuốn theo lá bằng lăng đỏ. Cô nhìn dòng nước ấy, và nghe mình hỏi, rất khẽ:

— Còn nếu hồi đó tôi nói thật chứ không phải câu cho qua, thì anh thế nào?

— Thật là gì?

Cô nhìn xuống cái ly. Cà phê đá tan dần, viền sữa loang ra nhạt. Cô mở miệng để nói một câu thật — câu thật có sẵn trong cô từ mười sáu năm trước — và như mọi khi suốt mười sáu năm, câu ấy không chịu ra. Thay vào đó, điều ra khỏi miệng cô là một câu chuyện, và cô kể nó theo cách cô vẫn kể những chuyện không dám xưng "tôi":

— Có một cô bé sống cuối một con ngõ. Mười hai tuổi. Nhà cô bé hồi đó suốt ngày nghe hai tiếng người lớn nói to. Người ta bắt đầu bằng chữ nghĩa, rồi tiến sang đồ đạc. Đồ đạc thì không tự vỡ, người ta phải ném nó. Một tối, người ta ném một cái bát men xanh. Cái bát không trúng ai, nó trúng cánh cửa, và nó vỡ đúng chỗ vành ngoài còn nguyên. Mẹ cô bé xách cái vali màu xanh, đi về hướng Thái Bình. Cô bé chạy ra đầu ngõ, ngồi xuống dưới một cây me, và ngồi đó đến tối. Không khóc, vì khóc là thừa. Chỉ ngồi, và đếm một mình: cái nhà này đến hôm nay thì hết.

Anh không nói gì. Anh chỉ đặt ly xuống, rất khẽ, như người ta đặt xuống một vật dễ vỡ.

— Từ tối hôm đó, — cô nói tiếp, vẫn nhìn mưa, — cô bé ấy rút ra một luật, và giữ luật đó mười sáu năm: cái gì mình yêu, thì đừng đưa vào nhà có cửa sổ. Yêu thì đến lúc người ta ném đồ. Nhà nào cũng vậy, chỉ khác hôm nay hay mai. Nên cô bé lớn lên, đi làm, viết chữ cho mười mấy thương hiệu, và giữ mỗi thứ quan trọng ở một chỗ xa cửa sổ. — Cô ngừng một giây. — Cậu ấy của con ngõ ấy là người duy nhất chưa từng ném cô bé thứ gì. Chưa từng. Và chính vì thế, cậu ấy là người cô bé không dám đem vào nhà. Những người khác, mất thì mất, biết đường mà buồn. Cậu ấy mà mất, thì cô bé không còn luật nào để tin.

Mưa vẫn rót. Ở cái bàn bên kia, cô Sáu lặng lẽ lau ly, quay mặt vào trong. Anh ngồi đó, hai tay đan vào nhau, và cô thấy cổ họng anh động một cái, cái động của người chuẩn bị nói nhưng chọn im. Bốn giây. Lần này là mười giây.

Rồi anh nói, không phải lời an ủi, cũng không phải câu trả lời cho câu chuyện, mà là một chi tiết:

— Đêm hôm ấy trời mưa bụi. Cô bé ngồi dưới gốc me, không biết. Một đứa con trai mười ba tuổi ở đầu ngõ xem xong bài, ra ngồi cách đó hai bước, trên bậc cống, nó đếm nhịp thở của cô bé. Nó không biết đếm để làm gì. Nó chỉ thấy rằng nếu nó đếm được thì có nghĩa là nó nghe được, và nếu nghe được thì cô bé không phải ngồi một mình. Nó ngồi đến khi nhịp thở bên kia chậm lại, đều lại — cô bé ngủ gật lúc nào không biết — rồi nó về lấy cái áo mưa ra trùm, và ngồi tiếp, vì luật của nó: đếm thì phải đếm đến sáng.

Cô quay lại nhìn anh. Lần đầu tiên trong tám ngày, cô nhìn thẳng anh lâu hơn một giây, và anh cũng nhìn lại, và không ai bỏ mắt trước.

— Anh đếm thở giùm tôi suốt một đêm mười sáu năm trước. — Cô nói, giọng nghe được của chính mình như của người khác. — Và tôi không biết.

— Không cần biết. — Anh nói. — Việc đếm thì không cần người ta biết. Người ta ngủ được là xong.

Đúng lúc đó, điện thoại anh rung. Anh nhìn màn hình — quản lý công trình — xin phép quay đi nghe. Cuộc gọi ba mươi giây, người ta báo gì đó về hệ thống thoát nước tầng hầm. Anh đứng dậy để nghe cho rõ, tay luồng vào túi áo mưa giấy lấy điện thoại, và túi áo đó rách một bên vai từ lúc trên giàn giáo — cô vừa kịp nghĩ "cẩn thận" thì cái ví da đã tuột qua vết rách, rơi xuống sàn xi măng ướt, trượt nửa vòng, và nằm đó, mép hở ra.

Cô nhặt lên trước anh — anh đang xoay người, tai còn kẹp điện thoại. Cái ví nặng tay, da đã mềm vì dùng lâu, và từ khe hở của ngăn trong, trượt ra một góc ảnh. Ảnh giấy, cũ, cạnh đã cong lên và ố vàng theo kiểu của thứ được cất trong ngăn kín rất nhiều năm. Góc ảnh ấy chỉ hé ra một phần bằng nửa bàn tay: một khoảng bóng râm tím sẫm — cô nhận ra màu bóng của tán me — và một vệt đỏ, mảnh, nghiêng, như một nét bút ai đó cầm trong hình.

Anh cúp máy, quay lại, và nhìn thấy. Anh nhìn cái ví trong tay cô, nhìn góc ảnh, rồi nhìn mặt cô. Không vơ vội lấy lại. Đứng đó, mưa sau lưng, mười một năm nghề thương hiệu trên người, và một góc ảnh nhỏ lộ ra khỏi ví như một lời khai.

— Thứ Bảy. — Anh nói. — Như đã hẹn. Chỗ cây me, sau khi mẹ bày cỗ xong.

— Anh biết tôi đã thấy gì. — Cô nói, tay vẫn cầm cái ví. — Chỉ một góc. Bóng me, và một vệt đỏ. Anh định để tôi chờ đến thứ Bảy chỉ để nhìn nốt phần còn lại?

— Không. — Anh nói. — Tôi định để cô chờ đến thứ Bảy để nghe nốt phần còn lại. Ảnh thì cô nhìn thấy rồi. Ảnh chỉ nặng hai mươi gam. Chuyện của nó nặng hơn.

Anh đưa tay ra. Cô đặt cái ví vào tay anh. Anh không cất ngay; anh lấy vạt áo lau vệt bùn trên bìa, cẩn thận như người ta lau một thứ chỉ có một bản duy nhất trên đời, rồi mới cho vào túi quần trong, chỗ không rách.

— Một câu cuối. — Cô nói. — Vệt đỏ ấy là gì?

— Là thứ người ta cầm khi người ta không biết mình đang được nghe. — Anh nói. — Thứ Bảy. Tôi kể từ đầu. Và cô nhớ điều kiện: nghe hết rồi mới nói. Không được bỏ về giữa bát.

Anh đi ra mưa — mưa đã nhạt hơn một độ, loại mưa chín của buổi chiều muộn. Anh không chống ô. Cô đứng dưới hiên quán cô Sáu, ô xanh cổ vịt tựa vào vai, cái sổ màu khô ráo trong túi, và cô thấy có một chuyện đã đổi mà cô không gọi tên được: mười sáu năm nay, cô giữ mọi thứ quan trọng cách xa cửa sổ. Hôm nay, giữa một cơn dông, người ta kể cho cô nghe rằng suốt đêm mưa bụi năm mười hai tuổi, có một đứa trẻ ngồi cách hai bước, đếm nhịp thở của cô, và đếm đến sáng.

Người ta không ném đồ. Người ta đếm thở. Hai thứ đó khác nhau, khác như "giữ" với "giành", và cô đã mất mười sáu năm để được nghe phân biệt một lần.

Đêm đó, về phòng trọ, cô mở cuốn sổ mười lăm, lật đến trang hôm qua, nơi có dòng "Thứ Bảy này sẽ biết", và viết thêm dưới nó, chậm:

"Việc: vòng 3 đã gửi. Soi màu biển kiểu ba, sáng mai. Việc riêng: thứ Bảy, giỗ bà nội, đầu ngõ, cua bọc tay, nghe hết rồi mới nói. Ghi chú: vệt đỏ trong tấm ảnh là một cây bút. Tôi chưa thấy rõ, nhưng tôi biết thế, như người ta biết slogan của chính mình. Và nếu đúng là cây bút đỏ, thì tấm ảnh ấy chụp tôi, ở tuổi mà tôi chưa biết sợ cửa sổ."

Cô gạch dòng chót, rồi bỏ gạch, rồi gạch lại, rồi vẽ một vòng tròn quanh nó — cái vòng tròn cô vẽ quanh những chữ cô quyết định giữ. Bên ngoài, cơn mưa thứ hai của đêm vừa bắt đầu, đều và kiên nhẫn. Cô đứng dậy, lấy cái ô xanh ra ban công, cắm vào chỗ cũ. Mai biết sao hay. Hôm nay, cái ô đã được dùng đúng một lần, để che một cuốn sổ màu, giữa một cơn dông, cho một khách hàng, cạnh một quán cà phê hai mươi hai năm.

Không che mình. Cô nghĩ, tắt đèn. Hình như cũng được.