Chương 5: Hai tấm áo tự do
Chương 5: Hai tấm áo tự do
Đêm hôm ấy, sau khi trở về từ nhà thờ, Yến Linh không mở cuốn sổ năm chín tám ra ngay.
Cô pha trà, xếp gọn mớ hồ sơ của buổi họp thẩm định, tắm, rồi mới ngồi xuống cái bàn gỗ cạnh bà nội, đặt cuốn sổ ở giữa, đặt thêm bên cạnh nó bản photo trang danh mục kho lưu trữ mà Cảnh Thụ gửi qua bưu điện điện tử lúc chín giờ tối, kèm một dòng chữ ngắn: Chụp từ bản gốc, có chữ ký giám định của ông bảo vệ và của tôi. Giữ kỹ. Không gửi lại cho tôi. Tôi giữ tấm phim, cô giữ giấy.
Bà nội đặt tay lên nắp cuốn sổ, và bà ngồi như thế khá lâu, như người ta ngồi trước một cánh cửa mà hai mươi tám năm biết là có nhưng không bao giờ dám đẩy.
“Bà mở nhé?” Cô hỏi.
“Mở đi.” Bà nói. “Người ta đóng cửa hộ mình bao nhiêu năm rồi. Nay mình tự mở, thì kể như nhà mình tự gỡ cho mình.”
Cô mở cuốn sổ ra, tới trang hai mươi tám, rồi đặt cạnh nó một tờ giấy trắng, cây bút của ba, và hỏi bà nội câu hỏi mà từ tối ở nhà thờ cô đã mang về:
“Bà nhìn giúp con. Chữ ký từ trang này về sau. Không phải cậu con. Vậy là tay ai?”
Bà nội cầm kính lúp của ba, cái kính đã dùng tới mòn chân, đưa lên mắt, và nhìn. Bà nhìn rất lâu, lâu đến mức mẹ cô phải xuống xem hai bà cháu ngồi im như thế để làm gì. Bà nhìn trang hai mươi tám, rồi lật về trang hai mươi bảy, rồi lại sang hai mươi tám, đi đi lại lại như người ta đi trên một cái bãi mà mình từng quen từng bước.
Rồi bà thở một hơi, hạ kính xuống, và nói cái tên, bằng thứ giọng mà người ta gọi tên một con nợ cũ:
“Tám. Chú Tám. Người lái xe số bảy.”
Mẹ cô đứng sững ở chân cầu thang.
“Chú Tám?” Cô hỏi. “Chú Tám nào, bà? Nhà mình có họ hàng gì với chú ấy à?”
“Không họ hàng.” Bà nội nói. “Chú Tám là người lái xe cho xí nghiệp mình, hồi còn chung với nhà Cảnh. Nhà ấy không có con gái, chú ấy mồ côi sớm, về trú trong xóm, mùa đông bà cho chú ấy ăn cơm ở nhà này ba năm liền. Chú ấy học chữ muộn, viết xấu, nhưng viết chăm. Mỗi buổi chiều chú ấy giao hàng về, chú ấy tự viết phiếu, tự viết sổ, viết xong đưa bà coi lại từng chữ, vì chú ấy sợ viết sai làm mất công ăn việc làm. Bà coi giấy của chú Tám hàng trăm buổi chiều, con ạ. Cái tay ấy, viết chữ gì ra chữ nấy, nét nào cụt nét nào vắt, bà nhắm mắt cũng nhận ra. Chữ ký này không phải của cậu mày. Nó là tay của Tám, viết lại chữ ký của cậu mày. Nét người tập lại chữ của người khác, nó đi theo thói quen của người viết hơn là của người được viết. Nét móc của cậu mày là nét móc hỏi. Nét của Tám là nét móc đuổi. Chỗ ấy khác nhau một chút xíu thôi. Người đời không nhìn ra. Người từng cầm giấy của chú ấy mỗi chiều thì nhìn ra.”
Cô ngồi im. Trong đầu cô, một khối số liệu đang tự sắp xếp lại vị trí: từ ngày mười tám tháng Sáu, người ký nhận không còn là cậu, mà là chú Tám, người lái xe tải số bảy. Người lái xe thì đi cùng hàng. Người đi cùng hàng thì biết hàng gì lên xe, hàng gì xuống xe, ở đâu, của ai.
“Vậy từ ngày mười tám, cậu con đi đâu?” Mẹ cô hỏi từ chân cầu thang, giọng đã khác hẳn tối nay. Sợ, nhưng là sợ kiểu muốn biết. “Cậu khỏe như voi mà. Cậu không ốm thì không ai viết hộ cậu ký sổ được, trừ khi...”
“Trừ khi cậu không có mặt.” Bà nội nói. “Hoặc trừ khi người ta không cho cậu có mặt. Ba hôm trước khi cầu sập, cậu đi Vĩnh Phúc, người ta nói thế. Đi xem bãi cát. Nhưng xe của cậu vẫn nằm ở xí nghiệp. Tám lái xe số bảy đi và về mỗi ngày. Cô thử hỏi xem, một người đi Vĩnh Phúc, đi bằng gì mà xe nằm ở nhà?”
Cô lấy giấy ghi lại từng dòng, tay bắt đầu lạnh. Một câu hỏi cũ hai mươi tám năm, cứ từng chút một, đang lòi ra cái mép giấy mà người ta chưa từng gấp.
“Bà ơi,” cô nói, “chú Tám giờ ở đâu, bà có biết không?”
Bà nội lặng đi. Bà đặt kính lúp xuống bàn, cẩn thận, rồi nói:
“Không biết. Sau cái đêm cầu sập, chú ấy biến mất. Người ta bảo chú ấy bỏ trốn vì sợ. Bà thì không tin. Tám là người sợ mất việc chứ không phải người sợ chết. Ai cho chú ấy tiền để bỏ trốn, hay ai đuổi chú ấy đi, bà không biết. Bà chỉ biết một điều, con ạ: sau đám tang cậu mày, có một buổi chiều mưa, có người để hai tấm áo trong cái thùng ở cửa nhà này. Hai tấm áo bảo hộ của xí nghiệp, giặt sạch, xếp phẳng phiu. Không thư, không lời nhắn. Một tấm có thêu tên cậu mày. Một tấm không tên, nhưng rộng hơn, dài tay hơn, và ở cổ áo có cái dấu của kho. Bà giữ. Bà giữ hai mươi tám năm rồi, vì bà nghĩ, ai gửi hai tấm áo ấy về, thì người ấy còn sống, và người ấy còn nhớ.”
“Hai tấm áo ấy bây giờ ở đâu, bà?”
“Ở kho. Cái tủ sắt nhỏ, tầng trên, dưới cái chăn rách. Chìa khóa tủ thì ông bố mày giữ. Nay thì coi như con giữ.”
Cô đứng dậy lúc mười một giờ đêm.
Kho của nhà Đỗ ở ngoại ô, cách nhà ba mươi cây số, cái kho mà sáu tháng nay người ta đồn sẽ bán cho một chủ đầu tư làm bãi xe. Nửa đêm không đi được. Cô nằm trưa tới sáng, mắt mở, nghe thành phố thức, rồi năm giờ sáng cô đã gọi xe, và sáu giờ rưỡi cô đứng trước cánh cửa tôn của kho với chiếc chìa khóa thứ ba trong chuỗi chìa của ba.
Cảnh Thụ gọi điện lúc bảy giờ, khi cô vừa mở được cửa kho.
“Tôi không hỏi cô ở đâu.” Anh nói. “Tôi chỉ báo cho cô một tin: người của công ty D hôm qua không đến họp tuần này. Ông ta xin nghỉ phép dài hạn, lý do chăm cha ốm. Cha ông ta không ốm. Tôi kiểm tra rồi. Điều đó nghĩa là người ta đang rút lui khỏi bàn cờ, và người ta rút vì thấy ghế bảy ở bàn ấy ngồi một người cầm vali sắt. Tôi nói để cô biết mà giữ mình. Còn thứ hai: hôm qua tôi photo xong danh mục, tôi xem lại toàn bộ hộp tôn ấy một lần nữa. Cô biết tôi thấy gì không? Tôi thấy sợi dây thép buộc hồ sơ nhà cô, cắt dài hơn gang tay một chút. Tôi đã đo nó đêm qua bằng thước cuộn. Sợi dây dài hơn thói quen của cụ Đỗ đúng bảy xăng-ti-mét. Bảy xăng-ti-mét, cô Đỗ ạ, là đúng bằng khoảng cách người ta cần để buộc được thêm một cuốn sổ mỏng vào một chồng hồ sơ đã buộc sẵn, mà không cần cắt sợi mới.”
Cô đứng giữa kho lạnh, nghe điện thoại, và câu nói của anh rơi vào cô như hòn đá rơi xuống giếng:
“Ý anh là, ai đó đã buộc thêm cuốn sổ của nhà tôi vào chồng hồ sơ nhà tôi ở kho Sở?”
“Ý tôi là, ai đó đã mang hai thứ đến kho ấy trong cùng một đêm: chồng hồ sơ, và một cuốn sổ mỏng. Sợi dây chứng tỏ việc đó. Và đêm qua tôi nghĩ mãi về một chuyện: nếu là cuốn sổ giao hàng, thì nó phải dày, vì nó có hai trăm tám mươi mốt dòng chữ ký. Cuốn mà sợi dây ấy buộc thêm được, phải mỏng. Mỏng bằng gì nào? Mỏng bằng một cuốn sổ nháp, hoặc bằng ba mươi mấy tờ rời. Cô hiểu tôi nói gì chứ?”
Cô hiểu. Cô hiểu đến mức phải chống tay vào cánh cửa tôn để đứng.
Ba trang hai mươi chín. Người ta không xé chúng ra khỏi cuốn sổ ở nhà cô. Người ta mang cả cuốn đến, rồi buộc lại chồng hồ sơ bằng một sợi dây dài hơn bảy xăng-ti-mét, để rồi về sau, khi người ta quay lại lấy, người ta chỉ cần cắt dây, rút cuốn, và để lại một chồng hồ sơ thiếu ba trang, ghi ba chữ đã rút, trong bóng tối, rồi im lặng hai mươi tám năm.
“Cô đang ở kho nhà cô phải không?” Anh hỏi. “Tôi nghe tiếng cửa tôn. Tôi sẽ không đến. Hôm nay là việc của nhà cô, và tôi không muốn người ta chụp ảnh hai chúng ta đứng trong một cái kho. Tôi chỉ nói một câu: cái tủ sắt mà cụ tôi từng nhắc, lúc cụ còn sống, cụ bảo là nhà Đỗ có một cái tủ sắt nhỏ ở kho, cụ bảo: nếu một ngày nhà Đỗ mở cái tủ ấy ra mà thấy hai tấm áo, thì coi như ông cụ Đỗ già hơn tôi một bậc. Tôi nghĩ hôm nay là ngày ấy. Mở ra xem đi, cô Đỗ. Rồi tối nay gọi lại cho tôi, báo một từ thôi: có, hay không.”
Anh cúp máy. Cô vào trong kho.
Cái kho mà cô nhớ từ thuở nhỏ vẫn thế: mùi vôi, mùi bao bì, mùi dầu máy cũ. Ba dãy kệ gỗ lim chạy dọc, một cần cẩu tay nhỏ ở góc, và trên gác-mê, dưới đống chăn rách, cái tủ sắt nhỏ màu xanh lục, thương hiệu thời bao cấp, hai tầng, một ổ khóa.
Chìa khóa thứ ba xoay được.
Bên trong tủ, dưới cùng, có một hộp các-tông chừa nắp. Cô lấy nó ra, đặt xuống nền kho, quỳ xuống, mở.
Hai tấm áo bảo hộ, màu xanh tro, xếp phẳng phiu như người ta xếp áo cho người còn sống đi xa. Giặt sạch. Ở tấm thứ nhất, ngực trái, thêu bằng chỉ đỏ, ba chữ: Đỗ Văn Hàn. Ở tấm thứ hai, không tên, nhưng rộng hơn, dài tay hơn, và ở mép cổ áo bên trong, có con dấu tròn nhỏ đã mờ: Kho Vật Tư Trung Tâm.
Cô cầm tấm áo thứ hai lên, và cô làm cái việc mà một người kiểm toán làm trước khi tin bất cứ thứ gì: cô lộn nó ra, lộn từng tay, từng mép, từng đường may.
Trong đường may mép dưới áo, có một chỗ mềm hơn những chỗ khác. Cô lấy kéo nhỏ trong vali cắt chỉ, cẩn thận, tốn mười lăm phút, và từ trong đường may ấy rơi ra một tờ giấy xếp tư, giấy than, màu tím đã bạc, mềm như vải.
Một tờ phiếu giao hàng. Liền ba lớp. Lớp dưới cùng, chữ tím in ngược, nhưng đọc được.
Cô đưa tờ giấy ra chỗ sáng của cửa kho, và đọc từng dòng, chậm, như người ta đọc một văn bản mà mình biết trước là nó sẽ đổi đời mình:
Ngày hai mươi ba tháng Sáu. Xe số bảy. Kho Vật Tư Trung Tâm. Lô xi măng ký hiệu PC-40, số bao: bốn mươi. Người giao: Hoàng Việt. Người nhận: ký tên, một chữ ký mà cô nhìn cái móc là biết ngay: chú Tám. Và ở góc dưới, nơi ghi chú, có một dòng viết tay, nét chữ người học chữ muộn, chăm và xấu:
“Hàng đổi loại. Sổ ghi PC-30. Tôi chép lại giấy này trước khi nộp. Ai giữ tờ này, thì tìm người lái xe số bảy.”
Cô quỳ trên nền kho lạnh, tay cầm tờ giấy than mỏng như cánh ve, và cô nghe trong lồng ngực mình có hai mươi tám năm im lặng vỡ ra một cái, thật rõ, thật đau.
Chú Tám không biến mất vì sợ. Chú Tám chép lại tờ giấy ấy, may nó vào một tấm áo, giặt sạch, xếp phẳng phiu, để thùng ở cửa nhà Đỗ trong một buổi chiều mưa, rồi biến mất. Người gửi áo về là chính chú Tám. Tấm áo không tên là áo của chú. Cậu của cô đã không có mặt ở trạm trộn từ ngày mười tám. Chú Tám ký thay, chép lại chứng cứ, gửi về nhà hai tấm áo tự do — áo của người chết và áo của người sống, hai người được buông tha khỏi cái xí nghiệp ấy, một người bởi đã chết, một người bởi đã chạy.
Cô lấy điện thoại, chụp tờ giấy than ấy, mười hai tấm, mọi góc, mọi ánh sáng. Cô đặt nó vào một túi nilon sạch, vào giữa hai tờ giấy carton cứng, cho vào vali sắt.
Rồi cô gọi lại cho Cảnh Thụ, đúng lời hẹn, và nói một từ:
“Có.”
Đầu dây bên kia im lặng rất lâu. Rồi anh nói, và lần đầu tiên, cô nghe thấy trong giọng người nhà Cảnh ấy một thứ mà cô không nghĩ mình sẽ nghe: một hơi thở gấp, của người ta khi cái mình đợi hai mươi tám năm, và nghĩ cả đời sẽ không tới, tự nhiên gõ cửa.
“Cô giữ nguyên trang phục hai tấm áo, đừng giặt lại, đừng xê dịch gì trong hộp. Chiều nay tôi gửi người mang két chứng cứ và hai nhân viên kỹ thuật giấy đến, làm việc đúng quy trình, có biên bản, có chữ ký của cô, có cả camera. Từ giờ mọi thứ phải thành chứng cứ, cô Đỗ, chứ không phải thành kỷ niệm nữa. Bởi vì kẻ đọc được tờ giấy than ấy không chỉ là hai chúng ta. Người ta cũng đọc được, nếu người ta biết nó tồn tại. Và người ta đã từng giết một cây cầu để nó không tồn tại.”
Ngoài kho, mặt trời tháng Sáu lên tới đỉnh. Trên nền xi măng cũ, bóng cô đổ dài xuống chỗ vẫn còn vết phấn trắng của ba cô, vẽ từ đời trước, ba chữ mà cô hồi bé vẫn hỏi ý nghĩa, và ba chỉ cười không đáp: “Sổ thật, hàng thật, người thật.”
Nay cô hiểu rồi, ba à. Sổ thật. Hàng thật. Người thật. Ba thứ ấy, ai giữ đủ cả ba, thì người ta không còn cách nào bắt mình phải im lặng nữa.
Emberdeck
Strykon
Snail Clicker
Italian Brainrot Extreme Driver
Kobadoo Shapes
Garden Master
Superstar Family Dress Up Game
Two Cups