Thư viện tiểu thuyết trực tuyến · Cập nhật mỗi ngày · Đọc miễn phí
Trang chủ / [Cao H] Bí Mật Của Thánh Nữ / Chương 77: Câu hỏi cuối của thế hệ thứ năm

Chương 77: Câu hỏi cuối của thế hệ thứ năm

[Cao H] Bí Mật Của Thánh Nữ · Chương mới nhất được cập nhật trên Colorir Tiểu thuyết

Chương 77: Câu hỏi cuối của thế hệ thứ năm

Thế hệ thứ năm — người trẻ sinh ra sau năm thứ năm mươi — đặt cho Chợ Tây một câu hỏi mà bốn thế hệ trước không đặt nổi, vì họ quá bận xây và giữ:

"câu chuyện này — nó để làm gì cho người không liên quan?"

Câu hỏi nghe vô lý — nhưng khi người giữ ghế thứ sáu già đi, câu đó hiện lên đúng lúc:

Thế hệ thứ năm lớn lên trong một nơi mọi thứ đã xong. Không còn oan phải mở. Không còn tên phải trả. Các sổ — đóng đóng mở mở — nhưng không còn chuyện nào mang tính sống còn. Họ kế thừa một viên quý — và viên quý không cần họ đấu tranh để giữ.

Và một người trẻ hỏi ở lớp sổ, năm ấy:

"chúng em học nghe, học ghi, học kiểm. Nhưng chúng em chưa từng cần chúng cho sống còn. Thầy cô làm chuyện này vì nó cứu người thật. Chúng em — chúng em làm vì gì? Một nghề đẹp? Một di sản? Có phải chúng em chỉ là... người bảo tàng của câu chuyện của các thầy?"

Câu hỏi đó làm trường sổ im suốt một buổi. Và người trả lời — lần này không phải người già. Là một người trẻ khác — cùng lớp — cô con gái của người thợ điện, người giữ cửa mới:

"tôi có một câu trả lời thử. Anh nói 'không còn chuyện sống còn'. Anh nói vì anh đếm những chuyện đã xong. Nhưng anh đếm sai thứ. Hãy đếm lại — không phải chuyện của quá khứ. Đếm chuyện đang có, hôm nay, trong thành phố này, mà chưa ai mang đến Chợ Tây vì không biết chỗ này nhận chuyện đó:

người già một mình chết trong nhà vài ngày mới biết — chuyện đó có chỗ nghe chưa?

người làm việc đêm — tài xế, y tá, dọn dẹp — họ có chuyện, nhưng họ ngủ đúng giờ chợ mở. Chợ mở giờ họ thức bao giờ chưa?

người mới chuyển tới — không quen ai, không ai biết họ — chuyện của họ kể cho ai, khi kể xong cũng không ai gặp lại để hỏi tiếp?

Chúng ta không phải bảo tàng. Chúng ta là một cơ chế — và cơ chế có một tính chất: nó phải gắn vào vấn đề đang sống, không phải vấn đề đã chết. Câu hỏi đúng không phải 'việc này để làm gì' — mà là 'hôm nay, ai trong thành phố này có chuyện mà không có chỗ' — và đi tìm họ trước khi họ tìm chúng ta."

*

Từ câu hỏi đó — thế hệ thứ năm mở ba cửa mới của Chợ Tây — không thay ghế cũ. Thêm:

Cửa "giờ ngược" — Chợ Tây mở một buổi mỗi tuần vào lúc hai mươi hai giờ — giờ của người làm đêm. Buổi đầu: ba người đến — một tài xế chở hàng, một y tá sau ca, một người gom rác. Người tài xế kể chuyện mà sau này trở thành án lớn đầu tiên của thế hệ thứ năm: các điểm nghỉ xe tải bị thu phí "bất hợp quy" — một nghìn bốn trăm tài xế chịu trong tám năm, không ai kể vì mỗi người nghĩ chỉ mình bị.

Cửa "một mình" — một danh sách tự nguyện của những người già sống một mình muốn "có người hỏi hằng ngày" — không phải chăm sóc (chăm sóc là việc của dịch vụ, Chợ Tây không làm thay xã hội). Chỉ một cuộc gọi hai phút mỗi ngày, một câu hỏi duy nhất, theo đúng bộ của ghế ngược: "hôm nay anh ăn gì?" — và một quy tắc từ ghế ngược: nếu bốn ngày không nghe máy, một người đến tận nhà — không phải cứu. Để biết.

Lệ đó cứu được bao nhiêu người? Trong mười năm — bốn người được tìm thấy kịp sau té ngã và đột quỵ. Bốn người. Một con số nhỏ — và người lập lệ ghi kèm:

"bốn người là đủ cho một lệ gọi hai phút. Nhưng con số thật của lệ này không phải bốn người cứu. Là bốn nghìn người già một mình biết: mỗi sáng có một cuộc chuông reo là dành cho mình. Sự tồn tại được hỏi — đó không phải dịch vụ. Đó là điều ngăn một người biến thành người vô hình trước khi họ mất."

Cửa "người mới" — và đây là cửa tôi thích nhất, vì nó làm điều mà tôi không nghĩ ra: một sổ "tôi là ai ở đây" — người mới đến một thành phố ghi vào: mình làm gì, mình biết làm gì, mình muốn biết gì. Và sổ đó — ngược mọi sổ — công khai, mở cho mọi người tra.

Vì — người đề xuất nói:

"chúng ta có mọi thứ cho chuyện cũ. Chuyện của người mới không phải oan hay kiện. Chuyện của họ là vô hình — không ai biết họ biết gì, cần gì. Một sổ công khai 'tôi biết làm gì' — là cách một thành phố biết mình có gì. Cô giáo dạy piano mới chuyển tới, ghi vào sổ. Rồi một bà mẹ đơn thân tìm được giáo piano giá rẻ cho con — vì tra sổ. Không án. Không kiện. Chỉ hai người biết nhau tồn tại. Và đó — tôi tin — là hình sơ khai nhất và quan trọng nhất của 'chuyện được nghe': hai người vô hình tìm thấy nhau."

*

Và thế hệ thứ năm — qua ba cửa — trả lời câu hỏi của chính mình trong một bản ghi, bản mà tôi nghĩ là bản định nghĩa tốt nhất của Chợ Tây sau năm mươi năm:

"Chợ Tây không phải một nơi của quá khứ, không phải một di sản, không phải một bảo tàng của bốn thế hệ trước.

Chợ Tây là một cơ chế lặp lại vô hạn của một động tác duy nhất: tìm người có chuyện chưa có chỗ — và cho nó chỗ.

Quá khứ chỉ có một giá trị ở đây: nó dạy chúng ta nhận diện hình dáng của 'chưa có chỗ' — vì hình dáng đó đổi mỗi thế hệ. Ông bà thấy nó là cái tên bị xóa. Bố mẹ thấy nó là nhóm người im. Chúng tôi thấy nó là người vô hình trong thành phố — người già một mình, người làm đêm, người mới.

Vậy nên câu trả lời cho câu 'nó để làm gì cho người không liên quan' là: không có người không liên quan. Chỉ có người chưa bị hỏi."

*

Và ba cửa mới — sau mười năm — cho thế hệ thứ năm một bài học mà bốn thế hệ trước không gặp: bài học về giới hạn của một cơ chế.

Cửa "một mình" — sau năm năm — có một thất bại buộc mọi người phải ngồi lại:

Một cụ ông tám mươi sáu tuổi — trong danh sách gọi hằng ngày — được gọi bốn ngày không nghe máy. Người đến tận nhà — đúng lệ — đến muộn nửa ngày: cụ mất trong đêm thứ tư, đột quỵ, trước khi người đến.

Gia đình không trách. Nhưng người gọi — một cô gái hai mươi ba tuổi — tự trách, và cô mang câu đó đến Chợ Tây, hỏi trước mọi người:

"lệ của chúng ta 'không phải cứu, để biết' — lệ đó có phải là cách chúng ta trốn trách nhiệm bằng một câu đẹp? Bốn ngày không nghe máy — tại sao lệ là 'một người đến'? Tại sao không phải ngay ngày thứ hai? Tôi đề nghị đổi — và tôi biết đổi lệ này tốn người: mỗi trường hợp không nghe máy cần hai người đi, và danh sách một mình có bốn nghìn người. Chúng ta không đủ người cho mọi trường hợp. Vậy thì lệ phải chọn: ai được ưu tiên hai ngày, ai một ngày, ai bốn — và việc chọn đó, ai có quyền?"

Câu đó — câu phân phối sự quan tâm hạn chế — là câu mà Chợ Tây ba thế hệ trước chưa từng gặp, vì họ giải quyết theo từng trường hợp đến. Thế hệ thứ năm là thế hệ đầu phải giải quyết theo quy mô.

Quyết định — sau ba buổi họp mở, có cả người già một mình trong danh sách tham gia quyết:

Lệ phân ba theo chính những người trong danh sách tự khai — không ai phân hộ:

Nhóm ba ngày: người khỏe, tự khai mình khỏe, có người thân gần.

Nhóm hai ngày: người tự khai có bệnh nền.

Nhóm một ngày: người tự khai một mình hoàn toàn, không người thân trong thành phố.

Và — điều quan trọng nhất của quyết định: việc phân nhóm là tự khai của chính người già — vì, như một cụ ông nói trong buổi họp:

"các con đừng phân giùm. Người già mất tự do cuối cùng là tự khai mình cần. Cho chúng tôi giữ quyền đánh giá chính mình — kể cả khi đánh giá sai. Sai của mình vẫn hơn đúng của người khác — ở tuổi của chúng tôi, cái còn lại duy nhất là quyền tự quyết. Hãy để bốn ngày không nghe máy của người nhóm ba ngày là một rủi ro mà chính người đó chọn — chứ không phải một sai sót của các con."

Lệ sửa. Cô gái hai mươi ba — người đề nghị — được trao việc xây "lớp người gọi": dạy người trẻ thành phố gọi hai phút — một môn tự chọn ở ba trường, điểm không chấm, chỉ đếm buổi gọi.

Mười năm — ba nghìn người trẻ học môn đó. Và trong ba nghìn — theo thống kê của lớp — một phần ba tiếp tục gọi sau khi hết môn, không ai bắt.

Cô giáo của môn — chính cô gái ngày trước — ghi câu cuối vào giáo trình:

"môn này không dạy gọi điện. Nó dạy điều mà Chợ Tây dạy từ trăm năm: có những việc không ai giao cho bạn — nhưng nó sẽ chỉ được làm nếu bạn tự nhận. Lưỡng lự một giây — rồi nhận. Đó là toàn bộ kỹ năng."