Chương 4: Lễ tang ở nhà thờ nhỏ
Chương 4: Lễ tang ở nhà thờ nhỏ
Sáu giờ bốn mươi lăm sáng, Yến Linh đã đứng trước cổng kho lưu trữ của Sở Xây dựng, tay cầm vali sắt, chân đứng giữa hai vũng nước mưa đêm qua.
Cảnh Thụ đến lúc sáu giờ năm mươi mươi. Anh đi một chiếc xe cũ, không có tài xế, tự lái, đỗ xe ở cách cổng một dãy nhà, rồi đi bộ tới. Anh mặc áo gió tối màu, trong tay không có gì cả. Anh nhìn vali sắt của cô, rồi nhìn cổng kho, và nói câu đầu tiên như người nói về thời tiết:
“Sớm vậy.”
“Hai giờ sáng tôi không ngủ được nữa.” Cô nói. “Còn anh ngủ à?”
“Tôi làm việc.” Anh nói. “Đêm nào cũng thế. Khi không ngủ được thì tôi đọc sổ. Hóa ra nhà cô cũng dạy con gái làm thế nào.”
Cô không đáp. Trước cửa kho, một ông bảo vệ già đang mở ổ khóa chuồng gác. Anh ta nhìn hai người, ngáp, và nói rằng đoàn thanh lý giấy vụn đến lúc bảy giờ rưỡi, còn kho thì bảy giờ mở, người trong Sở thì tám giờ mới lên, nên nếu hai người có việc gì thì đợi, còn không thì về.
“Chúng tôi có việc.” Cảnh Thụ nói, và anh ta đặt vào tay ông bảo vệ một tấm giấy. “Quyết định thi hành thanh lý. Tôi đã đọc nó. Nó ghi rõ: thanh lý giấy vụn, danh mục kèm theo. Tôi muốn biết danh mục ấy ai lập, và tôi muốn xem kho trước khi người ta thanh lý. Trong quy định nội bộ của Sở, có một điều cho phép đại diện bên liên quan đến kiểm đếm tài liệu sắp tiêu hủy, nếu có chữ ký của trưởng phòng lưu trữ. Đây là chữ ký ấy.”
Ông bảo vệ đọc tấm giấy, ngáp thêm một lần nữa, rồi bỏ vào trong, gọi điện, và cuối cùng dẫn hai người đi qua một khoảng sân đầy cỏ dại, tới một dãy nhà cấp bốn cuối sân, có mái tôn và một cái cửa sắt đôi.
Ở đó, giữa bóng tối và mùi giấy cũ, mùi mưa và mùi bụi, người ta mở cho hai người cái kho mà hai mươi tám năm không ai thèm mở, đúng tám ngày trước khi nó biến mất khỏi đời.
Cảnh Thụ bật đèn pin. Thứ ánh sáng ấy quét qua các kệ gỗ, các chồng hồ sơ buộc bằng dây thép, các hộp các-tông in bằng mực nhòe. Anh đi rất nhanh, nhưng không vồ vập. Anh đi như người ta đi trong nhà mình: biết cái gì nằm ở đâu, dù hai mươi tám năm rồi không về.
“Kệ bốn.” Anh nói. “Năm chín tám, Xí nghiệp Vật liệu một, là nhà cô. Kệ năm là nhà tôi. Hai kệ ấy cạnh nhau, vì năm đó người ta lưu hồ sơ theo công trình, không theo nhà cung cấp. Cầu sập rồi, người ta tách ra, chia nhau mỗi nhà một nửa, và người ta quên mất rằng cái danh mục gốc thì nằm ở kệ số sáu, dưới cùng, trong hộp tôn bị móp một góc.”
Cô đi theo anh tới kệ số sáu. Hộp tôn ấy nằm đó thật, móp một góc đúng như anh nói, và trên nắp hộp, bằng thứ mực tím đã bạc, có dòng chữ: Công trình cầu C — danh mục tổng — 1998.
Anh mở hộp ra. Bên trong là một xấp giấy kẹp bằng kẹp gậy, và trang đầu tiên in tiêu đề: Danh mục tài liệu lưu kho, công trình cầu C, lập tháng Mười Hai năm một chín chín tám.
Cảnh Thụ lật từng trang, nhanh mà đều. Cô đứng cạnh, đọc ngược vai anh, và cô đếm: mỗi trang ghi số hiệu tài liệu, tên tài liệu, số tờ, và ngày nhập kho. Đến trang thứ ba, anh dừng lại.
Ở dòng thứ mười một, có một tài liệu ghi: Sổ giao nhận vật liệu ngày 21—25/6, số tờ: 3. Người ta gạch một nét mực đỏ ngang qua nó, và bên lề, bằng một loại mực khác, có ba chữ nhỏ: đã rút.
“Ngày hai mươi mốt đến hai mươi lăm.” Cô nói. “Bao gồm cả ngày cầu sập.”
“Và đã rút, chứ không phải đã mất.” Anh nói. “Người ghi chữ này phân biệt hai từ ấy rất rõ. Suốt danh mục này, các tài liệu hỏng ẩm thì ghi là hỏng, thiếu thì ghi là thiếu. Chỉ ba tờ này là đã rút. Có bàn tay người lấy nó đi, có người ghi lại việc người ta lấy.”
“Ghi bằng mực nào, anh để ý chưa?”
“Để rồi.” Anh nói, và anh rút từ túi áo một tấm bìa trong, kẹp vào đó một tờ giấy photo anh đã chuẩn bị sẵn từ đêm, và đặt cả trang danh mục ấy lên, chụp lại bằng một cái máy ảnh cũ bấm cơt-lích một tiếng trong bóng tối kho. “Mực tím của Sở, nhưng không phải bút của người lập danh mục. Người lập danh mục viết nét chữ học trò, tròn trịa. Ba chữ đã rút kia viết bằng nét chữ dọc, gọn, của người quen viết nhanh. Hai người khác nhau. Có nghĩa là cái chữ ấy được viết vào sau, có khi sau đó nhiều năm, khi người ta đã bỏ quên hộp tôn này.”
“Vậy là có hai người.” Cô nói chậm. “Một người rút ba tờ ấy ra khỏi cuộc đời. Một người thấy việc ấy, và ghi lại, bằng ba chữ, trong bóng tối, rồi im lặng hai mươi tám năm.”
“Cô đọc sổ của nhà cô giống tôi đọc kho này.” Anh nói, không khen, chỉ xác nhận, như người ta ghi nhận một con số. “Đêm nay tôi photo trang này, kèm chữ ký giám định. Nó không đủ làm bằng chứng ở tòa. Nhưng nó đủ để bắt đầu.”
Ngoài cửa kho, trời đã sáng hẳn. Ông bảo vệ già gọi từ sân rằng đoàn thanh lý đến rồi, hai người làm nhanh.
Trên đường ra, khi đi ngang kệ bốn, cô dừng lại. Trên kệ bốn, có một chồng hồ sơ của Xí nghiệp Vật liệu một, và chồng hồ sơ ấy buộc bằng một sợi dây thép bị gỉ. Cô nhận ra sợi dây thép ấy. Nhà cô dùng thứ dây ấy để buộc biên lai. Ba cô mua dây thép theo ký, năm năm mua một lần, ở cùng một hàng sắt ngoài chợ Hàng Bài, và thói quen của ông là cắt mỗi đoạn một gang tay.
Sợi dây trên kệ bốn được cắt dài hơn gang tay một chút. Có nghĩa là người buộc nó không phải ba cô. Nhưng người mang nó đến đây thì mua nó ở cùng hàng sắt ấy, cùng loại, cùng lô, có thể cùng một năm.
“Cảnh Thụ.” Cô gọi tên anh lần đầu tiên trọn vẹn, và cô thấy anh khựng lại nửa bước khi nghe họ mình được gọi trọn như thế. “Hồ sơ nhà tôi ở đây do ai mang tới? Sau khi hai nhà chia tay nhau năm chín tám, hồ sơ phần nhà tôi phải về kho riêng của xí nghiệp, không phải kho Sở.”
Anh quay lại, nhìn chồng hồ sơ, rồi nhìn cô.
“Cô hỏi đúng chỗ.” Anh nói. “Tôi đã hỏi câu ấy ba năm trước, lần đầu tiên tôi vào kho này. Người trả lời tôi là cụ Nguyễn Văn Ưng, người giữ kho trước ông bảo vệ này. Cụ nói: hồ sơ hai nhà chở đến đây cùng một chuyến xe, cùng một đêm, sau đám tang của cậu cô cô. Do một người thứ ba ký gửi. Tôi hỏi cụ tên. Cụ bảo, người ta không để tên, chỉ để một phong bì lọt xuồng lọt cột. Trong phong bì là tiền trả tiền ký gửi kho mười lăm năm. Người ta trả mười lăm năm một lần, và người ta không bao giờ quay lại.”
“Mười lăm năm.” Cô nhắc lại. “Năm chín tám cộng mười lăm là năm hai nghìn mười ba. Ai đó đã tính trước rằng sau mười lăm năm sẽ không ai nhớ nữa.”
“Năm hai nghìn mười ba.” Anh nói, và anh im đi vài giây, vì hai người cùng nhớ ra một việc: năm hai nghìn mười ba là năm cụ Cảnh Đình, cha anh, qua đời. Là năm nhà Đỗ bán đứt xí nghiệp, trả nợ, giữ lại đúng một cái biển và một cái kho. Là năm mà mọi người tưởng cái chuyện năm chín tám đã đóng sổ tự nhiên, vì hai người giữ nó bằng mồ hôi và bằng mối thù, chết gần như cùng một lúc.
“Anh nghĩ ai?” Cô hỏi.
“Tôi không nghĩ ai vào lúc này.” Anh nói. “Vào lúc này tôi chỉ tin giấy. Đêm nay, khi photo danh mục xong, tôi sẽ gửi cô một bản. Còn bây giờ, cô nên về nhà nghỉ. Hôm nay chiều, nhà thờ nhỏ ở phố Nhà Thờ có lễ cầu nguyện tuần thứ ba cho bố cô. Mẹ cô có nhắn với cô chưa?”
Cô nhìn anh. Đứng trong kho tối, giữa mùi giấy cũ, lần đầu tiên cô thấy rõ mặt anh trong luồng sáng của đèn pin để trên thùng: mặt gọn, sáng, và ở đáy mắt có một cái mệt mà người ta chỉ thấy được khi đứng rất gần.
“Làm sao anh biết chuyện lễ chiều nay?”
“Vì nhà tôi có gửi vòng hoa.” Anh nói, và anh nói câu ấy thật chậm, thật rõ, như người ta đặt một vật dễ vỡ xuống mặt bàn. “Vòng hoa của bà cụ tôi. Bà cụ tám mươi tư. Bà bảo với người cắm hoa: gửi vậy thôi, đừng ghi tên nhà Cảnh, ghi họ của người chết. Nhưng tôi biết người cắm hoa thế nào cũng nói ra, vì trong nghề hoa ai cũng biết hai họ ấy không đứng cạnh nhau bao giờ. Tôi không định đến. Nhưng tôi nghĩ tôi phải nói trước cho cô, để cô khỏi bị bất ngờ. Chiều nay, trong nhà thờ, có thể bà cụ sẽ đến. Bà cụ đã hai mươi tám năm không rời khỏi cái ghế của bà. Nếu bà cụ đến, thì không phải để thắp nhang. Mà để xem.”
“Xem gì?”
“Xem con gái nhà Đỗ.” Anh nói. “Người ta nói cho bà biết rằng ở buổi mở thầu hôm nọ có một người con gái nhà Đỗ, cầm cái vali sắt của cụ Đỗ, tính ba dòng mà năm công ty không dám nghe. Bà cụ tôi già rồi, cô Đỗ ạ. Người già trước khi chết chỉ còn lại mấy việc: chia của, đóng cửa, và nhìn lại xem trong đời mình có bỏ sót cái gì không. Tôi nghĩ bà đang ở giai đoạn thứ ba.”
Nói xong, anh tắt đèn pin, và hai người ra khỏi kho, ra khỏi sân cỏ dại, đứng giữa sáng sớm tháng Sáu, nơi đoàn thanh lý giấy vụn bắt đầu đổ xe, và cái kho hai mươi tám năm ấy bắt đầu được khiêng ra cân từng thùng, từng thùng, để đem đi nghiền nát, không ai trong số những người khiêng ấy biết rằng trong một hộp tôn móp một góc, có một trang giấy vừa được chụp ảnh bằng một cái máy cũ, và rằng tấm hình ấy, về sau, người ta sẽ gọi nó là điểm khởi đầu của một vụ án kéo dài thêm hai năm nữa, phá tan một đế chế, và gắn lại hai cái nhà.
Buổi chiều, nhà thờ nhỏ ở phố Nhà Thờ đầy người.
Không phải vì ông Đỗ giàu có, cũng không phải vì giáo xứ đông. Mà vì người ta đến xem. Con người ta ai cũng thế: đám tang của người quen, người ta đến thương; đám tang của người có chuyện, người ta đến xem. Ba cô thuộc loại thứ hai. Ông là người của một vụ cầu sập hai mươi tám năm trước, một cuộc chia tay hai nhà chưa ai rõ ngọn ngành, một cái chết sau hai mươi tám năm im lặng. Người ta đến xem, và người ta thắp nhang cho vui lòng mình.
Yến Linh đứng cạnh mẹ, mặc đồ đen, đứng từ ba giờ chiều. Mẹ cô đã khóc hết nước mắt từ tuần trước, nên hôm nay mẹ chỉ đứng, thẳng và gầy, như một cây si đã hết nhựa. Bà nội cô ngồi trên chiếc ghế dựa mà giáo xứ mang ra, chân bà phủ tấm chăn mỏng dù tháng Sáu nóng, vì máu già cần ấm hơn khí trời.
Lễ bắt đầu lúc năm giờ. Cha xứ đọc kinh, giọng đều đều. Khói nhang lên từng vòng.
Và đúng lúc cha xứ đọc tới đoạn cầu cho linh hồn người đã khuất được nghỉ ngơi, thì cửa nhà thờ mở ra.
Một bà cụ tám mươi bốn tuổi, tóc bạc kín, chống một cây gậy gỗ mun, đi vào không nhanh không chậm. Sau bà có hai người giúp việc và một người đàn ông trung niên. Bà không vào hàng ghế. Bà đứng ở cuối, giữa lối đi, và bà đứng thẳng, theo cái cách mà tuổi già của người có gốc gác vẫn giữ được.
Cả nhà thờ quay lại nhìn.
Mẹ cô nắm chặt lấy cánh tay con gái, nắm đến móng tay bấm vào da. Bà nội cô thì không quay đầu. Bà nội vẫn nhìn lên bàn thờ, và môi bà mấp máy, không rõ là kinh hay là câu nói đời.
Bà cụ Cảnh không tiến lên gần. Bà đứng đó suốt ba phút, nghe kinh, nhìn khói nhang, nhìn tấm ảnh người đã khuất dựng trên giá. Rồi bà ra hiệu, người đàn ông trung niên bước lên, đặt một vòng hoa trắng xuống cuối lối đi, ở đúng chỗ mà mọi vòng hoa khác đã đặt. Trên băng hoa, ai đó đã gắn một dải lụa, và trên dải lụa có dòng chữ thêu: Kính viếng cụ Đỗ.
Không họ Cảnh. Chỉ thế. Nhưng cả nhà thờ biết.
Sau lễ, khi người ta đã ra về gần hết, và khi mẹ cô đã được chị họ đưa ra xe trước, bà cụ Cảnh chống gậy đi lên. Lên từng cấp. Người ta dâng tay ra vịn, bà gạt đi. Bà đi tới trước tấm ảnh, đứng im nhìn rất lâu, đến nỗi Yến Linh, đứng cạnh bà nội, nghe rõ tiếng đồng hồ nơi cổ tay người đàn ông trung niên tick-tắc trong thinh không.
Rồi bà cụ quay lại, chống gậy, đi thẳng về phía hai bà cháu nhà Đỗ.
Mẹ cô đã đi rồi, may thay. Còn lại cô, và bà nội.
Bà cụ dừng lại cách hai mét. Bà nhìn bà nội, rồi nhìn cô, từ trên xuống dưới, dừng lại ở cái vali sắt mà cô vẫn cầm trong tay, vì cô đi lễ thẳng từ văn phòng, không kịp về nhà.
“Cháu nội của Đỗ Văn Lâm?” Bà hỏi. Không phải hỏi để biết. Hỏi để gọi.
“Dạ.” Cô nói.
“Hồi trước tao thấy cháu lần cuối thì cháu mới học lớp sáu, ngồi ở cửa kho đếm vồ. Tao vào mua cát, cháu không chịu đếm cho tao, cháu bảo cháu đếm cho bố cháu, chứ không đếm cho người khách nào tới sau giờ.” Bà cụ nói, và ở khóe mắt già nua ấy, có cái gì sáng lên một giây, tắt ngay. “Nay cháu cầm cái vali ấy đếm lại cái đời của cả hai nhà. Mày nghe tao nói một câu, con gái, rồi tao đi.”
Cô im. Bà nội cô im. Cả nhà thờ còn lại vài người cũng im.
“M cái nhà tao nợ nhà mày một câu trả lời, hai mươi tám năm rồi chưa trả được, vì cái người biết câu trả lời thì nó chết trước. Tao già rồi. Tao không sợ chết. Tao sợ chết mà chưa trả xong nợ chữ. Chơi với thằng Thụ thì chơi, làm ăn với nó thì làm. Nó tính toán như cụ tổ, nhưng nó không dối như cụ tổ, cái đó tao lấy đầu tao ra mà bảo đảm. Còn chuyện hai mươi tám năm trước, mày đừng hỏi tao, hỏi cái vali của mày mà hỏi. Hai mươi tám năm trước, trong cái đêm mưa ấy, người duy nhất nói thật, có khi lại là người của nhà mày chứ không phải của nhà tao.”
Nói xong, bà cụ chống gậy quay đi. Người đàn ông trung niên vội đở. Bà đi được ba bước thì dừng lại, không quay đầu, và nói thêm một câu, nhỏ, gần như nói cho chính mình, nhưng cả nhà thờ im đến nỗi nghe được:
“Cậu mày mà, con gái. Đêm ấy nó tới nhà tao trước khi tới nhà mày. Nó đứng ở cổng hai tiếng đồng hồ dưới mưa. Không vào. Tao không biết nó muốn gì. Tao biết mỗi một điều: tay nó cầm cái sổ. Không phải tiền. Cái sổ. Ngày hôm sau thì cây cầu không còn nữa.”
Rồi bà đi hẳn. Cửa nhà thờ khép lại nhẹ.
Yến Linh đứng như trời trồng. Bà nội cô ngồi trên ghế dựa, hai tay run lên, lần đầu tiên trong đời cô thấy run thật sự. Cô quỳ xuống cạnh bà, đỡ lấy tay bà, và bà nắm tay cô lại, nắm chặt vô cùng, cái nắm của người già khi họ sợ rơi.
“Con bé.” Bà nội nói, mắt mờ nhìn về phía cửa đã đóng. “Bây giờ thì mày đi mà mở cuốn sổ năm chín tám ra. Mở đi. Chỗ mày ghi bút của cậu mày hôm mười tám tháng Sáu, coi lại nét chữ người ta viết hộ. Bà hỏi ông trời một câu thôi: chữ ký của cậu mày, cái móc mất đi từ trang hai mươi tám — nếu không phải cậu mày già tay, thì nó là tay ai, mà tay ấy, lại là tay mà cả đời này bà nhìn đâu cũng nhận ra.”
Ngoài trời, tiếng chuông nhà thờ nhỏ điểm đúng sáu giờ tối, thong thả, đều đặn, như thể trong thành phố này chưa từng có cây cầu nào sập, chưa từng có ai chết oan, và chưa từng có hai đứa trẻ của hai nhà ghét nhau, đứng cách nhau hai mét trong khói nhang, tay một đứa cầm vali sắt, tay một đứa chống gậy mun, để rồi hai mươi tám năm sau, chính hai đứa trẻ ấy phải quay về đây, mở lại tất cả những gì người lớn đã đóng.
Emberdeck
Strykon
Snail Clicker
Italian Brainrot Extreme Driver
Kobadoo Shapes
Garden Master
Superstar Family Dress Up Game
Two Cups