Chương 76: Người giữ cửa bốn mươi năm
Chương 76: Người giữ cửa bốn mươi năm
Chương này tôi giao bút cho một người chưa từng được nghe — vì chuyện của cô ấy phải được chính cô kể.
— Trần Vĩ Hưng.
*
(Từ đây là lời của bà Lê Thị Hạnh Nhân — người giữ cửa Chợ Tây bốn mươi năm.)
Tôi giữ cửa Chợ Tây bốn mươi năm.
Chưa ai nghe chuyện của người giữ cửa — vì ở Chợ Tây, mọi câu chuyện đều về người nghe. Người nghe được khắc bia. Người giữ cửa — người ta nghĩ — chỉ mở cửa.
Tôi kể ba chuyện, và tôi kể ngắn, theo đúng tính của công việc: mở cửa không có nhiều chữ.
Chuyện một — con số.
Bốn mươi năm — tôi mở cửa Chợ Tây mười bốn nghìn sáu trăm lần. Tôi đếm — không phải vì thích đếm. Vì cha tôi dạy: "việc làm mỗi ngày mà không đếm thì một ngày nó thành không việc."
Tôi đóng cửa chín lần — chín ngày cửa không mở trong bốn mươi năm. Chín ngày đó: ba ngày bão, một ngày đám của cô Lạc, một ngày đám của bà Hạ, hai ngày sửa mái sau dông lớn, một ngày — và tôi kể chuyện này — ngày cửa không mở vì tôi tự quyết:
Năm thứ mười chín, một buổi sáng, có một người đàn ông đến trước giờ mở, đứng ở cửa, và anh ta nói:
"cô ơi. Đừng mở hôm nay. Nghiêm túc. Anh tôi sẽ đến lúc tám giờ — anh tôi nói mười năm rồi rằng ngày nào đó anh sẽ đến Chợ Tây làm một việc tôi không nói nổi. Anh tôi bệnh tâm — người ta bảo anh như vậy, tôi không bảo vậy. Nhưng tôi biết: hôm nay anh đến, anh có thể làm điều dại."
Và tôi — người giữ cửa, người không có quyền quyết một án nào trong đời — phải quyết trong hai phút: mở hay không mở.
Tôi không mở. Tôi nói với anh trai: "hôm nay Chợ Tây nghỉ. Anh về với em. Chuyện của anh — kể với em trước đã."
Chúng tôi ngồi ở mép cửa — cửa đóng — ba tiếng. Anh trai kể. Em trai nghe. Chuyện gì, tôi không kể lại — vì anh ấy kể cho em trai, không phải cho lịch sử.
Ba giờ chiều, hai anh em đi về. Anh trai đi khám — lần đầu tự đi trong mười năm.
Người giữ ghế hôm đó đến hỏi tôi: "cô quyết đóng cửa — ai cho cô quyền?"
Tôi trả lời:
"không ai. Cửa là của tôi. Chợ mở để nghe chuyện — và hôm nay có một chuyện cần nghe ở mép cửa, với một người duy nhất là em trai nó. Tôi chỉ đưa cửa phục vụ đúng chỗ. Cửa không phục vụ lệ — cửa phục vụ chuyện."
Đó — chín lần đóng cửa — là toàn bộ "quyền" tôi có trong bốn mươi năm. Tôi dùng một lần. Và tôi tin: đó là lần đúng nhất của cả đời giữ cửa.
*
Chuyện hai — những người đứng ở cửa.
Bốn mươi năm — có một loại người tôi nhận ra dần, loại mà không ghế nào nhận: người đến Chợ Tây nhưng không dám vào.
Họ đứng ở cửa. Đứng mười phút, nửa tiếng, có khi một buổi. Rồi đi.
Tôi đếm được — bốn trăm linh sáu người, trong bốn mươi năm, đứng ở cửa rồi đi.
Tôi không gọi họ vào. Tôi học được từ ghế nghiêng: kéo người vào là hỏng. Người đứng ở cửa đang làm một việc — đang chọn. Và việc chọn không được thuê người khác làm.
Nhưng tôi làm một thứ — thứ mà bốn trăm người đó không biết, và tôi kể bây giờ lần đầu:
Mỗi người đứng ở cửa rồi đi — tôi ghi vào một quyển vở: ngày, giờ, đứng bao lâu, đứng bên trái hay bên phải (bên trái là hướng nhìn vào chợ, bên phải là hướng nhìn ra đường — về nhà), và — nếu nói gì — một câu.
Quyển vở đó tôi giữ ba mươi năm, không cho ai đọc, kể cả người giữ ghế.
Vì sao? Vì tôi sợ một điều: nếu Chợ Tây đọc quyển đó, Chợ Tây sẽ làm gì đó. Một chương trình. Một bảng hiển thị. Một cách "đón người đứng cửa". Và tôi biết — cách tốt nhất với người đứng cửa không phải chương trình.
Cách đúng — tôi học sau mười năm — chỉ có một: cửa phải luôn mở cùng một giờ, cùng một tiếng kêu (tôi đánh chuông hai tiếng, bốn mươi năm không đổi nhịp), và tôi luôn ở đó. Người đứng cửa lần thứ nhất có thể không vào. Lần thứ năm — có người vào. Lần thứ hai mươi — có người vào và kể.
Bốn trăm linh sáu người — chín mươi bảy người cuối cùng đã vào. Trong chín mươi bảy — tôi biết mười ba chuyện được giải.
Và quyển vở — tôi giao nó hôm nay, trước khi tôi nghỉ giữ cửa — cho Chợ Tây, với một điều kiện ghi trên bìa:
"quyển này chỉ được đọc. Không được hành động theo nó. Bốn trăm người đứng ở cửa — họ không cần chúng ta làm gì cho họ. Họ cần cửa vẫn mở cùng giờ, và một người giữ cửa nhận ra khuôn mặt họ lần thứ hai."
*
Chuyện ba — và chuyện này tôi kể cuối, vì nó là lý do tôi giữ cửa bốn mươi năm mà không một ngày buồn công việc:
Năm thứ mười, một tối mùa đông, tôi đóng cửa muộn — vì có một vụ nghe kéo dài. Ra về, một mình, qua đoạn đường tối.
Có hai người chặn tôi. Tôi không kể chi tiết — chỉ kể phần liên quan tới Chợ Tây:
Họ hỏi tôi tiền. Tôi nói tôi không có quyền với tiền — và câu đó là thật, và nó là câu cứu tôi: họ tưởng tôi nhận lương lớn — người giữ cửa của "nơi nổi tiếng" — và họ tranh cãi với nhau về việc tôi đáng lấy bao nhiêu, và trong lúc họ cãi, tôi chạy.
Về nhà — tôi run tới sáng.
Sáng hôm sau — tôi đi mở cửa như thường.
Và có một người đứng chờ tôi ở cửa — sớm hơn mọi ngày. Một bà lão, chín mươi, người từng đứng ở cửa bốn lần chưa từng vào.
Bà ấy nhìn tôi, và bà ấy nói:
"tôi nghe chuyện tối qua của cô. Cả chợ nghe rồi. Tôi không khuyên cô nghỉ hay không nghỉ. Tôi chỉ đến nói một điều: bốn lần tôi đứng ở cửa này và không dám vào — vì tôi nghĩ trong đó toàn người tốt hơn tôi, người dũng cảm hơn tôi. Hôm nay tôi biết trong đó có người cũng run như tôi. Vậy thì tôi vào được rồi."
Bà ấy vào — lần đầu tiên — và kể chuyện của bà.
Tôi giữ cửa thêm ba mươi năm vì buổi sáng đó. Không vì nhiệm vụ. Vì tôi hiểu — cuối cùng — việc của mình:
người giữ cửa không giữ một cánh gỗ. Người giữ cửa giữ một điều gì đó cho những người run — rằng: nơi này mở mỗi ngày, kể cả khi người mở nó cũng run. Và một nơi mà cả người giữ cửa cũng run mà vẫn mở — thì không có ai đứng ở cửa lần thứ hai là không vào được.
Tôi nghỉ giữ cửa năm nay — bảy mươi hai tuổi. Cửa giao cho một người trẻ — cháu của người thợ điện, và cô ấy hỏi tôi dặn gì.
Tôi dặn một câu — câu duy nhất:
"đừng giỏi. Hãy đều. Người ta cần cửa mở đúng giờ hơn cần người giữ cửa giỏi. Sự đều — đó là tình yêu mà không cần nói."
*
Và tôi kể thêm một chuyện nhỏ — chuyện cuối của đời giữ cửa, vì nó là chuyện tôi thích nhất:
Năm thứ ba mươi, một đứa trẻ bảy tuổi — con của một người bán cá — bắt đầu đến Chợ Tây mỗi sáng trước tôi, đứng canh chuông.
Không vào. Đứng canh — vì đứa trẻ đó mê tiếng chuông hai tiếng của tôi. Một hôm nó hỏi: "cô ơi, sao cô đánh chuông luôn cùng nhịp? Không sai một lần nào?"
Tôi trả lời:
"cô đánh sai bốn lần trong ba mươi năm. Cô nhớ bốn lần đó hơn mọi lần đúng. Sai nhịp chuông — người quen biết ngay: hôm đó có chuyện. Nhịp chuông là một thứ hứa hẹn: nếu nhịp đều, mọi thứ đều."
Đứa trẻ lớn lên — và nó trở thành... người giữ chuông thứ hai của Chợ Tây: mỗi khi tôi ốm hoặc vắng, nó đánh chuông — và nó đánh đúng nhịp, vì nó nghe ba năm.
Rồi nó viết một bài nhỏ — mười hai tuổi — dán ở cửa, bài mà sau này người ta in trong sách của Chợ Tây:
"tiếng chuông của Chợ Tây không báo giờ. Nó báo điều khác: 'nơi này lại mở thêm một ngày.' Cô Hạnh đánh chuông bốn mươi năm — tức là cô ấy hứa mười bốn nghìn sáu trăm lần, và giữ bốn mươi mốt lần trừ chín lần có lý. Tôi đếm. Tôi là đứa trẻ duy nhất đếm chuông của một người giữ cửa — và tôi muốn nói: có những người giữ điều lớn nhất của một nơi mà không ai kể chuyện của họ, vì việc của họ quá đều. Đều đến mức vô hình. Bài này để cho cô ấy hiện lên một lần — trước khi cô ấy nghỉ."
Tôi đọc bài đó — và tôi, người giữ cửa không khóc trước mặt ai suốt bốn mươi năm — khóc ở sau cánh cửa, một mình, ba phút.
Rồi tôi ra đánh chuông — đúng nhịp. Vì: sự đều — kể cả hôm có nước mắt — là điều đã hứa.
Emberdeck
Strykon
Snail Clicker
Italian Brainrot Extreme Driver
Kobadoo Shapes
Garden Master
Superstar Family Dress Up Game
Two Cups