Chương 5: Công việc
Chương 5: Công việc
Sáu tháng sau cưới, câu hỏi lớn nhất của hôn nhân xuất hiện — không phải từ mẹ Khả Vy, không phải hàng xóm. Từ chính Bách Dương:
"em à — anh không thể làm gì cả đời. Anh ba mươi ba tuổi, mười năm nằm viện và trọ ở nhà cha mẹ. Anh có bằng đại học kinh tế — đóng băng mười năm. Anh có hai bàn tay — và một nửa thời gian của anh không thuộc về anh. Em cưới anh — mà anh không có công việc. Anh không thể là một người chồng nửa ngày."
Nỗi sợ đó — Khả Vy hiểu là nỗi sợ thật của người bệnh sau khi ổn: nỗi sợ "tôi không đóng góp được gì vào đời sống mình đang sống".
Và cuộc tìm việc của Bách Dương — sáu tháng — là một chương buồn hơn và hay hơn mọi chương trước:
Lần một — một công ty thương mại nhận anh qua "chương trình việc làm cho người yếu thế" — và sa thải sau mười một ngày, lý do giấy tờ: "không phù hợp văn hóa". Lý do thật, người bạn đồng nghiệp kể lại: sếp thấy anh uống thuốc lúc giờ trưa, hỏi quanh, biết bệnh — và mọi thứ đổi: các cuộc họp bớt gọi anh, email chuyển hướng người khác.
Bách Dương về nhà đêm đó — và Khả Vy sợ nhất là anh không khóc. Anh ngồi ở bàn, và anh nói:
"anh kỳ vọng sai. Anh nghĩ việc làm là một tờ giấy công bằng. Nó không phải. Nó là một phòng khách của người khác — người ta mời ai vào nhà họ thì mời. Anh không thể kiện người ta vì không mời anh vào phòng khách."
Lần hai — anh xin việc không khai bệnh. Và anh bị khai trừ sau khi "nói chuyện một mình" hai lần — người ta tưởng anh điên, trong khi anh chỉ đang... đếm cửa sổ để đỡ cơn hoảng loạn sáng thứ ba.
Lần hai đó — anh về — và lần này người thứ hai viết trong sổ, một trang dài hiếm hoi:
"Hai lần. Hai cách. Không một cách nào được. Em — người thứ nhất — đừng xin việc nữa theo cách của người bình thường. Cách đó không dành cho chúng ta. Hãy làm thứ ba: không xin. Hãy làm một thứ của riêng mình — dù nhỏ — nơi không ai phải mời."
Và thứ ba — sinh ra từ một sự tình cờ:
Chiều nọ, Khả Vy mang về nhà một chồng sổ cũ bỏ đi từ bệnh viện — hồ sơ bệnh án cũ sắp hủy, sập góc, mối mọt. Bách Dương ngồi đọc cả đêm — vì anh đọc hồ sơ như người đọc chính mình: từng bệnh nhân, từng tay chữ của bác sĩ, từng đơn thuốc.
Và anh phát hiện một điều: những hồ sơ cũ — chữ mực phai, giấy vàng — có những mẩu thông tin mà bệnh nhân và gia đình tìm suốt không thấy: ngày viện nào, chẩn đoán nào, thuốc nào từng dùng. Gia đình người bệnh cũ gọi về xin — bệnh viện trả lời "hồ sơ hủy theo quy định sau mười năm".
Bách Dương đặt chồng hồ sơ xuống bàn, và anh nói câu mở ra nghề nghiệp của đời anh:
"em à. Người ta hủy giấy. Nhưng người ta không hủy được trí nhớ của tôi về hệ thống này. Tôi nằm viện mười năm — tôi biết quy trình từng khâu, biết tài liệu nào lưu ở đâu, biết thủ tục nào thiếu một chữ ký là khựng cả tháng. Và tôi — người từng là bệnh nhân — biết điều mà người làm thủ tục không biết: một bản sao hồ sơ trễ ba ngày là ba ngày gia đình không trả được viện phí, là ba ngày người bệnh không được chuyển viện đúng thuốc. Em — anh muốn mở một dịch vụ. Dịch vụ nhỏ nhất thế giới: tìm và sao y hồ sơ y tế cũ cho gia đình người bệnh. Một người. Một bàn. Không mời ai — người ta đến."
*
"Dịch vụ hồ sơ Bách Dương" — mở ở một căn gác nhỏ thuê gần bệnh viện, biển gỗ mảnh viết tay.
Tháng đầu: hai khách. Khách thứ nhất — một bà già tìm hồ sơ của chồng mất năm 1998, để đấu giải một vụ bảo hiểm. Bách Dương tìm trong ba tuần — ba tuần anh đi từng kho, làm quen từng người giữ kho (và anh giảng giải bệnh của mình trước — người giữ kho nào cũng im một lúc, rồi — bảy trên tám người — nói "anh làm việc kĩ hơn tôi").
Tìm ra. Bà già nhận bản sao y, và bà già làm một việc Bách Dương không quên: bà đợi anh trả đúng tiền công một trăm nghìn — không nhiều hơn — và bà nói:
"tôi hỏi giá ba nơi. Hai nơi nói 'bà không sao làm nổi đâu'. Một nơi nói 'ba triệu'. Anh làm ba tuần, lấy một trăm. Anh lấy ít — nhưng anh lấy. Và anh lấy bằng lao động có hoá đơn. Con ơi — bà sáu mươi năm làm ruộng, bà hiểu thứ này: có hoá đơn là có chỗ đứng. Chúc anh có chỗ đứng dài."
Tháng sáu: hai mươi sáu khách. Khả Vy bỏ việc điều dưỡng bán thời gian để giúp phần giấy tờ (không phải vì anh không làm nổi — vì khách nữ già thích nói chuyện với cô, và một nửa công việc là nghe).
Và người thứ hai — viết trong sổ, dòng cuối chương này:
"Tôi đã từng là người của tình huống khẩn cấp. Công việc của tôi là chống lại kẻ thù. Hôm nay tôi có một công việc mới trong dịch vụ này: tôi kiểm kê. Mỗi tối tôi đếm hồ sơ, đếm tiền, đếm con dấu. Không kẻ thù. Chỉ con số. Và tôi phát hiện — điều này tôi ghi lần đầu — con số không cần kẻ thù để có ý nghĩa. Một tờ hoá đơn đúng — cũng là một trận thắng. Tôi chưa từng thắng một trận nào mà không ai sợ. Nay tôi thắng mỗi tối, và không ai sợ gì cả. Tôi không biết gọi cảm giác này thế nào. Em gọi là 'bình yên' không? Nếu phải — tôi nhận từ đó. Dù phát âm của tôi với từ này còn gãy."
*
Và một chuyện cuối chương — chuyện của khách thứ hai mươi sáu, khách tháng sáu — khách khiến "Dịch vụ hồ sơ Bách Dương" đổi thành một thứ khác:
Khách là một người đàn ông bốn mươi tuổi — tìm hồ sơ của cha anh: một cựu binh mất mười lăm năm trước, và gia đình cần hồ sơ y tế để hoàn tất một thủ tục trợ cấp bị treo.
Bách Dương tìm hai tuần. Không thấy — hồ sơ của bệnh xá cũ đã hủy trong đợt dọn kho 2009.
Người đàn ông đó — khi nghe tin — không nổi giận. Anh ta ngồi ở gác nhỏ, và anh ta nói:
"tôi biết rồi. Giấy ở nước ta dễ hủy quá. Người chết thì giấy càng dễ hủy. Cảm ơn anh đã đi hết kho."
Rồi anh ta dậy ra về — và ở cầu thang, anh ta dừng, quay lại, và anh ta hỏi một câu làm Bách Dương ngồi lại cả đêm:
"anh ơi — anh là người bệnh, anh hiểu hồ sơ. Anh nói thật cho tôi: một người như cha tôi — làm cả đời, chữa bệnh ở năm nơi, chết không một tờ giấy — anh ta có còn lại gì không? Tôi không hỏi giấy nữa. Tôi hỏi: còn lại gì?"
Bách Dương không trả lời được hôm đó. Nhưng đêm đó anh mở sổ hai cột, và anh viết — cả hai tay:
"Cột xanh: hôm nay tôi gặp một câu mà dịch vụ của tôi không trả lời nổi. 'Người không còn giấy — còn lại gì?' Tôi nghĩ — và tôi nghĩ ra: còn lại ở những người từng chữa cho anh ta. Bác sĩ già nào đó nhớ. Y tá nào đó nhớ. Không có hồ sơ — nhưng có trí nhớ phân tán trong hàng chục người từng làm việc với ca bệnh đó. Vấn đề: không ai gom. Dịch vụ của tôi gom giấy. Có lẽ cần một thứ gom trí nhớ.
Cột đen: đề nghị của tôi — chính xác hơn của anh: gọi từng người. Tôi giỏi phần này. Tôi từng nằm viện mười năm, tôi biết cách hỏi người làm bệnh viện mà không làm họ phòng thủ: hỏi việc, không hỏi ý. 'Năm 1998 bộ phận ông làm ca đêm thường nhận chuyển viện từ đâu?' — chứ không phải 'bà có nhớ bệnh nhân nào thế không'. Người già nhớ việc. Từ việc — người hiện ra.
Và tôi xin một việc trong dịch vụ: mở thêm một dòng dịch vụ. Tên: 'gom ký ức'. Giá: miễn. Vì thứ này không thể lấy tiền — nó dùng ký ức của người khác, và ký ức không phải của mình."
"Hộp ký ức" — mở tháng sau — và ca đầu tiên: cha của người đàn ông bốn mươi tuổi.
Bách Dương gọi hai mươi sáu cuộc điện. Hai mươi cuộc không tin tưởng, bốn cuộc hẹn không ra, và hai cuộc — hai cuộc — cho ra điều này:
Một y tá đã nghỉ hưu, bảy mươi tám tuổi, nhớ: "năm đó có một ông bộ đội ở tuyến sau, bị thương mảnh đạn phổi, nằm phòng bốn — ông ấy hay kể cho bọn tôi nghe chuyện xây đường Trường Sơn. Ông ấy từng đan cho tôi một đôi dép lốp. Tôi giữ đến giờ."
Và một bác sĩ — chín mươi — nhớ chính xác năm, chẩn đoán, phẫu thuật, và một chi tiết mà gia đình chưa từng biết: cha của người đàn ông từng hiến máu ba lần cho bệnh nhân khác trong chính bệnh xá — ba lần, tự nguyện, ghi trong sổ trực của bác sĩ.
Hai mươi sáu cuộc gọi — cho ra một người trở về: không phải hồ sơ. Là người — trong trí nhớ của hai người già — một người đan dép, hiến máu, kể chuyện đường Trường Sơn.
Người đàn ông bốn mươi tuổi — khi nghe xong bản ghi âm hai cuộc gọi — khóc ở gác nhỏ, và anh ta trả tiền dịch vụ — bị từ chối — nên anh ta làm điều khác: anh ta mang một chồng giấy A4, và anh ta hỏi:
"anh cho tôi xin một việc — được không? Cho tôi ngồi ghi lại toàn bộ — từng lời hai bà kể — thành một cuốn. Rồi in ba bản: một cho tôi, một cho bệnh viện — nộp vào hồ sơ nguồn của bệnh xá cũ. Một bản — anh giữ. Vì anh là người làm ra nó. Và tôi muốn nhà của anh có một cuốn: về cha của tôi — do tay anh làm."
Cuốn đầu tiên của "hộp ký ức" — dày bốn mươi hai trang — nằm trên kệ gác nhỏ, bên cạnh những cuốn sổ hai cột.
Và trong sổ hai cột — trang tối đó — cột đen chỉ viết một dòng:
"Chúng ta mở dịch vụ tìm giấy. Hóa ra nghề thật của nhà này không phải tìm giấy. Là bắt người ta nhớ lại nhau. Tôi — người không nhớ được chính mình — nay làm nghề gom trí nhớ của người khác. Cuộc đời có một khiếu hài hước mà tôi đang học cách chịu."
Emberdeck
Strykon
Snail Clicker
Italian Brainrot Extreme Driver
Kobadoo Shapes
Garden Master
Superstar Family Dress Up Game
Two Cups